 .  
 . 


       - ,    II                  (17621796).





 . 

 .  


 


  .   ,  . .


  ,    . ,      .

 ,   , 1762?1765 


 Robert K. Massie, 2011

 . . , 2018

     AST Publishers, 2018


* * *




 I

 





1

 


   -        ,          .  ,     ,   ,            , , ,   ,      , ,   ,     .   1690        .       ,            ,        .   , , ,   ,       ,    ,     ,    , ,   ,          .   1727  ,      ,       .          ,        - -,     .  ,   ,       ,          -,   ,         .

   .      . ,  -     ,      .      ,       ,  ,    ,    ,    ,      ,     .       ,  ,   ; - , ,   , ,     .      ,            ,      .   ,      ,            .            ;   ,     ,          .  ,       ,          .

   ,   ,    .         .         ,       ,  ,   ,            .         ,     ,  , , , , ,     .

 ,  ,  ,     ,        .  ,     ,      ,       .          .      ,         .     ,  ,       .   ,   ,       ,     :        -,     ,       ,   ,    ,     ,         ,     .         ,    .         :      ,         .  ,   .  ,    ,    .



         .    ,        ,  ,   ,   ,       .      , ,   ,  ,    ,   ,    ,           .

 2.30  21 1729        . ,     .        ,               .      ,          .            .

,       ,       :             .  ,      ,       .  ,   ,   .     ,          !     ,     ,       ,        -.          , -       ,     .

           ,   .     ,   ,   ,   ,      . ,  ,   :   , ,      ,     ,     . ,     ,       , ,         .  ,  ,      ,  ,   ,     . ,             ,      ,       .        ,        .           .  ,        ,    ,  ;     ,              .                ,    .        -       :



 ,             ;     .     []  ,  .   ,      ,  .    ,    ,   .


             1742    .         :



     .        , -     ,   ,   ,  ,       .        ,       ,     .     ,     .     ,  ,    , ,     <>       ,          .


          ,      . ,      ,    ,     .       , , ,    ,     .         II,                ,      ,             .



          .       , , ,  , ,    ;   ,    ,    .    :     ,      ,      .      .               .        .

   ()        . , -,         ,   ,    .  ,               .     .        ,      ,   , ,          .      ,    ,  .     ,         .    ,     ,    ,    .         ,     ,     .

      ,    ,   ,            ,   .       ,         ,        esprit gauche[1 -   (.).].    :    ,    ,   ?  - ,        , ,    ?  ,      .       ?  ,     .      ,      .  ,   ,   :   ? ,     ,   ,  .         ,     ,  ,  ,      .        :          ?   ,        ,  ,    ,    ,      .   .   :    ,     .  :               .

    ,         и.     ,   ,        ,       .     :   ,  ,   и    ,  .         :        ,  -   ,     .       .

        ,   ,      :    ,  ,  ;   , , , ,         .   ,     .  1776        :



  ,    .   ,       ,          .       ,     ,    ,        ?


    ,      .     ,       ,       .        ,        .    ,      .   ,      ,       .            ,  .  .            ,      ,  ,         .                             .   ,            .            ,        ,      ,     ,           .

     .    -      ,      .    .       ,        .               ,    ,        ,   ,      .



  ,             ,           ,     .       .  -          ,   .     ,          ,   ,      ,   .              ,       .

              ,     .             -  ,   -  ,     ,  ,         .      ,   .         ,        .         ,    .    ,        ,     ,    .   ,      ,        ,    ,   .

   ,        .         ,    ,     ,    ,     .              .   ,    ,             .        ,    . ,        ,     .      -     ,   ,     ,    .      ,   ,         ,             .         ,    ,     , ,        .         ,  .    ,    .

    ,        .       ,             ,      .  ,     .          ,  ,        .      .   :



 ,       ,   ,        ,      ,      .               ,      .    , ,     ,       .      , , ,      ,  .


