i i i . i ii ii i  i
  


  
  (. 1958 .)   i , ,   i i  i.    i  iii  i,  ii ii .   i iii iii i,  i i i. i   i i    ,    i i .     i i i (,  i , i, i ).  i i    .  i ,  ii i: i  i,  :  i ,  i       i     iii i,    .  i i .    i  i i  ii   .  ,    i i  iii (  ), i   i .  i   i   ii.    ii i i   ii i   , , i, , , ,  .      i i ,   ,      ii,  . ,   i i  i  ii ,  i     i.





 

i i i 

i ii ii i  i








 ii   i   i   . ii, ii      i i i.    i i.   i  ii. i    ,    ii i   i ii. i i        . i i i i iii  i  i .   i,   ,  !

   i ,  iii,     i      i. i  i    i ii i  i  [1 -  . i  .  i  i XVIIXVIII .  ., 2014.] i  [2 - i .  . i i i i   i.  i, 2016.].     i    i  , ,    i i i i,   i .  i  i i  i i .

    ii     i, i   i,   i i.   i ii   i  ii.

    i,  i,  i.  ii     i iii.  , i i  iii , i  i    .

 ,   ii  i ii  i i   iii     . i i , i i  ,    ii i  . i,   . ,  ii i ii ,     (, i ).    i  i, i   ii i, i i, i i  .   ,  i ,  ii i i     i  i iii.

  i  ii i  .    ii i  i i   (18821931). i ,    i  i   i  i. ii i  i iii i.   i i  i i  i [3 -  .   i-ii.  . ; ii, 1995.  . 421422.].  ,    ii    :   i  i    ?  i  i i  ,  i  i    i , i ;     i  ii,  ,  ,    i i  ,       i,  ii     ii.  ,  ,   i i iii  i iii . i i i i   i i i,  i i ii   i.






' 



 ii  iiii   i  iiii ,     i. i, -, i,     iii  i ii , ,  ii. -,    ,  i i    ii i ii, i   .   i i   i,   i     -i  i-ii.

  ii i,   , i -   i.      ii,  ii i . ,    ,  , ii,   ii,    iii i ,  i    (18771937). ,   i,    i   i  ii,    , i ,  , i i ,   i. i  i ii i  i i    i, i       i  i i ,  i   i[4 -  .    ii i.  i, 1994.  . 127.].

i,  i  ii, i i i , ,    ,  i, i  .  i    ii i,   i ii  i  i-i  i i: i, ,  (), i, ,  .

 ,  i  i i i,       i.   i,   i,   i i   i  ii i.    i i    i i XVIII .,  i i i i i.  i ,  iii  i,   i  i i   [5 -  .    ii i.  . 101.].






 



i   ii  i i.     ii, ii  . i ,    i       .

,     i.   i, i       i-,   i i .  i   ii, i   . ,   i,    i  i  ,    i     ii i (  i   i  1223 .). i i    (i , -i i . .)   i ii,  iii. i  i  i  i i.  ii  i ii    ii i i [6 -  . i   i XIV   XVII.  i  i.  . ,  i .  ., 2008.  . 189.].

,    i i   ii,  .      ,    i   i i,   i   . i    i i. i i i    .    ii i i  i  i i,   i     i.    ,  i i      i,   i, .

 i i,      ,   i ii  i  i.  i  . ii  ,    .   i  ii.  ii ii    i.  ii i ii  i . ,   i   i.

  ii i,   i ,  i     i,  i      ii.

,      ii  i i   i.  i i,    ii i i   , i  ii iiii.

,  ii  i  .     i.    ii  ,    ii.




-


 ii  i  i i i  : ....i  ,     i i    . i      i  ii,  []  , i    i i:  i []  i, []   i  i , i ,  i  ,  ,   i  i i  ,  i    ii.    i i,   i, i  i , i   i, i   i  .     i   i:  ,  ,    i i i, i [7 - i .  ., 1989.  . 7.]. i   ii   (ii) i i ( i  610641),  i ii  i  i  VI i.

i,  i  i ii  i.  ,   i,   i  ղ .   i i i  i . i, i ii  i i ,  i  ՗ղ, , , i i

 i[8 -  . i i i ii ՗ղ .  ., 2005.  . 9110.].

i  i ( i) ,  i,  i.      i i,   i,     ii.     , , i    i i i i . , i       i    ii.

   ,  ii  i i i  100 150 i. i ,  , . ,    i i    (i  i),  i i  i   - i.






 i 



 ,   . i,  i i    ii.      i .    i   , i i i  i.  i   ii   ii.    ,  i   . i  ii  i    : i   ,  i 腻[9 - i .  . 8.]    i i   i i , i i ii  (,  [10 - i . i     VIVII . . .  ii ii.  ., 1972.]).    i  - i -i (896956) i ,   ( i)     [11 -  .   i  i.  i, 2016.  . 18.]. i,   i   ,    i   . ii i  i   i   i i    i.  i i , i    10 i i i[12 -  . i i  ՗ղ .  i, 2016.  . 4154.]. i ,  i i      .   i, i,  i   ., ,    i,     ,   300 i[13 -  .  :  iii  -ii   . // i i .  2009.   5.  . 1234.].    i   i,   i ii  .

  i ii  i    iii  i-i  ii  i ,  i, .     ii  i ,   i   i .






 ,    - 



    i,   ii i,  i   i.   i    ii i V i VI .  i i, i, i,  ,    i.

i  iii i, , i, i  [14 - i . i: i i  i.  ., 2009.  . 2930.],   i    ,   ii     (552745)[15 -    .:  .  .  ., 2002;  .           //  .  1961. . .  . 7589.]. ,   ii   .   i , i i  i   i i   i    i.       ,    , i  ii.  i   i   ,  ,     ,   i i  , .     i i.  i,   i    i. , i   i  .        , . ii   i.   i   i  .  i  i ,      i i.  552 .   ii,  i i   . i    i i i ii      .

  i i  ( 20  i)     ,   i i  . i,    , i    i ii i, i i.  i i    i .  60- . VI . ,   -ii,   ii   i . i i i  i  ,    i  i[16 -  . ,   ii //  , i  ., 2016.  . 6869.].






 i  i iii , VIVIII .



 i     i,     ii. , i  , i     , i   , i.  ii    i    [17 -  .  () // i  :  4 .  i, 2004.  . 1.  . 19.].

  i ,     i ii, i i ii i  ii . i  ii i ,  i i i   i   i,  , i, i, , i, i, , , i  i.

   i  60- . VI .,     i VIII .     .      i. ,  i     i   ,  i  iii.






  , VIIVIII ., 



ii i   i.  i   .   i  i  . , ,     ,   . i   , , ii,    i, i   ,  .   ii  . . .  i i  i  i i.

 i   i  ,    ,   (, i,  ).    ,   ,   . . i.   iii i i, i  ,   . i   i ii  i , ,   ,     i.    i i      .

     i i   ii.  i   i i i ii. i i ,   ii i   i i.

    i.    ii  i.   iii  i .  626 .   i      . ,  . i  i i .






   , i



      [18 - Tzsykiewicy L. A. Slowianie i Awarowie.  Wroclaw, 2009.]. ,  , i   i , i   iii. i,  ii  i     .  623 .    i    i.     .  i    . i  ii,  , i  .  ii   , , ,   i. i     VII . i ii i   i  i[19 - Labuda G. Pierwsye panstwo slowianskie. Panstwo Samona.  Wodyislaw Slaski, 2009.].

 i,  i i   .   i i   i  , ii, i  i.    iii i.

 i   i. , i ii ii . ,   i.    i   ,   .

i ,     ,   i  i i   626 .   ,   ,   i     .   632 .  ()   (605665),   ii, ii i i,  i    i,  i i ii    .  640 .   i i  i ii.






 






 



  i ,   i  i   ii i.   i i  . ii ii    (742814)  791 .    i.   i  i i  i  i  i i i.   i  . i  i . 796      i   .  ,  i i, i , i , i  i  i . ,      .

       (755814).  803804 . i  i i   i.  ii i    ( i)   i ii. i    , i   ii i i  .    ii:  ,     ,  i ii  i  ; i ii  i   ; i i i,   i, i  ; i   ;  ii   i, i i i,   ,   [20 - . :  .  .  // http://gumilevica.kulichki.net/debate/Article24. htm.].

i,   i   i i.  ,    i   ,   ii. i,   i      .   i,    i      (i    ).      iiii   , i i, ,    .      .       ii i (i, ),    ii  i ii.

i i i   ii i    i i . i i  ,   .             i.

i     i  i. i i  i , i . i    i  798 .   i.  805 .  i  .      i i.   i i   ii  i    i   i ii ( i ii ).    ( 843 .)  ii     i . .  i[21 -  i  i ii .:  . .  ,     .  ., 2011.  . 639662;  .  ., 1971.  . 1.  . 7580.].






