  .         ( I     .)
  


Islamica & Orientalistica
      (, , ,   .)       IՖ .,     ,     ,      -:  ,     ,  ,     .                     -     (- -).

   ,   ,     .





  

  .         ( I     .)



    , 2018

  , 2018

   , 2018   ., 2018


* * *







 I      ,             .    , -             , , .            ,  ,  ,        - .    XIX               ,     :    .        , ,   . . ,   ,           - ,       [1 -  .      :     XXXXI  // . 2007. 3(37). . 58.].

                ,     .                  .               .     ,        ,  ,         .             ,     ,     .                ,              .

   XIX             .      ,    ,      ,   .  -       ,          ,    -. ,     ,       ,    ,         .      -        -,     :  - (18391897);   (18341905);    (18651935)  .   ,    ,     ,      ,    ,      ,        .   -     ,    ,  ,         [2 -  ..     .    :  , 2011. . 159.].

       ,  ,            ,      .         ,                 ,       .      XVI ,        XIX .  ,    ,    ,              ,    (1839).       ,     .        ,     ,   ,   .          ,    .

   ,    ,  ,        .         ,     ,       .           :       , , , , .   ,         ,   ,        .             ,     ,   .  ,                    [3 -  ..     .     ø     . .:  , 2001. . 72.].

             ,        ,           ,     .

           ,       XIX    XX.    ,     ,       ,     ,   ; ,     ,  .       -        ,    ,         .

       XIXXX.       : , , ,   ,    -    ,        ,      .                    -     (- -).

       ,    .      ,        ( )     [4 - Ramazan G?lendam. T?rk Romaninda Dine ve Din Adamina Bakis, Hece  T?rk Romani ?zel Sayisi, Mayis-Haziran-Temmuz N. 65-66-67, ?mer Menekse. T?rk Sinemasinda Din ve Din Adami Imaji, II. Uluslararasi Dini Yayinlar Kongresi Teblig ve M?zakereleri, Diyanet Isleri Baskanligi Yay., Ankara 2005. Hamdi Uygun, Halktaki Din Adami Imaji ve Din G?revlilerinden Beklentileri, (Basilmamis Y?ksek Lisans Tezi), Ondokuz Mayis ?niversitesi S.B.E. Samsun 1992. Fikret Uslucan. Orhan Kemalin Bazi Romanlarinda Bir Elestiri Unsuru Olarak Din// Turkish Studies / T?rkoloji Dergisi 1 (2006), Sayi: 2S. 101128,  .].          [5 -  ..     :        (2000);     .   :     (17891889) (2009),  ..   (2003),  ..         (17881950) (2006),  .         : , ,  (2013).],   -   .                ,      .

      ,    ,             ,  -       : ,  ,      ,  ,   .       -        I   .,     ,    ,    ,  ,           ,   .

      ,                    ,             ,          .    ,                        ;         , -, -    .

      ;               -, -  - .            .  ,      : , , ,           , , .




 1

       .   .    


 ,   ,     ,     ,     .          ,   .       ,               ,      ,    ,   ,   ,  ,      .  ,        ,     - ,                (, ,    )[6 -  ..   //      .    . .. . .: . , 2006. .286.].

     , , , , .            .   , ,  ,    ,        , ,      ,     .   ,       [7 - .  .  : http://www. krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/religiya/SUNNA.html.].        ,   ,        .

    ,      ,   : ,   .     -     ,   , , , ,   .                     .         ,       .       ,    ,   ,               , ..    .

      ,   , , ,      ,  , , , ,   ..    ,     .   , ,                  .

 ,    ,     , ,    ,        .       : , ,   ,            .    , ..  ,    ,  ,    , , ,   .         ,       .  ,   ,             ,   .  ,       ,       ,    ,           .        ,       - .  ,       - ,              :      ,   ,         ,     ,    .    ,        .

       ,         ,      ,        ,        .  ,   , ,     ,        ,         .      ,      [8 -    - , ,      .],   ,    ,    ,   .   ,    ,          .

 ,           :     ; -    ;      .            .

         .           , , -   ,       ,           ( , ,   (, . ),    (, . ) , , ,      ()    )[9 -  .  . . 286.].