  ,        ,         .          .   ,        .      .  1739  ,  , - ,      ,          ,     .           ,        .              .       ,      ,      .    -          ,        .        .       ,  ,  ,   ,       ,     .        .           .     ,        .  ,       ,     ,    ,   ,       .   ,     .    ,  ,            .         :



 ,      ,      ,     .          - ,      ,       .


          .           - ,  ,        .       :       .      .     ,       ,          : ,     .  ,        ,   .         ,   , , .        ,      .

         .      , ,   ,    ;        ,  ,   ,        .           ,    .  ,   ,   ,    ,    .                  ,     .

        .    .  -              .  ,    ,       ,          .  ,     ,  ,  ,          .         ,  .        .          -   .   ,       .            ,   ,         ,    .

       .         ,      .       ,         .         .         ,           .   .              . ,              .      ,  .   ,        ,         .          .        ,     ,      .    .           .   ,    ,        .             .    ,     ,   ,  ,    , ,    ,    .

                  ? -   .  ,              ,     ,    .




2

 


    ,       ,        .            ,      .             .   1741,    , ,    ,       .        . -,     ,    ,        ,  .         ,   ,        .

          .            .  1726     -,    ,              .               .

 ,   ,      ,        ,         .       .     . Ӡ      ,    .          ,          .             ,   ,   ,     .

  ,      ,         ,      .       .          .            .   ,       -,   :      .

 ,             .   1742          .          ,    ,            .  ,             .

        .   1742     , -,       ,        -,           .  ,     ,    (, , ).  1743          .       ,         .   ,    ,             .    ,  , - ,     .  ,  ,       ,       . -       ,          ,       ,   ,        .



     -       ,   ,   ,  .   ,  -       .      ,   ,       .  1742     II    -  .                -,   -  .   ,      ,      .      ,                .           ,          .           ,  - ,    .

 1 1744,        ,     ,     .    .    -     ,     ,   ,     .  :



      [ ]    , ,   ,      ,   ,          ,      .                ,     ,     .              ,               . Ӡ      . ,        .


      .  ,      ,    ,         .   -     ,   ,      ,              .    ,   ,              .       ,   ,      ,     .      II ,      :



      ,   ,          ,        ,         ,     .


      ,      ,   ,   ,      ,   ,  ,   .       ,         :     ,           ,       .  ,                     .   ,      ,  ,           .

      .            ,         .    ,     ,     ,    ,  .    .  ,        .  - ,   ,  ,   :    ,     .        .     ,    .

     ,   ,     .    ,      ,   ,    .    ,    ,     .     ,     ,       ,             . ,       ,    :    ,           II.              ,      :



  ,  ,      [,   ],       ,   ;               .             ,        .


       : ,  ,   . ,        ,   .      :    ,    .

       ,         .     ,     ,      .       :    .  ,    ,       ,  ,      .          .        ,         ,           .

    .        ,     .    ,    :   ,   .          , ,   -,   ,    ,     .  ,    ,  ,         ,      ;  ,   ,     . ,      ,       .     ,       .   ,   ,   ,     .  ,    ,    ,          ,    ,    . ,         ,    .    ,       ,   .

  ,      ,         .      ;   ,      ,     . ,     , ,    - .  ,        ,      .     .

10 1744 ,         ,       .      ,    .     ,    ,        .            .       (  ,   ,     )    .  ,  ,   -      ,      .         ,     .            .




3

 II   


               II   ,        .     ,  ,    ,         ,  .     ,                ,          ,          .         .

 ,     .     ,  ,       I      .               .    ,          ,   . (        ,         .)        ,        . 31 1740    II,  .                ,        ,                 .           ,     .          .

    ,        ,       .     ,    .     ,    ,   .        , ,      .         ,      .            .     ,     ,      .           .

    . 20 1740                 VI .        .     ,  ,  ,    .          . ʠ28           .     :       ,               .     :  ,            ,   . , ⠫  ,   ,  ,   ,       ,     .   ,         ,   ,     ,      .