 



      . i i ii  i      i  i i -i.         .    ,    .

   .   ii ii  ii-ii    ,   i    (  846 .).    i i.  i   (905959)     i.  i i ii   i   i [22 - i .  i // i iii i:  10 .  ., 2003.  . 1.  . 471.]. i ii i   i ,  i  i  i .

, ,          ,   i.   i i  i .          - i -i  i i i   i ii,     943947 . , ,    i,  :    i , i   i,    i.     i i,   i ii,     i,     , i   i i  . i   , i  i i ii.    ,   ,  i   ,   ii   ().    i (i).        i  i,     ,  i ii i  [23 - . :  .   i  i.  . 18.].

 i -i  i ,      .     i  . ,   ,   i i , .     ,  ,  i ii i.  i i   .






 VII 






-i



 ,  i -i, i  .   i   ii ii i  i   .,  ,        .  ii,  ,   i  i. ,   ii , , ,    ,  i  i  .,      . i  ii   i   i    i i[24 - i .    //  i.  1938.  . 2.  . 3849.].   (?1015), i  -,   i -,    i (  i -)[25 -  . - // i iii i:  10 .  . 1.  . 620.].  i, ii   i i .

,        i i   . ,  i    .   i[26 -  .   i i  i . .: ii i // i i i. i i.  2010.  . 45.  . 1354.],  i  i,   i i-.  i i        i.   i ,   i  .

i ,  ,  ,  i   i i .   i       i i   .   i ii i.  i i   i  ii.       i, ,  i   i.  i i i . i    ,  i i i, , , i    i    . i,      i  .   

 i i i ,     i ,  .     i i  [27 - i. .... // i i ii i.  ., 1967.  . 46.]. i,  ,   ,    i, ii i   .  i        .    i   i  .    ,     i .    i    .

i ii  .   i       i . i i     , i  i   i.

     i i,  ii  i.             i i    ,  ,   (i).  i    .




  


   ,   i  iii ii,     ( ii i  i )[28 -     .: Pritsak O. Die bulgarische Furstenliste und die Spache der Protobulgarien.  Wiesbaden, 1955. ,       . ,   i  i   .  i,   i i    , , ii,  i i i   i. ,   i ii ,  . . ii.   i     .].  i ,     ii i i    i.     i i .  i i (?453),   i V .    ii  i,     , i     ii . i i   i   i ii[29 -  . ,   ii //  , i  . 66.].

 ii V .    ii i   i i  i  i[30 -  i  .:  .       .  , 1994.  . 1, . 1.]. i  i i i   ,    , i  i  i,       i. i i  i   i iii iii.     .  ,         ii.  , ii i i    , ii i i i,  i i i  ii.






i.    , . 18431847 .



i  ,     ii,   ( i  550562).  558 .  ( i) i i  i  i, ii  i iii i .       i i,    ii i.    i  i  (i  i) ii.         ( i  562602).   i, i i ii,    .

    ii 20- . VII .    . i    [31 -    .:  .           .  , 2012.].  632 . i   i i ,   ii  i  i. i i   ii i,    i i  ii i .

    ii ,    i   ii i   iii , ,   ,   i, ,  ,     ii  i iii.  i,    i i  i.  i   i ii  .   i  , i  634641 .   i ii i i.

 i i   60-  VI .,    i  .  i, ,        i[32 -   .  .  ., 1997.].  i  i   i.  ii  , i  i ii i  ,   i i i i . ,  , i i i  .     .   i    ,   i  .   , ,   i,   .   , ,  i i    . i, i    i.    i   i     i  .

   i    i.    i   . i ,    ii ,  ii VIII .   ,      i i .  922 .    - (?925)  i.   i i i.    i  i  .   i      i  ii 30- . ղ .     i  iii i-ii.    i  i.



i i   i   .    , i i i    i    . , i i i  ,   i .  i ii i  iii.   865 .  i,   (?907),  .    i   ii   ii  .


       i   .      ii,     i   i i.    i  i .

   i,  i    ii i? -,     i .   i  i i  , ,  ,  i iii. -,   ii ,       i.  i, ii     . i   i   i ,  i  ii i.

  ,   ii  i,      .    , i    , i i  i     ,    .      i i       .   i    ,   . i ,   ,  ii i i,     i  iii i.

   i .  i i i    30 i.      i i,    i i i i,         . i, i    -i.      i  . i i    .  i i,   ii    .

       i.   i ,   ii ii    , i   ii     ղ .     i[33 -   i  .:  .  i    ii i //  , i  . 193201.].  ii,   XV .,     i   i ii.  . .  i [34 - i ii i.  ., 2013.  . 1.  . 619645.].  i  , i       i i     ii    -.

         i. i i  i i  i  i ii.   ,      i iii i.  iii   i i   ,  i  i,  i ii   ii. ,   (  i!)   i   i  i    i  iii.  ,  i  i ii,   ,     i  i i,    .

 i i  i.    i  iii i. i,  i i  i i[35 -  .  . , , .  ., 1963.  . 165169.], i  iii  i i[36 -  .  i    i-ii.  , 2013.  . 2841.]. ii    i , ,   [37 - i .  . 1622, 2530, 4143, 6162.].   i   ,       ii ,  . ii  i    ,     ii,  i i   ii i.  ,  i     ii i,   .

i,  i i        .   i i i i i ,    . i  i   i , i     ii,    i  iii.    ii     i ,     i i,  , i     iii iii[38 -    ii. i 1621 . // i: i   ՗ .  ., 2008.  . .  . 91.]. ,  ,        i  ii.






 .

 i  , XVII .



   i  iii i     i. i 985 .  ii  i  :      ,  i,  ,  i  [] i  , i  i .    i:   i, i i   .     , i   ,   .      , i    , i  : i      ,  i  ,  i  .     [39 - i .  . 51.].

,  i   .  i i,  i  i   i.   , i  i, i  , i ii  i.    ii  i i   .      i, i  i i i. ,     : ,  , i    .     i .

         ii  i.        ,  i  ii[40 -   i .:  .  :     (    XIII .).  , 2004;  .  .  ., 1951;  .     .  ., 1984;  .   (VIIXVI .).  , 2008.].

 ii  i i  i    i  ,      i. i 986 .   i:   i i, :     i ,    . i-    i  .  :   i ?   :  i  ,    ,   i,    i, i   ,   i  i  i .     i i ,   , i   i  [i], i     .  ,  i,    .     ii   ,  [ ]  .    i  ,  [ ]  .   ii  [ ],   i      .    i,    i i , i  [ ]  .       : i, i  i  ,     . i : i i  ,      [41 - i .  . 51.].  i ii   -. , i   i,   i  ( i i i).   i i ii i,    i,   i     .  i ii    , ,      i.      i.  i i -i .  i: i ,        i.   ,  i  ii-i  i,      . i    i i.



,  i,  ii  i i iii  i,     .   ii  i i      i i  ,      .      i .         i,  i,   i i.   i  .


 i i   - i-i  ,    i  .     ,    i   i   i ,   i ii. ,  i ,  i    i i[42 -  .     //        .  ., 1988.  . 114.].

   ii  i      i iii,       i  i.   ii   i,  i    , i , i   . ,  i, i i     ii  ii  i   i i.   i   i  i      i  ,   i    i (   ) i.

  i ii i i i  i i,    ii  i i   i -   i[43 - i .  . 52.].   i  ii i   iii (i , i),  i  i i ii. i  ,        .

    ii ii  i  i   .   ii i, i ii ii i    ii i.  i    i i,   ii  ,   ii ii   ii ,    i  i. ,  i i,   i  ii ,  i i .    i i.