            ,   90%            .           -,          -,      .    -  :      ,     -     ,        -?[10 -  .     //   .  . .: .  , 2013. . 295.].        ,          ,   ,         ( -).        XVIIIXIX ,   ,         ,         ,          ()  1788.     ,         ,  .          ,        ()   .   ,            ,         ,  ,         ,      [11 - :  . :       //   -, 27 ( 2007.).].                      , ..       ,       ,      [12 -  .     . . 192.].           ,                 ,          .          ,    . ,       ,      ,     [13 -  .    . . 295.].   ,         ,      -,   ,            .   ,     .

             - (17541834)[14 -  .    . .295.].        ,           ,     :

		 ,   
		    :
		   ,   ,
		  ,   .

()
          ,            ,     ,     .

    -   ,     ,              .

  ,                      ,        ,         ,    .  XVIII.         - .       ,   II        ,         .        ,                 [15 -     .   . . VI.   . XIX    . , 2013. . 424.  ..            (   . ) //       : . . . 3. , ;   . .   , 2013. . 42.].

  ,             ,     ,    ,            .          :            ,      ,      ,      ..[16 -  .     //   .  . . 247.].                 .

          .   (18181889),            ,      .        ,       -廠  ,    , , ,          [17 -  .  -        //    . . 37.].   . ,           .  II      -      ,     :   -       .          ,  ,     ,     .             ,     , ,   ,            [18 -  . . 3739.].      ,         ,        ,  ,             , ,  [19 - .  .  -       . . 38; .. .       XVIIIXIX. , 1996. . 51;  ..          // .  -. . , 2008, 87, 88.].

            ,       .      ,    ,     ,   ,        .  ,   . ,      ,      .             ,         ,     ,    [20 -  .  -    . 39.].

       ,   ,      ,       - ,      -.     ,   .          .  (. 1803),       (17561824),    35 ,   ,                : ? ?? ?? ??, ??  ??[21 - XVIII   ??. . , 2006. . 103.].

            ,      ,    ,      ,   ( ? ?, ?? ?,/ ??  ?? ?, ?? ?,/ ????   ),      (  ?  ??),         (?? ???   ? ?,/   ?  ???).    ,    ()   ( ? ? ? ),     (??  ?  / ????   )[22 - XVIII   ??. . , 2006. . 219.].

    ,   .       .      ,          [23 -  .  -   . 38.],   . ,      ,  ,  . ,    ,       ,        -   [24 - . ? . ??  ?. : . . ?. 2006. .317326.].

 ,       (  18251840),     (1832)  . [25 -  . ? ???  //  ?? . 6. 2 . , 1985. . 139145. . : ? ?. ? ??. ??? ? ?. ??? ?? . ??,   ? ?? ?? ?   ? . :  ?, 2002.].        (),          : 1799.      ,  1802.          (1802).        1805.        ,   I  ,     ,      .       I           , .. ,     ,     .           .            .         ,   ,          .   .           [26 -          ,            ,    ,          ,         .        ,       ,    ,        ,   .                       .                 . .  ..          // :    - . 2008.5.  : http:// www.idmedina.ru/books/materials/faizhanov/5/hist_denisov.htm],     .   ,       ,   ,  ,        ,   .    ,      ,   .           ,            .  ,   ,   ,          .

        ,        ,     ,          ..  . ,     ,         ,       (??? ?),  (???),    (- ?)  [27 -  . ? ??? . . 144.].

   (18261889)       (  18651885),    (.     ),     ,              .       ,        .  ,      ,     :     ,    ,      :

		??? ?  , -? ,
		?? - ?  ?.
		??? , ??   ?-??  ,
		? ? ? ???  ?  ?[28 - ?? .   //  ?? . 6. 2 . , 1985. . 420.].

  .  ,    . ,     ,       ,      ,    : .           ,          ,       -[29 -  .].

,      (  18861915)    .    [30 -  .  //  ?? . 6. 2 . . 387.].

      - (   , 1907)     . :

		  , .
		    .
		, , .
		,     !

(. . )
 .    (1910)        .     ,   ,         -,   ,         [31 -  . ? ???? // ???.  . . 4. . . , 1985. . 133134.].       (1912) ,   . , ,             : , -, , ,    [32 -  . ?  // ???.  . . 4. . . , 1985. . 232.].