16  ,            .     ,    ,  .      .    ,       :  ,     .  ,     ,    ,     .       ,      .   .    ,    .      ,       , ,   .          ,       .    ,      .             II.                 .    ,     ,   ,   .       ,                  ,   ,     1500000 ,      . ,    ,      ,      .      .          .            ,  -    .

   ,      .    ,       ,        .   ,         ,    .      ,    .      ,       ,      .                .  ,                 ,  .  ,    ,     .



        ,       ,     -   -.  ,           ,        ,  .    ,  ,           -.       .

  ,      ,           ,     .       - ,         III,     .  ,    ,       -     .        .           .     ,     -,      .

 , 1744,       .         ,     ,       ,   ,         -  . ,    ,   ,      -   .    ,         .



 II      ,   ,       -.     ,  ,        ,  ,       ,    ,    .     ,  ,    .         .      ,  ,        ,         .  ,          .

  - ,   ,      ,  ,     ,     ,  ,   .    ,   ,   ,            .     ,      .    .    ,    ,  , , , ,        , , ,    ,      ,   . ,    ,         ,      ,      .      .          ,      :       .       .            .    :               ,        .         ,   ,  -      .   ,    ,         .      .            .

   ,    ,        .  ,  -      .  ,            ,        ,       .       .   ,  -,    ,  ,    ,    .          .

         .  ,    ,   .       ,   ,             ,     -.      ,        ,     ,             ,         .



  16          ,    .   ,  ,  ,   :  ,  ,   ,  ,    .    ,       .       ,      ,       .  ,       ,     .  ,     ,    ,         (   ).   ,     :       .



 , ,           ,     ,    ;        ,     <>     ,    ,          Papa.    ,   ,  , ,        , .


   ,    ,            .      ,    .       ,      ,        . ,        ,          ,    .       .      ,       .



     -   ,      .          ,    .       ,     .          ,       .       ,       .            .      ,         ,     . Ӡ     ,       ,      .

 ,    ,       ,             .  ,        ,    ,         .           ,        ,      .    ,   ,    ,          ,      <>  ,  ,         ,    .   ,       .   ,   .

    ,   ,       .      (   ),      ,  1744    .        ,     . ,      .     .        ,      ,    ,   .      ,      .

 ,     .              .        ,        . 6    ,    -   .      ,   .       ,      ,       .      ,  ,              .     ,   ,   ,   -   ,     ,    .  ,          ,             ,    .          ,       .           -,      .

      ,       ,      ,   .   -  . 29 (9  )      -.                   .     ,     ,    ,                .      ,     -    . 3     .        ,    .       ,       ,     ,    .     .

    ,        ,          ,  ,     -  .   :



   ,        <>    <>     ,         .       <>     ,           ,      <>   ,      ,              .


,       ,         ,         .          ,    .         .

       ,     ,    .        ,      ,      .        .    ,  -          .  ,       ,     .    ,          ,          ,        ,     10.

  ,     5   ,    .        ,   ,  ,     ,       .   ,   ,  :    .

       9 1744           .              . ,    ,       .     ,  .    ,       ,         .   ,          .        ,      .  .         ,        .   .      ,    ,       .                .             .




4

 


   ,      . 18 1709  ,  ,               ,             XII.        ,     ,       ,   ,         , ,         ,      ,       .

        .   ,   .        .             ,    .    ,       ,       .        .   ,         .

   ,    ,    ,   :     ,        .        ,   .                 ,      ,     .      1707    ,         .      ,      ,     ,      .  1707,        ,  ,   ,      ,       .    ,       ,  ,   . 9 1712    ,      .         ,     ,     ,         .

  ,       . 28 1722,   ,      ,   ,        .      ,         ,    .    ,   :    ,  , .      ,   , ,    ,     .      ,      ,     .         , ,      .     ,    .  ,      ,       .   ,  ,    ,           .    ,        .