    ?    ,  i,   i ii?   ,  i   i    , ,  i iii.     i i, i  i  ii, i  i     i   i i  .   i ii,    ii i.  ii i    i,   i i i ii.        (ii  i  ).    ii,    i  i (   i    ).     X .  i i i     i, i .

  ii    i , i i .  i  i      i   ,    ii ii i .     i  i . i   i   i    .   i       i ii.  i,   i i  i i i i   i i  ii ii,      i ii[44 -  i i  i  i i    i  .:  .      XIIXIII .  ., 1982.  . 348;  .              ՗XIII . //     :   .  1980.  ., 1981.  . 159164.].  i   i    ii,     .   i,   i   i  912/913 . i  ii  i   i ii   i  i     i  i . ,   i i   i iii .      ii i   i, i-i (   i  ii ii).






 i



i   i,  i-i , ii i   i ,  i i  i  . ,  ,  i    i i   . ,    i    i  i.     i i-  i,        .   ,   ,   i,  i  ,        i i i   ii  i  i ,      .     , i ii   ,    i i   [45 - i .  i.  ., 1997.  . 1: i i  (i i ).  . 3031.].  i    i   ,  ii.   iiii i     .   , ,  .

  :    ii      i i i.  ,   i    i i  i i i ii.     i ii ,   i    i i i    i .      i i  .     i ii i  i ii ,      .




i 


,   i, .   i   i,  i ii.  i i   i    i   [46 -  .  .  i, 2004.].

,  i  i-i   ,    i.     ii  ii.   i.  i ii   i i.

   ii  [47 -  ii  .:  .  .  ., 2001;  .  .  .; ., 2003; ʸ .  :      .  ., 2001;  .   :       .  ., 1983;  .           .  ., 1990.], i  ii iii[48 -  i   iii   .:  .,  . -   .  .; , 2000;  . -   .  , 1932.], i  i . ,      i VII ., i i ii   .  i i    i ii i.    i ii   ,    ,  ii-i , , ii  ,     i ii   i.      ii iii   ,  ii i   .

  ,    i   i   . ,  ,  i ii,  ii,   i    ,   .



     i   i   ii.    ii   i ii.   i   i i : i (  i),       i   . i  i   i.


 i      i ,     .    .  i i   i    i, , ,   [49 -  .      ii  i     // Ruthenica.  ., 2003.  . .   2.  . 5484.]. ii    i. i i  i i ,  i   i i     i  .     ,    i ii  [50 -  .,  .,  . iii ii i.  ., 2005.  . 154.]. i     i. i   i ii  i,    ,   i  i,  i  . ,  ii  i i,  ,  .  i    i i.   i,    i.    i i , , ii   i.

    i   i  ()   ii   i ,    ii[51 - ii  i  ii .:  . . -  X .  , 1932.].   i 930 .,  i ,   i ii i.   i , i   ,    ii,  i i i i ,   i.  i     .  i    ii  i,       .






 i



i i   ii   i, i ii i.    ,   ii  i  .      i  i: i    ,  , i  i i   i. i  i  ,    ,   ,  ,    i i i  ii i  i   , , i i i. i  i   i ,   i   i,         i i i,  i-i    i  , i  i.     ,   i  i           ,  i, i   ii, i .    ii ,    i   [52 -  .     .  ., 1992.  . 81.].

  .,  i ii,       i-ii,   i.   ,    i ,  i i i.  i   10 ii.   iii i ,  i, i ,       ,   ii .  i  i    .  i i.     i[53 -  .      .  ., 1962.  . 140143.].      i  :     i, i ii    . i  , i  i ii  ,     . i i i i : i ii , i,   i    i. i i   ,     i    i  i 7  12 . i. , i  . , ii,     i ii[54 -  .  .  . 310.]. i i i   i  i-i . i i  i i  i,    i    . i,    . i      i.   i  i  .






  . ii  ii i



    ,     i  iii .  i   i i   , ii i ,  ,  i, i, ,  ii .     i,  i , i  , i i,   i ( i). i , ,   i i i i .   i  i i  i ii. i,  i i i   ii i ,  ii i, i i   .      i  i.       . ,   ,  i      i i .

 i ii    . iii i i     .  i   i i.

    i i .        . ii    i, i   i,     i i .       i, , ii,   ii ii  i.     i  i ii :        i,  ,    ,     ,    i ii,  i ii i[55 -  .,  .,  . iii ii i.  . 156.].

  ,  922 .    i,      ,     i  . ii  i  ii,    i i.     i,   i  i  i   . i  ,   i i  .    (i  ).          .   ii   i    i   ,       i   .



 i    i  i.     i,   i  i i  i.   ii   ii i .


 ii  ,   ii  .  ii  i, , ,  i . , i ii  i. i   ii,   i . i    i i  ii i . i     ii  i i  ղղ .

i,      -i.    . ,   i  ii, i  i i  i. i   i  ii  i.   i i ii.   i.  ii, i  ,  i    i , i  ՗ .,  i  i       i .



 ii      .  ii  .  ii   i   .    i  ii  .    i i,  .  , ,  i .  i   i i iii.


 i  i    .  ii  i ,  i   ii ii  , i, .     , i i i i i . i   ii,  ii    i, ,  i .   i,    ii  i,     ,  ,   i  i  , i  : i  .  i, ,  [i]    .   []  i  i i i, i  i: ,    .  i  i: i?    i:  ii  ,  i i.  i :   ?    , i  i i:  [] , .   [ii] i ,  ,    ,  i. i    i  , i  i .    , []     i i,    i[56 - i .  . 1011.].

i      i  i , i ,      i  i.  i ,     i  ii i:       :     .  ,  i , i  , i   ,     i .    ii  i, i ii, i .     . i i  ,        ,   i i i.   i    i i i,   i   i [57 -  .  .  . 284.].

i i i  i .  i    , , i,    ii  . i,   i      . i     i   i   .     ii i  i ii  i. , ,     , i  i, i  i;    ii ii  i i [58 - i .  . 12.].  i i iii,  ,       , i    ii i,     i   .    ,  i  .  ,   ,   .   i   i , i  i,   .

 ,  i  ,    ii ii   i i.   :  , i  ( i i.  . .)  i  i , :   ?   [i i] :   i, ,  [i] , i    i .     i i i   [59 -  .].  i    ,   i i, i i,   i i i     i i.

i   ,   i i i i,   .   i ii  i.  i    : i-ii ii i, i   i  ii ,  i i ,  i i.

    (?912). i 885 .  ii :   [i]  i, :    ?   : .   i :   ,  i .    i  ,     [60 - i .  . 14.]. i, i    ,  i i  i .     i-ii ii.

          (?972).   ii  i   ,    i i i i, i   :  i i  i i  , i  i, i  i:    ?   : .     [61 -  .  . 38.].    ,     i     ,    .

 i 965 .  ii  :    .   [ ],      i,  [?].   [i] , i    , [i] i   i  ii [ i], i [] i  [62 -  .].

 i     i .  i,   .  i  , ,  ,  i . i i  ,    i  . i     i   i-i ,  ,  i    .  ,    i i i, i     ,    i.






       , XVII .



i  ii  i i i   . i 1023 .  ,     i  i ,  i       i  [63 -  .  . 85.].   ,      i   ii,      i  i i  .

      ii   1083 .  ,      i i [64 -  .  . 125.]. ,   i ,   i  i. i i 1106 .  ii  i     ,   . i    [65 - i .  . 160.]. , ,     i  .

   ii  i  i , i         i[66 -  .  . 52.].   i   i-,   i- i.

   i     .    ,  i   ii i .  ii i i   i i i, i  i.     ii .  i     i i i. i  i   ,   ,    ,     .     i   i.

 ,     ,     i . i  ii  i    i, i i  i i  (960? 1015). ,    i       .