. ,             , ,       : 1)    ; 2)     ,          ,       ; 3) ,    ,    [33 -  ..            (   .). . 44.].  ,             .              ,              .          (..  绠     ). ,    ,      ,      ,    ( )       .   -   ,          .         .  ,        ,       .           [34 -  ..         .  : http://www.tataroved.ru/ institut/islamoved/publ/5/].

         :  ,            ,      .         ,      (., ,  .  ??  ( , 1910),  .    (1914),  .   ??? ( , 1912)  .).

        .       1898.        ,    ,  , ,  ,    ,   ,    :  , , , ,         ,      , ,   . .       (),    ,        ,           .               ,    (  ) ,   ,     ,           ,       ,      .         ,                 -.      ,          [35 -  ..         (17881950).  : , 2006. . 910.].

   -,             ,  -            .         XI.,    , ,          1452.        .       ,           ,     -,    ,      .        :     ,     ,  .          .           .       ,           .

       :  ,   .  XVI       ,  1574.     .

 1759.         (  ),             .    .         [36 - M. Salih Ari. Osmanlilarda Seyh?lislamlik M?essesesi//Y?z?nc? Yil ?niversitesi Ilahiyat Fak?ltesi Dergisi N 1. Cilt: 1. Yil:1, 1994. S.170178.].

      175 :     ( 1424  1431),     - (26.09.1920  04.11.1922).            1920.   ,  ,  03.03.1924.    .

       .      ,   ,        .  -   - [37 -         : ,   ,   ..,             .].    ,     ,   - (XVII.).         IV.    -         ,           [38 - Yekbas Hakan. Mahall?lesme Ve Seyh?lislam Yahya // Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic Volume 4/5 Summer 2009. . 330355.].       ,      [39 - .: Elia?ik, Muhittin. Seyh?lislam Hoca Sadedd?n Efendi Ve Manzum Fetv?lari// Akademik Sosyal Arastirmalar Dergisi The Journal of Academic Social Science Yil: 1, Sayi: 1, Aralik 2013, s. 276285.].

 ,          -   :           (    )          ,          ,      .          ,                ,    - .                       .           :        ,   ,      [40 -  .     . . 192.].          ,  ,  .            ,          . ,        17  1905.   ,         .          ,        ,  -               ,       .                  ,         ,    ,   ,         ,    ,        [41 -  .     . . 196197.].

       18771878.  .   ,         .  II        ,        .          ,      ,           [42 -  . . 91.].

      ,        ,   , ,     ,  ,  ,    ,      ,    .

  ,       -  ,  ,  , .. ,    [43 -      :1. O    .2.     .3. M-    .4.     .5.     .6. M II   .7.     .8.      ( ).9.     .10.     .11.     .12.  III   .13.  III   .14.  I   .15.  I   .16.    .17. M IV   .18.  I   .19.     .20.  II   .21.  II   .22.  II   .23.  III   .24.  I   .26.  III   .27.  I   .28.  III   .29.  IV   .30.  II   .31.    .32.    .33.  V    ().34.  II   .35.     .36.     .]. ,   II           - (18501909)[44 -  . .    . ., 1989, . 73.],     ,  34-          ,            .

  ,   ,    :

1.   -    .

2.      ,         ,            - .

3.     XIX.,        ,     -        ,       ,         .

4.      -   ,             [45 -  ..         XIX    .  : .  , 2008. . 134135.].

5.-          .    ,     ,   ,  - ,        :    , , ,  .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/alfina-sibgatullina/chelovek-na-minbare-obraz-musulmanskogo-lidera-v-tatar/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 .      :     XXXXI  // . 2007. 3(37). . 58.




2


 ..     .    :  , 2011. . 159.




3


 ..     .     ø     . .:  , 2001. . 72.