         ,    ,     ,       ,  , -.  ,  ,    :      .  ,  ,  ,     .       .      .    ,     .                .

         .     1717         XV,       .    ,  ,      . ,   -,    .    ,   .  ,     , ,   .  ,   ,    ,   ,   ,             ,     ,    . ,      ,     :    ,       .   ,        .

     ,           .  1721,    ,    ,    ,           XII,  -.     ,           .

      ,       .               .   ,    ,   ,        ,    .    ,         .  25 1725         .   ,       ,    I. 21,      ,    .         .

                 ,     .   1722,      ,       .    ,             .  ,         .            .

         .        .           ,   XV    .   ,    ,       ,     (      -).  I,       ,       .

    16 1726       .                 .      6 1727,    I     .     .     ,    ,  ,     ,  .  ,     ,     .  27           .        .      . ,          ,        .           ,         .

   I       ,     II.   1727   ,     .           ,        , ,   .       ,  ,    .

     .         ,     .           II   ,        .      ,       ,        ,  .        ,  ,      .   1728,    ,   .       ,        .     ,      .     ,       .  ,    ,    ,       ,       .

,       , ,    ,     .    ,         .               .         ,      -  .      ,        .   ,          .      ,            ,   - .

      .  ,     ,       ,     .   , , ,   ,    . , 11 1730,   II     . ,        ,     .  -        ,    ,   ,        ,     ,    .      .     .            .      ,    ,          ,  ,  .      ,     .          ,   .      ,    .   :        .   ,       ,     ,        .

       ,  ,        ,    . ,           ,          ,   ,       V,      .   ,      ,         .    ,                ,  .     .     ,      .       ,    ,   ,       .        -  ,     ,    ,     .            .              -    ,     .         ,      :          ,        , ,   ,     ,    .     ,   1730   . ,    ,   ,  ,   .

  ,  -    .  ,        ,  ,       ,       : ,        ,          ,         . ,         ,      .

                .               .     ,        .    ,        ,       .   ,     ,      ,      ,         .  ,       ,     ,       .           .    ,      :    ,   ,      ;     ,     .

    ,         - ,       , ,     .     ,     ,  -        .      ,        .   ,  ,     ,       .   ,  ,   .       ,     ,    .      -.

     .       .   ,          ,        .     ,    ,    , ,    ,   ,  ,     ,     ,             .    ,      ,    .   ,       - ,   .     ,   , ,   ,    .  ,  , ,   ,     ,    .  ,      .     ,     .

    ,         .         ,       .       ,        .              ,         .          .    ,          , ,      ,   .

          .         ,    ,    . , ,   ,              .    ,    ,       .     ,  ,     .   ,            .           ,  .    .          .        .

       ,   -    ,        ,  ,      ,    .   ,          .           ,        ,   ,       ,    .     ,  ,   .     , ,      ;       .   ,       .       ,  :      ,   ,    -         .

    -     ,          .        .   ,      ,   ,  ,  .       , ,        .       ,   ,       ,    .   ,          ,           .

    ,   ,  ,  -        ,      ,       .          ,  -.  ,    , ,    .   1738   .  ,  ,         ,    ,      . , ,         ,   ,      ,    , -       .

  1739       , 24 1740    .      ,        .        .  ,         ,           ,     ,    . 16     .        ,       .        .      VI. ,       ,        .

  .  ,  ,   ,      ,    .    -,   ,    ,            . ,   ,  :           ,      .

,         ,       ,      .       .      .      -,             ,      .              .    ,      ,   ,       .  ,    ,    ,             <>       ,       .

        .     ,              ,    .   1741      ,       ,     .  1741  .       ,   .       .      .       ,           .   ,         .  24      ,     .         ,   ;    ,       . ,  ,  , , :    ,     ,        .   .        .   :

 ,  ?    ?

 !  .    !

,  ,     .

          .   ,    ,      ,        : ,  . ,   ,       .  ,          .   ,      ,            . 25 1741         .            .