 ,  i i i i   ,    i i i ii.  i   i  [67 -    i        1862 . i ,  i    i      i . .:  .       //    .  ., 1862.  . 1.  . 3.  . 105106.].  i     i    i .  i i ii i  ii ,       i i   18  839 .  i     ,   i,     [68 -      .  ., 2010.  . 4.  . 1920.]. i  ,   i i , i    [69 -      .  ., 2009.  . 3.  . 4748.].  ii     i   i  i[70 -  i ii i-ii i.  ., 2001.  . 1.  . 209.].     .  i i i i  i.     .  , , i   ii i .   : , ,  [71 -  .     XIXIV .  ., 1966.  . 4952.].

  i   . ,  ii      ii,  i i i i   .    i   .      i ,      i i.        . i     i   ?   i .     ,   : i ii     -i.




i   


 1981 .      i  ,   ii ii    i.   i i,  i  i i   iii ii i.  i i  i   ,  i i     i i.

 i ii i   i  i.     i   ,    .  i    ii  ii  i.   i i   i   ii i i . ii,  i   i (,  i ii i )   i. i   ,   [72 -  ii .:  () / . . .  ., 2013;  .  //  : . .  ., 1988.  . 3546; i . i // i i.  1970.   13.  . 95101; Plczi-Horvth A. Petschenegen, Kumanen, Jassen: Steppenv?lker im mittelalterlichen Ungarn.  Budapest, 1989.].



i   ii   VIII . i    i  . , ii i i,   ii  i   i i i.





   i.

ii  ii i



i ,  i    i      i . .i,  i  i. i i   i  ,   ii i  i :  i   ? i    . i    i    i ,  i  ii[73 - i .  . 39.].

  i    . -, i     i ii i ii. , -, ,     , i  i .    i?   ii , i  968 . i    (!)   .  :  i i i   i i i.  i i i  i . i,     i i ii.   i i. i     , , . i  i i    i i   ,  i . .

   ii  i   i i , ii, i     i[74 -  ii  i i   i  (),    , i   . .:  .  . 7.],  ii i (   ii  -) . i     .  ii i  .  i    ii.  i i, ,   i.

,    i i i    .  i     ,      ,  i   i  i i   i[75 - i -., - . i  ii. i ii.  , 2016.  . 1718.]. , ,  i    ,   i i,  i i ii  i  i    ii.  i     i i      i i.  i i   .   i , i i.    ii  968 . i i      i i  .  i,  , ,  ii  i  i.

i  i ,  i       (878? 945). i 915 . :   i    i,    , i  [76 - i .  . 24.]. , i 920 . ,     ii[77 -  .].   944 . ii i , i, i   ,   i   i  [78 -  .  . 25.].    i   [79 -  .  . 26.].



 i i,  i i, ,  i, ,  , i  i.         ,    i  ,       iii.


 i    i i  .    ,   i. i i  i   .  i  968 . i    i. , i   .     i  ii:

  i ,      [i] i.       : i, , [i]  ,   i  .    i  i   .

   i  ii [ii], :    ,     i i  ,    .   i ,  .     i,      i, i  i   ii.      ii, i   ,    ii []  .   [] .   i , i   [80 - i .  . 43.].

 ii  i 971 .  i , 972 .,  :

   , i    ,  i.    , i   , i     ,     ,   [81 -  .].

i   i,  i     iii, i  i i. i, i ii  i i i i.   i    i.

  i i i,    i  .   ,  i    i  i,  i    i  i.    ,        . i   ,   .   i   i ii   , , , i .    i     .     i!

 ii   i. ,  ,    i  i   ,   i   ii i  i i[82 -  .  . 46.]. ,  i   ii i i    i.       i  i    i ,   . , i  .     i  i,     i  i. i  i  ii  ii.



 i   i,   i  i ,     .   i   i i  (?978) i  i i .


 i    .    .        .   ii i   ,     ,  i,  i  i, , , i, i.   i  i[83 - i .  . 67.].

i 993 .  ii  i     i  i   i ,    i i .    i:

i   i.    i i i i,   i   i i [i]  .  i i   i i i  i  ,  i .     i i [i],  i  i.    i []   ,  i    .

 i  i [?]  i, i  , i  :    ,    .   .   i   i [ ],      ,      ,     .  i  ii.

 ,   i,    , :    ,     i ?     i.

  i i i   ,  []   .    ,  [i]   i .       , i  : ,      , .     ,  i . i    i   .   ,    [],  i  , i i   [i]   .

 ,   i i,    [i]  .     , i  i  .  i : !   ,   . - .   ,   ?    , i  i  , i    i , i  .  i   , i  i    i, i    , i   .    :  i  .

   i i  :   [] ?   !   i i i i .     i  , i  i  , i  i   i .    i, i,  , i i,   i i i. , i [i] i  i,  i   .    , i  i  [ ], i  i i   i  i, i    .   ,  i i,    i  ,  i, i  i.  ,  ,      i   ,  []    .   i     i  .     i  i i  [84 -  .  . 6870.].

i i,   i ,  i ii ii .   , i i 997 .:

  i    i i  ii,      ,      i i,   ,  i   i.       , , ,    i, i   []   [i].     i  [ ],  i  i    i, ii   -.      i, i   , i   i  i, i :      ,    i .     ?  i.       ,   .     .     .

    , []    ii , [i] i :    i ?   ,      i.   , i  []  i  i  i:  ,     i?   :    .   i i:  .     i,        i.    i [] i i .   i i: i  i i,  i,  i.  , i i, [] .

 i i i i  ,  i  i, i    i   i,   i .  i i    i    i, i  i  .  , i,   ,       i i,  i  i   []  i   i, i  i i  [].   i i   ii.

 i, i,  i: ii i i ,   i   ii  , i  ,  i  i . i , i [i] ,    ,    i,  i  i i   [i] i  i     ,  i  i  .

    , i  i :    ,      ? i   i,     ?      i.    i,   i i .

  i  ,   [] , i  i, [i]   , i   .      i, ,  i,  [i]    i  .   [] i  i,  i i i.   , i :    i i i,   i i.      i    i  i.

 , ,  ,  .    i, i i i ii, i . ,  i i,   ,     i   i[85 - i .  . 7173.].

i i   ,    i ii  i.        i   i    ,   i i  i ii[86 - i .  . 70.].      i ,   . i :  i    i.

i i  i      (983/987 1054),  i   i i. i  ,  ,   i  i i  i  [87 -  .  . 82, 83.]. i  ,        i,    i ,   i,  i    ii.






    ii i



 ii  i      ,  i  .    i   i,   ii  i.  i   .   i,  i   i, i i,   i  i ii, . ii, i  i  i.

i i 1034 . (    i i)  i,       ii i .    ii i   i ii   ii [88 -  .  . 8889.]. i i ii i ii i  ii i    .

,  i   . i  . ,  ,   i   ,     i i.    i . i i   i   i.       i   1169 i[89 -  .  . 142, 143, 151, 159, 177, 178, 194, 243, 244, 282, 290.].

 ii ղ    ղ .   ii  .  i   i i.  ii   ,   i  i .       .  i i i   IV .       i , i  i       i.

i  i   ii   ii i.     -i  iii i,  i  i   -ii i,  i i  ii i,    i  .  i ii  i ,  i   i i i    ii,  i i.

,    ii   i i.    ,   i    ,  .       i,   ii   i.   ,   ii i ,  i    i   i ii.




i i


  ii  ii ii i  , i i.     i i i    ! i,  i i,   i ii  i i, i. i   i i ii  i  .   i ii i,    i  i.

 ii i i i[90 -  i  i ii .:  . .  ., 1990;  . i.  ii, 2007; i . i // i i.  1973.   12.  . 112118;  . : - .  , 2009.  . 12.].  i   ii  i i  ( ii ii  i , i ii).  i i   i i  i ii     , , , ii,  .  i   .

i i  iii   i i  i.  i   ii-i  i   i i .    i.  i   VIII .,   .     i.






   






  .  i  , XVII .



 i ղ .,   i  i, i   i,   ii . i    i   -i ,    [91 -  .  :   .  ., 1948.].

  i    .  i  i   ii i .  i    i  1055 . i   i   ii   i. ,    (10301093),    i, i     i  [92 - i .  . 99.].  60- . ղ . i  i i ii i  i i.  i    i    1061 .,      [93 - i .  . 100.].   1068 . i  i, i ,   ,  i  ii i. i i  :  i i     [94 -  .  . 104.]  i    .   i i     (, ),    . ,   1068  ii    (10271076)     ii . i    [95 -  .  . 106.].

90-i . ղ .    i  .   , ,   i. i ,  i i i i  i:      ? i    [96 -  .  . 133.].  1093 . i, i   (? 1096) i ,   i    ii i,  [97 -  .  . 133134.].   1096 .  i i   i    i. i   i  i[98 -  .  . 140141.]. ,    i    i  ii i.  i i   . i,  i   i    (1050 1113). i    i i  [99 -  .].     i i  ii.



  i  i       .  i i  ,   i: i i i  ,   i .    ղ . i   ii i .     ii    ii i  . i i   .  i i i  i, ii i .    i i     ii.





i i.  