4


Ramazan G?lendam. T?rk Romaninda Dine ve Din Adamina Bakis, Hece  T?rk Romani ?zel Sayisi, Mayis-Haziran-Temmuz N. 65-66-67, ?mer Menekse. T?rk Sinemasinda Din ve Din Adami Imaji, II. Uluslararasi Dini Yayinlar Kongresi Teblig ve M?zakereleri, Diyanet Isleri Baskanligi Yay., Ankara 2005. Hamdi Uygun, Halktaki Din Adami Imaji ve Din G?revlilerinden Beklentileri, (Basilmamis Y?ksek Lisans Tezi), Ondokuz Mayis ?niversitesi S.B.E. Samsun 1992. Fikret Uslucan. Orhan Kemalin Bazi Romanlarinda Bir Elestiri Unsuru Olarak Din// Turkish Studies / T?rkoloji Dergisi 1 (2006), Sayi: 2S. 101128,  .




5


 ..     :        (2000);     .   :     (17891889) (2009),  ..   (2003),  ..         (17881950) (2006),  .         : , ,  (2013).




6


 ..   //      .    . .. . .: . , 2006. .286.




7


.  .  : http://www. krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/religiya/SUNNA.html.




8


   - , ,      .




9


 .  . . 286.




10


 .     //   .  . .: .  , 2013. . 295.




11


:  . :       //   -, 27 ( 2007.).




12


 .     . . 192.




13


 .    . . 295.




14


 .    . .295.




15


    .   . . VI.   . XIX    . , 2013. . 424.  ..            (   . ) //       : . . . 3. , ;   . .   , 2013. . 42.




16


 .     //   .  . . 247.




17


 .  -        //    . . 37.




18


 . . 3739.




19


.  .  -       . . 38; .. .       XVIIIXIX. , 1996. . 51;  ..          // .  -. . , 2008, 87, 88.




20


 .  -    . 39.




21


XVIII   ??. . , 2006. . 103.




22


XVIII   ??. . , 2006. . 219.




23


 .  -   . 38.




24


. ? . ??  ?. : . . ?. 2006. .317326.




25


 . ? ???  //  ?? . 6. 2 . , 1985. . 139145. . : ? ?. ? ??. ??? ? ?. ??? ?? . ??,   ? ?? ?? ?   ? . :  ?, 2002.




26


         ,            ,    ,          ,         .        ,       ,    ,        ,   .                       .                 . .  ..          // :    - . 2008.5.  : http:// www.idmedina.ru/books/materials/faizhanov/5/hist_denisov.htm




27


 . ? ??? . . 144.




28


?? .   //  ?? . 6. 2 . , 1985. . 420.




29


 .




30


 .  //  ?? . 6. 2 . . 387.




31


 . ? ???? // ???.  . . 4. . . , 1985. . 133134.




32


 . ?  // ???.  . . 4. . . , 1985. . 232.




33


 ..            (   .). . 44.




34


 ..         .  : http://www.tataroved.ru/ institut/islamoved/publ/5/




35


 ..         (17881950).  : , 2006. . 910.




36


M. Salih Ari. Osmanlilarda Seyh?lislamlik M?essesesi//Y?z?nc? Yil ?niversitesi Ilahiyat Fak?ltesi Dergisi N 1. Cilt: 1. Yil:1, 1994. S.170178.




37


        : ,   ,   ..,             .




38


Yekbas Hakan. Mahall?lesme Ve Seyh?lislam Yahya // Turkish Studies International Periodical For The Languages, Literature And History Of Turkish Or Turkic Volume 4/5 Summer 2009. . 330355.




39


.: Elia?ik, Muhittin. Seyh?lislam Hoca Sadedd?n Efendi Ve Manzum Fetv?lari// Akademik Sosyal Arastirmalar Dergisi The Journal of Academic Social Science Yil: 1, Sayi: 1, Aralik 2013, s. 276285.




40


 .     . . 192.




41


 .     . . 196197.




42


 . . 91.




43


     :

1. O    .

2.     .

3. M-    .

4.     .

5.     .

6. M II   .

7.     .

8.      ( ).

9.     .

10.     .

11.     .

12.  III   .

13.  III   .

14.  I   .

15.  I   .

16.    .

17. M IV   .

18.  I   .

19.     .

20.  II   .

21.  II   .

22.  II   .

23.  III   .

24.  I   .

26.  III   .

27.  I   .

28.  III   .

29.  IV   .

30.  II   .

31.    .

32.    .

33.  V    ().

34.  II   .

35.     .

36.     .




44


 . .    . ., 1989, . 73.




45


 ..         XIX    .  : .  , 2008. . 134135.