 ,      ,       .   , ,       .    ,    ,  .         ,  ,    ,  ,   .   ,    .     ,     ,    ,         .

           .  ,  VI, -  -.       ,       .   ,   ,      .         ,        .       .           ,      ,          .      ,  : ,      ,        .           ,         .       :  ,              .       :    ,     ,      ,  ,               .      ,         .      ,  ,        .  ,      ,         .          .    :     ,    ,  . ,    ,      ,     .




5

  


     ,    .     ,         ,        .  ,    ,         ,   ,  ,  -.    ,     ,   .     ,    ,      ,    .    ,   ,         .       ,    ,  .         <>       .

   ,  .       ,  ,        .      ,      XII,  VI,  ,       .   ,     ,      XII    .    ,  ,   ,      -    .   ,           .

,     ,           .      ,      ,      ,     .   ,        .

  1725          .         :    ?    !   ,         ,           .    ,  . 21 1725     .

          -.    1727,         .  ,      ,     ,  . 21 1728         ,         .     ,       : 뻠    ,       XII; 𻠖      ; ࠫ   ,   .

      ,       .    , ,     ,      ,        ,    .    ,    :  ,         .    ,     ,         .          ,     ,        -.

        -   ,   - ,   ,      -,   .     .           ,   ,          .    ,       .     ,  ,    ,  ,      -,      ,  .        :   ,    ,      .      .            ,    ,   .     ,        .     .         ,      . ,     .  ,      ,      ,      .   ,       ,    . ,    ,        ,        ,        .  ,  ,  ,         .

      .              .   ,         .   ,            .   ,           .

      .        ,       .            ,  ,      .        II        ,       ,       .  ,        ,    .             .

         . ,      : ,                ,   ,     ,    ,  ,    ,      . ,    ,         .         .      .             .



 1739   ,    .  ,   ,  .         .      ,   ,    . ,         ,        ,  ,    ,     .       ,      ,     . ,           ;   ,      ,   .       : , ,            .      ,    ,    ,   ,  ,   ,     .      ,  ,    - .           .                ,     ,  ,    .                ,       . ,         ,   ,         .   , , , , ,   .        ,    .  ,   .

  ,      ,         ,   .        ,     .     .                 .           . ,   ,     .

      .  6 1741          VI      .   ,                ,      .    ,       -.                ,         . ,       ,   :    ,     VI,          .    ,      .     ,     .           ,      .              ,      .

   ,         .          ,    - ,        -.                    ,   ,      .   -    1743.       :   ,             .

       .      ,      ,     .        :      , , , ,      .     ,         ,   .     ,  ,           .

    ,       .               , ,          .               -     .   ,  :  ,       ,          ,       .       ,              .  ,          ,        .         ,     .         ,       .       .   ,   , -   ,     ,      .

,  ,       .          ,          .       ,     ,      ,             .    ,          ,    ,  ,      .          ;             , , ;          ,      .          ,         .   , ,   ,     ,   .               .            ,       .   .                 .

       .    -    ,      :    ,         .          ,     .     ,       蠫 .            ,           .     ,          .

            .   1743  :        ,    ,   .   ,              , ,    ,   :     ?      .

       .       . ,        ,    .  ,   ,    -   .  ,            .   ,       ,    .          ,    .        !       ,     !       .  ,             .  ,   :        ,     .

        .   ,    ,     -  VI,           . ,   ,     ,  ? ,   . ,     ,   ,    .      ,  ,  ,        ,  .   ,     ,     .

       ,    .   ,         ,      ,  ,      .       ,        ,          .          :    ,       .        .   ,            .              .

            .     ,    :               .   ,     ,    :    .        .          ,   ,   .     .   ,   ,    ,    ,        .     ,       .       ,         .

     . 18 1742                 .          .        ,           .       ,   ,     ,  ,   ,        .               :  ,   ,  ,          ,  ,        .       .      .   ,  . ,          ,        .