  ղ . i i  i      i. i         (10531125) i  i   i.    ii i    i    1103 .:

     ,  [i] ,  i, i i    [i] .  i  i  ,   i      i, i  .     :   i .   i i i i.   :  i, ,    i,   -.     ,    ,  , i,   i,    .     i,   , i i, i    i.     i,     i?       ii  , i  : ,    .   , i   :  , ,    i i.     [i]   i  [i], : ii   i.   i  ,  i. , ,  i,     ,  :  .  , i  , i  ,    i  , i  , i  , i  [], i , [i]  , [i]  .      i  , i   i i, i   [i]  i  i i.  i   ,  ii i, i  i, i    i, i   [i] i.

i , ,   , i   i  .   [] : i   i,  i    .      i i.   i i:   i i,    i.   ,  i   i i i i  ii.   i i  ?






    ii 



ii  i  i    ii  i i i i    ,    ,  i  .     ,  i i     i [] ,     i.    i i  ii.    , i  , i   i ,    .  i  [] i i ,  i .

 i  ii,  , i     i,   i  .        i, i     i     i.  i  i, i  ii   i  ,      i i i  . i , ,     , i,  ,   ,  i ,  i,   [] i i.

  i      i   i i ,      i .       i: , i, , i, , , , ,   i i ii,   .

i  i  [i?], i i i.     , i      , i i, i i, i .     [] , i  i ,   : , ,   !   i,  ,    !      i i i i i   , i    ?       i i!  i i  , i i i   .

 i  i  i, i  :  ,    .  i i   ,    i   i , i  i , i   iii, i    i .   i  , i , i , i i, i i   i  , i  ii i i  , i    i  , i i , i  i [100 - i .  . 158159.].

 i    , i i      i,     iii  -i .

-, i  i,  i i     i, i  ii i . i  ,    i-. i      .  , , i i i,   i i    ii   i.     i , i     i,   .  i , , i i   i   , i  i i  - i. i,   i    , i ,   ,  ,       ,     i .

-,  ii iii i,  i      i i i  .     i .         ,    i i.        . ,      ,   i, ,  i   i  i .

   i  ii i   i       . i  ii i 1103[101 - i .  . 161162.]  1111[102 -  .  . 166167.].        i i,    i.        1111 .        i 1103 .  ,   i i  i  i .     ,   1103, 1107 i 1111  i    i  i.   1116 .   ii  ,  i [103 -  .  . 176.]. i    i   i i,    i i.



i      ii i   ,  i   .  i i   70- . ղ . i  i  .  i i  i  i i   .


    i    i i ii   ,    [104 -  .     .  . 218.].   i       i   ղղ . i,   ,  i, , , i  i  i,   i  ii[105 - i . i.  . 114.].

,  i 60- i ղ .,    ,  i  i  i   ii, i i   i i.   i   i .    i i i  ii.  1183   1184 .  i  ii  i   (i 11161194) i   (. 1137/1140  .1212/1215)  [106 - i .  . 332.].

  90- . ղ . ii  ii .   i i   [107 - i . i // i iii i:  10 .  ., 2011.  . 8.  . 350.].



 1185 . -i    (11511202) i i i  i.  i,  i       i,  .        i. i    i       i .


 90- . ղ . i i,   i i ii ,      i.  i   iii i i, i    i . i  , i i   i,  1094 .   i  .  ,   i   i,    i () (10901157)  i ,    i   i .  i    .  1187 .   1188 .     ,     ,     i.    ,    ,   ,  [108 - i .  . 346.]. i   i-i.  i,      i   i    [109 -  . i.  . 4143.].






       i



   ,   ղ . i i   .     i, i  i   i, i    i,   i,   i. i,  ,   i   i. i i i i i,  i       ii i. , ,   i  i i.     i,  ,   ղղ .   (-i )  i    i .   i  셻[110 -  .     .  . 222.].

  i i i   i  1223 .,  i   i   i [111 - i .  . 379381.]. i,    i ,     i, i  i  .  .    i   -i  i    i .

   12361242 .    .   ,  ,   ,  ii    iii   i.

   i  . i i i     iii, i ii, , i ii.

i   i  ii i.  i    i i .  i   i iii, i  ii.  i   i, i  1279 .   [112 - i . i.  . 114.]. i-i i  i ii   (   ղ .)  . . , i    [113 -  i  ii  .:  .  ii.  . 13001600.  ., 1998.  . 24, 41, 43, 44, 66, 113, 149, 167.].

i,    i ii    , i  1185 . ii .  i     . i,   i i i ii     i (11851280),  (12801323),  (13231396)[114 -  .    (11861460).  , 1985; i . i.  . 117.].   i, i i,  i i    ,    .  i  i   ,   ii  1185 .,  ?

 i  i,  i i i ii ii  ,  i .  i,   ,     ( i ii)  1330 .,   . i  i  [115 - Vsry I. Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 11851365.  Cambridge, 2005.  P. 149155/]. i i   i i   XVII .  i, ii   i    (14311476)[116 -  .  / .  . . .  ., 2011.].  i ii ii ii i   i,       i.






   ()



 i ղ . i   i. ,  1246 .   IV  i  ,  i   .     i ().   IV (1262 1290),    ,  1279 .     i.  i,   i  (). i  (,    1711  1745 i) i  1876 .,   i (!) i.  i  i i , i ii i i[117 - Hevizi J. Autonomies in Hungary and Europe. A comparative study.  Budapest, 2004.  P. 1822.].    i i.   i     V . i  i     ,  .      . i   i  ,  .

 i,   i i i  i  i -, i   i .          ii i  i ii,  i i  i  ii   i. i i ii    i   i ( , i, i),   i[118 - i . i // i iii i:  10 .  . 8.  . 350.].

 i   i  i[119 -  ii  i  i,  - i.    i i.   i i .:  . ,   i // ,   i .  ., 2017.  . 2637.].   50- . ղ .     i    i i   ,      i i i i i. i   ii     i i  ii   XVI .  i    .  [120 -  . i i  i // i ii i  i.  1978.   1.  . 3335;  .  .  i, 1996.  . 250.].

 i i   i ii ii i. i   i, i, ii  ii . ,  i,         . . i [121 -  i  i i .:  .   .  ., 1974.].  i :  i ii  ii ii i   i i , [] i .      (),  i ii i: i   i .     ղղ . ii ii   ,   i    i i i   [122 - i . i.  . 116.].






 , ղ ., 



  i i i    ii.  i i, i  ,    i i     . i   i  .      i i  -i . , i    . , ,   i,   (i, ii, ) i .    i   i, i  ii.


 i i i    ic   i i,   1303 .  i i  i   ii (-i- ) i i (-i ).   ( )   ii i        .       ii  ii, iii, ii, ii, i, i i i , i  .     i .  i i (i ii)    iii, ii, , iii , ,    ,  i,  i , i Ave, Maria ).   i  i   i   i .   i i  i,  i  i    (),  (),  (), i (),  (),  (),  (i),  ()[123 -  . Codex Cumanicus:    4 .  , 2015.].






 i.

 58 . i  



i,   i  XVXVII . i  i i.   i, i  .    ii i    i i.    ()     i.   (18561916)   i ii ii ii  . ,  i  i i     i   .  i,      .     i ,     i    i  i. ,        ii  i,  i  1992-  2014 i. ,        i  ii ii 20132014 .

 ii  i, i  ii i  i  i i. , ii  i   . ii,  i i   . i  i i  .    .    (i)   i, i.      i.     i,   i i.    i i, .    i  ii[124 -  . i.  . 34.].  i i  i i i-i  (i, ).          ,  i ,      . i,      (),    , i. i     i.

,   ii    i i .      i[125 -  .     .  . 466.].   i  i i,     i ii    .

i ii i , i,   i.  ii     . ,   i ii  . i ,  i ii i   i  .

i    ii  i . i  i  i      i.

 i  i  ii iii[126 - i . i.  . 117118.].



  i  ii   i   i, i,   ii i .      i i, i, ii, . i,       (i ), ii, . i  ii i   i i  i.


 i  i     i  i .    ii .   iii  ii, i     .  i ,   i i.  i, i   i i i , . ,  i,      ii. ,  i ,   i i .    (i ),   i.    i i i    i ii,    ii   i, ii   ii .

     . i     i  ii i,  i   i i i,    [127 - , .:  . i .  ., 1996.  . 140141.   i   i  i  ii, i   i i, ii i , :         i i      iii,   i  i.].      i,    ,     i ii i XVIII .   , i ii  [128 -    ii ii .: i .           i // i i.  1996.   4.  . 5558;  . i      i (ii  i) // i i.  1997.   4.  . 2933.].  i:  i   ii ( ,  i -i  )   ii i, ii  ii   i   i.

,     i   i.  i , i    i.   i i   i  -i.   . . - i i,         ()  ,  i.         .    ,    i   ,        .      i, i   ii ii,    .    i  ,     i,   . i i  ii:    i [i] , i .   []  i, i ,  i , :     i i i , i  i  .   i   [129 - i .  . 368369.].

 i i  i iii  i i. ,  1899 .   (18711938)   -i,     i [130 -  . -i: . ii.  ., 2010.].

 1987-  1990 i  i     -i, i   i  ii     i.   i  .     i .  1993 .     .  i   [131 - http://www. myslenedrevo. com. ua/uk/EStore/History/ EvshanAlmanac. html;https://uk.wikipedia.org/ wiki/-i_()].      i   ii i.

i    i ,  i ii i   i ii.  i,     i     .       i i -ii  i.      .  i  i i (i )  i i i.   i     i i  , ii,  i,   ,   ,   i. i,  i          i.    i,   ,  i i i  i.   i,  i i  ii,    i ,  i  i ii. -  i  -.    i,   i,    i   .   ,        i  i i, i   i, i    i, i  ii   i   i (10731125), i  i i   i ii. i  ii  i.   ,   . , i   ii,     .   i ii, i  i  i  i i i,   i    i ii   ii ? i i (i  i)  i (, i) i    i   i i. i i  i    .




i 

 i  i


     i ,     , ,   iii   i i ,    i     i,    i i.  i  i i   (  ).    i   i     . i i   i    ,  i  i,    i i  i[132 -  .  i // i iii i:  10 .  ., 2007.  . 4.  . 354.].

    i  ii i 1146 . , ,      ,  ,  i .    i:

 ,  , i i i i     ,    [i]      i.   i i []  [] , i     [i] i  i  , i  :    .  i   . i- i,     .

    [] , i  i i  i [133 - i .  . 199.].     i . -, i    i   i i .  i  i i  i i .  i    ,  i i ii i  i i. -, i i ,    i   i i i.  , ,   ,    .



 i  ,  i   i .  i    i i   i.  i  :   i   , ii -ii  i .    i-i i i.   i   i . i    ii i .


 i      i.  i        1193 .    ,  ii i   i     i   i[134 -  .  . 353.].  , i     i  ii i      .  i,    i   ii     . i ,      .

   i   i ii, i  ii i i ii  .  i,   i i i , i  i, , i ii ,   i. ,     i i 1172 . (i  i 1169 .) :  i   i  [i]   (.  . .) i, i,  [], i i,  i i   ,  ,  [135 - i .  . 302.].

i, i   ,  i     i.         .  , i  i i  ii .

     i ii [136 -  i .:  . ,       ( -  ՗ղ .).  ., 1884.  . 65181; 212228.].     iii  i  ii.       985 .,  ,     i i   ,    i.   i,   i     .        [137 - i .  . 51.].   ii  i ii,   i . -     ,   ii    ii i i  ii-i.      . ,  i i   i. ,  -    i , i  i  i  .   , i,    i-ii.

, i i i  i   . i    i. ,  i i     ,    i,   i[138 -  .  . 99100.].        i        i.

    ii i i,  i i . i  i  ,      i .  ,  i  i  i   i    ii i  i i i ,   i  i[139 -  .      //   1966 .  .,1967.  . 243245.]. , i i iii      i       ii i. i    i ,     .

  i   i   1193 .,  ,  i  i[140 - i .  . 354.].   i  ,   . ii i  ,  i  .

  i   ii  , , i, , , , ,   .   ii   i  . i i i    ii i,    ii, i i i  i.   i ,     i i i i,   i .






  



     i[141 -  .  .  , 2009.].       i   1097 . (i   1098 .),    i   i i    i     (. 10661124/1125)[142 - i .  . 151.].

  ,   i,  i  i i  ,  i   . i 1121 .  i ii ,     i i i,    i i [143 -  .  . 178.].      i i    .  i  i i,  i   . , ,   i. i 1159 .  i ii    ,  i    ,   . i i  i i i, i  .    ,   i  i[144 -  .  . 274.].

 i ii   i ,  i  i,  i i i,    i[145 - .:  .  .    i  i  i, , , i  i  i ii // i .  2013.   23.  13 .].  i    .     i i    ,   i  i i.

     i   ,   ii i.  1185 . i   i   i i  i,   i.    i   i[146 - i .  . 336.]. , ,       i.

 i i i,      i. i   i,     ii-ii i,   - i. i,  i   .   ii i ii i. ii        ,   -     i  .    ii ,  i   i  i. i        i i.

     i[147 - i . i // i iii i:  10 .  . 4.  . 392.].   i   i . i    i ,    .       -i     i  1185 .[148 - i .  . 338340.]. i  i ii. ,    i  ii   ii  ,   i , i i  , i  .         i.       . i   i i iii i.

 , i  (i )   i i i i.   ii  ,      i,   i.  i     i .

i   i   ii  ii. ,  i  i i    i .




i  i 


 ii ii   ղ . i   - i. ii i   ii i,  . .  i.   i       i.  i    i.

     ,  i   .  1237 1240 . - i  i.        1240 .

 ,  ,   ,    i i i  i. i  i  ii-ii i,  ii  i,   ii  i.   , , i ,   -i i, i       i .     i .  i -  i i  , i    i  ii,  i i  i i   -. ,  i     i i .  i i i   i   .

    - i.     i      .    i, i-i i    .  ,    -,  i  i  i.

i  ii iiii, i i  1266 . i ii i  ( i),     i  [149 - i   i i  i    .  i     ,   i   i,   i-i i  ii,  i   i  . ,       15641566 . (i i    16261640 .).  i  i i    ii   ii . i    i ,  i i. i   -i ,  i    i i.  ղ . i   i  ii iiii   .      i i   i (ii   i). i i ii ,  i ii ,   ii i.],    .      i  i    ii .   i  i      i.   i , ii  iii i-ii  iii ii.   ii    ,      i ii    ii   i. , i iii    i  ,  i   .   ii    ,  i     i   .  (i   i i i,     i)    i i .      i,  i,   i -ii.

 i  VIII .  (!)  ii   i i (  i i ,  i  i).  ղ .  i iii,    ,  i  ii i[150 -  . i i i  // http://islam.in.ua/ua/istoriya/paperovi-groshi-zolotoyiordy.]. i, ,    i.   i  i  iii -i .  i  i i ()     XVII .[151 -  . , ii i // i iii i:  10 .  ., 2003. . 1.  . 178.].  i  ,   ղ .  i ii     ii?



 ii  i  . , ii    i ii ,    i i.  i   i  ,    i  ii .


i  - i (i   ii i  ii iii) , , ,  i (i  )  i     i  .  i  i ii   i  1380 .      1480 . . .   ii i.

ii i,  ,    ,   1480 . - i i  i  .     i ii (i )  i XVII . .






 i, 1934 .



,  i i i  - i.      i. i ,  i    i   i  i i,      i [152 -  .     .  . 351.].   ,    , i,   i i    i,  i i i ii i-[153 -  .  . 344.]. i    .   i i.  , ,  - ii i   :

     [ ] -  i, i  .   [i]  , i    i i.     ,  i   .     [i]  i i i , i ii i , i  i i   , i     

    i   i ,    i  i,  i     i i.   i, i    i i, i   i,    i  , [] i  i , i   .    i i i []    i,      i  [] i i [i].

   []  , i     .    i i  , i  i    i, [i]      i i, i  i   [] .    [ ], ,       i [154 - i .  . 395397.].

 i i   ii i     i.  ii  i i i i, i   i i,  ii (1182?1252)  i   (1120?1293)[155 -    .  .   .    .   .  ., 1997.].

i,    i i i     i. ,  i i i, i    i i i i. , i    ,   i. i,   i i, ,   i i   i  i i.  i   i .   ii   i, i      i [156 -  .    //  .  1974.   3.  . 153159.].

i  i i   . , ,    ,  i i  i i  i, i  i .  i ii   i  i ii  i,    i      ii.  ii i i    i.