    ,       .              ,       ,  - ,              ,  ,   ,  .       .

     ,     ,     .           ,    ,       ,   .        ,   , ,      .    ,      .       .     ,         .      .     1743           ,  ,     .

       .   ,    .    ?     , ,      .    ,                     ,   ,  ,       .    :       ,    .        ,   ,        ,   :  !   ! ! ! !




6

  


      ,   .     !   -   .    ,     .    ,        ,      ,    ,      . ,  ,  -     ,    ,  ,  ,         .        ,     ,    ,    .      -,         ,   . ,  ,      ,       ,     .          ,    ,      ,     .    ,      ,       ,  ,      . ,      .   ,     ,   .

     .   , ,  .    ,   ,  ,   ,    , - .  ,   ,      .    ,              ,  ,        . ,    ,      ,    ,   .    ,      ,       ,      .

               .     : ,      ,      ,         .     !    ,      .           ,       .           :     ,            .   ,        ,    ,     .

     .     ,  ,  ,   ,  .         .     -        .   ,     : ,   ,  , ,   :     ,       .        .  ,              .

     ,       ,      . Ӡ   .            , ,   ,   .         ,     .      ,  ,  .  ,    ,     .

          .      ,    ,   .        ,   .    ,    .    .  !    .

            .        ,          ,        .   ,      ,        .       ,    ,    .         ,        ,        .          .    ,     .  ,        ,        ,  .



   ,           :     ,      ,   ,        .    ,    .

       ?  ,          .       ,        ,      .       ,        .  ,      , ,  ,              .   , ,       .    ,       ,      .

 -      ,   .     ,   -     .  , ,   ,     ,     ,                 .       ,     .                   .  ,          ,          .

         .                   .         ,    ,         .




7




      ,    . -,       ,   , , ?,        ,         .           ,      -,  ,            .    ,    ,     ,    .

 ,             ,           ,       .  ,  ,     .    -        .     ,           ,  ,   .    ,       ,  ,      ,   .       ,    , ,    ,         ⠫ ,       -    .     ,         ,   :



     ,      ,   ,    ,      ,         . , ,    ,     .         ,         .


      ,     ,    .      ,      .

  ,        .      .  ,     .    ,    ,           . , ,     ,  .   ,        ,     .    ,    ,     ,  ,   . ,     ,     ,       .    , ,          ,       ,         .    ,    ,    ,   .    ,       ,        ,     , ,     .

  ,     ,  ,         .    ,            .             .    ,       ,     .    ,       .     ,        ;     .             .    ,    ,           .

   ,        .     ,  .         ,   ,     .     ,  ,      .      .               ,      ,     ,    ,      ,       .

   ,     ,   . -  ,          , .        , ,    ,      ,    ,     .           .    -  ,          .

   ,    ,    .  ,   .     ,   ,    ,     :   ,    ,     ,      ,     .            ,         .

  ,    ,         .   , , ,      ,       ,     .  ,    , :  ?     ,     .     .          , ,        -,     .

         ,      ?    - .               .      :       ,     ,         .    .

   ,   ,  ,         .  ,        .       ,     ,    . ,    ,      .  ,     , ,    <>     ,      ,       .

,   .               .         ,    ,     ,             ?

      .  ,      . ,    ,      ,  ,   ,             .  ,       .      ,         ,  ,    ,    .     ,   ,        - ,     ,   .   ,      , ,        ,     ,      .  ,   ,    .       ,   -       ,      ,   .

21          .  ,   -    ,   ,  ,  , ,    ;  ,     .   ,  ,  ,    .           .         ,       ,    .      ,  .

         , ,        , ,    ,  ,  - .     ,  ,     ,      ,   .     ,     ,     ,     .          .

         .    ,                 .  ,       ,    - ,     .      :




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/robert-k-messi/ekaterina-velikaya-portret-zhenschiny/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


  (.).