,  i      i i. i    . i    ,     .       i,     i  i . i ,  i    i   i  ,  . .   .    i i   ,   i i[157 - i .  . 397398.].   ,  ,  ii ,       i  [158 - i .   i. i ii  ii, ii  ii.  ., 2015.  . 73.].  i,   , i   ,  ii  [159 -   i i .:  . ,   i // ,   i .  . 2637.].  ,   (1209?1256)  i i i .

 i i,  i i i   i    i,      . i   , i  i i  i ,    ii   i [160 -  .    -  //    .  ., 1978.  . 7682.]. i,   i  i,     i i. ,    i  . i i  i (18001875)  i i,   i     i, i ,  i ii ii ii     ii ii[161 -  . ,      .  ., 1856.  . VII.  . 420.].  i     ii ii. ,    .   i,  ,   ii,   , i i  ii i  i i   i ii  .






 

( )



   i   i,  - i   ii . ,   i -  - i. i i   i,  , i , i  i i .    i , i i  i, ,   ,     i.    i  i.  ,     i ii (1155  11621227),  i   . i i  i    i  .  i i,   ,  ,   ,    i-i.   i i i ii -  -,   i .   i.

i  i i i   i i, ii ?     ,     ii i ii i?     i,    i i i ,    i i  i? ,  i i, i     .

i,      i,   i    i  i .      i   i.      i i . i i ,      i  i,  i.   ,   i  ,  i , i   i ii.   ,   , i i i   .






  



    i  i.     i ,   i  i,      i. i,   ,      i -i,       i  i.  i       ,       , i   i.

i i  i i i. i  i  -i   i,    i  .   i   ( i      i), i i   i  i. i, ii  i i,   i  i i.   ii,   ,   i i  i  iii ,   i . i i i, i   i i,  ,   .  i, i,   i , i i . ,   ii i,    i i-ii i  ii i. ii i i  [162 -  .        .  ., 1976.  . 54.].    .      i .



   i ղ .  i i  , i  i i  i  i i . , i     i, i     i,  , ,     (1201? 1264),  i  i.    i i,  i  ,   i,     i, i i ii.


i i   i i  i. ii-i ,  i ii    (. . ) (12211263),  i  i [163 - i .   // i iii i:  10 .  ., 2010.  . 7.  . 572.]. i ii  i  ,  ,  i.  , ii-i , i i,  i  i i . i  i, i,  ii  i,   ii i i,   i i i . i   i ii-ii i. , i   i    .   i i. i      XV .  i ii          i.

 - ii      i, i  ,  , i   i. i,    i  i i, i   i     [164 -   .:  . i i i.  i, 2016.  . 3550.].  i    .

    . i ,  i   i,    .  i     i  ,   i i   i   . ,   i,    ,  i  i i[165 - i .  . 398.].  i       . ,  i ,  i i,  .  , i i  , ,  i i.

i,      ,  i    IV (12061270)    . i i i   [166 -  .].          (?1241),  i   [167 -  .      i i -ii  i  ղ . // ղ i  . .  ., 2007.  . 8083.].  ,       ii .    , i  .        i[168 - i .  . 398.].  , i  ii     i .

 40-i  ղ .      . - i ,    i i  i ,    i (i-)  , , , , , , i.  i, i,  i .   i   i,     .  i i   i ii i i  i i,   .     i   .     i  i i   i . i  i,   i [i i] ,   i  [ i]  i .      i  ,      i [169 -  .  . 399.].

i i   i,   i, i i ,  1250 .  i    ii ii:

  [] i       ,      [i] :  ! [ ]   i  10 i   i,    i i  i i . ,    i, i i  , :    i i,  i   .

  i    i [],  .   i  ,  i  [i]  []     ,  i,    i i,  ,  i i []  .   i  i i i ii,      ,   ,  i   i i.   [] , i,  [ i]  i i,  i i   i,  i  i i, i   .

 i  , i i i i  []  i ,     . ii   i i  i , ,  i  . [i ] i i i i i iii , i , [], , i  . i, i i, i ,   [ ],    , []  i, , i i, i i, i , i , [ ]  i,  i, i i, i .    i! ,  ,  i  i.

i   i    . []  i   [i],   i  []  [i] i :  i   , i i .    []:   i  .    i, i     .     i   : i   i   i i, i  .

  i   i, i i   . i, [], : !      ?   i   ,     .     ,  ,  ?  i : i   .  i     . i i :   -, .   !  i, [], ,    i, [i],  i  [], :  i  i i i. [] : . i, i  i  .   []  , i :     ,  !

, i   !  ,    , i i  i  , , i , i , i i , i   i i   !    , i  i, [i] i   i! ,  ,  !..

     i  i , [ i]   [i ],    , i     .   i   , i i   [] i  .      ,   i  i,  i  [170 - i .  . 414416.].

i i ii i  1245 .,   i       i i i .

  ii  , i  i i i .  i    i.  , ii i, i i  i. ,  ,  !..  i    i .

    i    ,  i    . i i  i   i.    i i .     .    ,     i, .       i i,    i.   i   .

 i       .   i i i  i i     (1201/31269).  i ,      .    i.   i   i    i i  i,   i  i,   i  i ? ,   i   i,  i,     .  i,  , ,   i ,   i.  ,   ,   .  ii       ii i ,   i   i .   ,     i i   ii i ii-i.   i i   ,  i .      i  ,    . i,   ,  i . i i  i   i i.        .  i   i i   i .






  i 



     . i   i ,   i ii i.       , i : ii     :  i    i   i,     , i    i   ,  .   [] i i ,   ,  i i     i i , i i i   [] i  i ,   ,   i    i    , i  i i, i [171 - i .  . 408409.].  i  i  i  i i i. , ,  i  i. i     i    i   i,     ,     ( !).      i,  i.  i    i .    , .   , ,   i i, i i . ,          i    ,  .   i    ,   i i, .   i  i  i  .



   i  i   i i i. i    i.  i,   i.   ,    .       .  i ,     i. ii,  .


    i . i 1255 . (i  i i  1253 .)  - ii  :

      i ,   [i] i, i i, i , i  i , : !    i i. i     []   i  i  [ ],  :  i i.  i, [],       [i], :    .    i . |      i  i i?

  i, [ ], ,  i [i] i:   i  .  i, [],    i,      [], i [i i]  []  , [ ], i  i, :    i,   [i]   i  [172 -  .  . 412413.].

i ,    i .     i,  i i i  i   i.   i  ,       .   i,   i    i i.  i ,    i- i i .    i i   .

i i    ii ii ,  i  i  ii.   i  i i i-i.   ,   i,     i  i .  ,   ,      i  [173 -   i i .: .  2011.  22 .].

i  ii  i  i     ,    . i   ,     [174 - i .  . 413.].   i i [175 -  .  . 418.]. i  i    i i   ,    ii i i  i . i i    (ii i)[176 -  .  . 416.].

i - i, ,   , ,   i  , i  .          i i. ,   i,    i i  .     i i i (  ),   .  i   i  i ,    i  i   [177 -   i      - ii. .: i .  . 416.].  i i i      i i  i     i ii    .






     i



, i 1261 . (  i i ii i  1259 .)  ii  ,  ,  i i   i i  . ,  :

   i i,   i i i   -  i-i.  i      i-   i, i  i []  i -    i, i  i  , i i i , i  .

    i   i-i,   i i i- i i,   i, , , i     . i    [],  :    i i  i .    i     i.

, - i i i i , i i.  -  i i   i    i     .

 i - i  i   i i,   i i , i i   [] .    i  i      ,  i  i   - i  ,      .  i   i:    i i  i   i i.

[]   [] i i i, , i  [i], .  ,  [i],   i .

  -  i        .  , i  -,   i  ,  , i  i i  .  i, , i  ,   i i  .

 i    [] ,  -  i .   i i  ,    [i] i  i.      : !  !       i  ,          [] . [] i i  , i   i i i .

  i    i  i ,   i .   i i    i i . i  i , i i  i  [] ϒ.

   i ,  i , i , i  , : !    i i i  .  i  : ,   i.   i     i[178 - i .  . 421422.].

 i  i i,  ii    .     i i , i  i    (i,    iiii). i i    ii i [179 - i .  // i iii i:  10 .  ., 2009.  . 5.  . 519.]. i    i i.     i   . ,    i   (?1262),   i  ()   i ii i i[180 -  . ,  // i iii i:  10 .  . 1.  . 413.].     i i i i i i i .

i     .   i   i  , .   ,   i, i   i (i),  i  i.   i     i  i.     i ii.  i  i ii  ii ,   .    i, ,     i.

 i   i.    ,  .      i  i   ii,  i,    i.  ,    i  i-.   i i, i  i i   i ,   i,   i     i   i, i, i. i i i  i ,    .  i   .    ,    i i (ii  ).  i  ,   i i i i  . , i ii   i   .  i    i i.   i i i i.

, i   i  i ,    i i i .  ,  i     i. ,  i i  i.   ,      .  ,       i, i  ii:

   , i - [i] i , i   i, i  i.      ,    .   ,   ,  , i   i  i,    , [i],  i  i,    i, []  i i.

 i,  i , [],     , i   i  i-: !    , i  ,   .   i i   i,  i i, , , i , ,  i  , [ ],   , i i .

 , i i ,  i   i [i],  i ,   ,  , i  ,  : -, i ,  ,  !     i i,  ! ,    i ,  i  i,   ,   .  i   i i   ,      i     i : i  i i .  []  [],     i,   ,   , i   i: i i,    i   .       ,    .

 , i   i ,  [], i   i i i ,  i   i  i   i.

 i  i  i  i,   i i  [] .     i  i, i   i i  ii, i i    i, i    [181 - i .  . 422.].

 , ,  , i i   i  i  i i  ,  i .  i,   i    .     i,  ,         i i.

  i  (),  i i i.  i  ,   i,  i i[182 -  .  . 423.]. i,   ,    ii i.

      . -,  i    ,   i . i  i  , ,   . -,   i           .     ii i.   i,  i .  i i    ii i.   i     i  .   i :   i,   ,      ,  i i.

,  i ,   ,   - i.

i 1266 . i : i       , i   i i   ,  i .  i   :   [183 -  .  . 426.].

  i ,   ii  (i  i) i  ,    i i, i .   i.   i i i.  i i   ii  i  i, .

 i   i (  ii)   ,   .   i ii   i  i  . , i 1274 .  i ii.






  -



  ,    [i]  , i  .      [] , i    ,   [] . ,  i,   i , [],   , i  i, [], i   i  .

    ,   i  .   i  [ ], i    [i]    -,  i i    . - , ,  i, i   , , i i i i    i   []  i  , i i [],  , i  i i,  i i i   i  i[184 - i .  . 428429.].

,  ,  i   i i.  i ,  ii      ii.      ii-i  ii .      .  i ii  ,  ,     .

    i    - (?1282),    i     i i,    ii  i i iii. -   . i i   ,     ,   i  ii [185 -  .  .      .  ., 2010.  . 3446.]. i  ii   ii  ii i ii i.

- i  i,     i i   i  i.       , i ii.    i  i,  i  ?  i ii  .  i i i i ,  i i, i   i i i  ,   i  i i[186 - i .  . 234, 435, 437.]. i i    i .  i    ,    i  i i    i  [187 -  .  . 437.].    [188 -  .  . 439.]. ,   i i  .  ,      ,   i     .       i ,      i .

,   ,   i i i  (ii) ii.   i    i ii i.      1204 .   ii iii iii.      i[189 -  . i iii.  i, 2002.  . 365389.].     i  i ,    i .      i  i i.   i ii ii.  ,  i  (i   -) i ,    i .  i,       ii.

, ii    ,    i    i i i . i   . i    ii i[190 -   i  .:  . i i i ii. iii iii  i // ,   i .  . 7681.].  i,  i,   , ,    ii,   i ,  i   i ii .

         i? i i i i i  i.  ii-ii i i,      i i,      i,   . i i   i . i,  i   i i i  ii.  i i i  i  i.

 i i i    i i  i     i,  i       i.   i   i  i    ,   ,  i   i      i  ( i      i i   i !).    i i  i  i  i. i  i,  i  i ,  ,  i. i   i  i .     ,   [191 -  .  . ii i i  i   i .  , 2017.  . 18.].



i   i   i i,        (   i i,  i   ii).  i    i  i. i  ,    ii   i  i.


   ( 12281301),   ,  -  i .    . i,    . i       ,  . .  ,     i .       i  iii   [192 - i .  . 432.].  ,       i    i. i    i ,     (12491288). i, i  ,  i i .   i  - i,   i  - i. i, ii  i iii    ,   i  .






  



 ii ղ . i  i (i  )    ii i  ,  i , i  , [193 -  .  . ii i i  i   i .  . 18.]. i, i  i ,   iii .  i  ii  , ,   ,     .       i  i  i .    i  i  - ii,  ,     1287 .   i i    .    i:






  



i i  i    i.  i i  ,    i   ,       i    - ,  i   .       , i   [i]  i i i  ,   , i  , i  ,   i i    i; i   i i  i i.      i, i  .

   i  [i] i,  i     i  .  i i ii    .   i - i  i    [ii] i.  i    -  [] i i  , i  .       i ,    i , i i ,  i ,   i.  i i   []  i   [i] i,   i   ; ii  ,  i i i  i ,   i.

 i , i     ,   .  i [ ]  , i    ,      i i     i .  i   i  .

  i      , i i    .     i i    ,    i,  []  ,   ,  i  i  i.   i   i,  i ,  .

   i  ,    i i i   : - i  i i [i]   ,   i  ,   i  [194 - i .  . 435.].

  i i i  ,   i i i i i  . i i  - ( 1280 .)    i i    (?12991300)[195 -      i   i .:  .  .      .  . 4773.].    i    -,   1287 .  i  i   i  ,        - i.



 i     i i i   .   ii i  i . i  i   i ,     i i i i. i         i ii.    i i,  i        i ,    i i  i i.


 ,  i  i  i .   i i i  i  , , . i    iii, ii  ii. ii i  VIII  (1224/51282),  i i   ,  1273 . i      i.  80- . ղ . i i     , i  i i i i,   1292 .  i.

1291 .  i    i  .  i i  ,  i,  - i[196 - i .  . 436.].    i    ,  -.  i     i,    i i  .   i ii ii i, , i   ii . i i        .

  - i,   i i  i  i  (,   i  ).  1277 . i   i            [197 -  .  . 430.].     1280 .   i   ,        [198 -  .  . 432.]. ,   ,  1287 .   i   i ,       [199 -  .  . 435.].  i     i   i.  i    , .  i  i  i  i, i  [200 -  .  . 436.].



   i    (12701312),  i i i .  1299-   1300 . i   .    ii  (ii,   ii i,   i ii i i). i,        i ii  .    i    .     .


i, ,     i  .    i i ,  i  , i ii  i   . i     ii i, ii ,   ii ii.  i     ,  i ii  .    i  i   i i      ii.

 i  i  ii ղ .   ii  ,  i   i, ,     ,     i  i  - ii. ,   i  i   i .       ii ,        [201 - i .  . 430.].  ,    i, i i i, i ,     i i i,   i , ii    i,   i i, , i  ,    i.       . ,   i, i      [202 -  . i i-:  11 ., 12 .  ., 1993.  . .  . 107108.].        i i.     i  i,   i i i .  i i ii  i  i  ii   i i .

 ,   i    i i  (1252/12571308). i    regis Russiae, principis Ladimiriae[203 -  .  ,  - (. 12251301).  i, 2014.  . 87.].   :  i,  ii. i i   i , i i . i   i  ,  . . i   i -i (. 13101340)[204 -  . ii ii  i-i  //  i. i   . , i, i   i.  i, 2016.  . 283284.].

 i i i     i ii (i  ii i i),     1303 .[205 -  .  (i) i ղXVIII . ii    .  i, 2010.  . 195.].  i  iiii    . ,  1299 . i ii ii,  ii i,   i   --i.  i   ,  i  .  i  i  i   ii,    i  .

  ii ii   i.  i    --i      .      i  i.    i i . , ,   i.   i  ղ .   i     . i,  ii  i,  i i, i i .



i , i  i i i ii,  ii   i  i     . ,       ,  i  i  i    --i  i,   i  i i .


i    i ,   i   iii, ii i,   i,  i    i    --i.

 i i   i     ii i   i ii i i  i  i. i     ii ,   . i,   iii , ,    i    i, i     .  i    ,   .  i  i i .   i       i i, i    ii.      .   ii i,     i. i   i    ,   i  i ii.  i ,  i i i   i i. i i i  i i i,  ii.   ii i i   ii i   i  i .    i,  i  i ii,    i   i.

 , i, i  i i i i   ii ղ   i i XIV ., i  .     ,        i i  i , i  i.

 i XIV .  i   i .    ii ,  i ii.  1340 .     (13101370)       .   i i  , ,    .    1392 . i   iii  i, i  i   i i ii ii. i i    i   i .

 ,  i     i i  i i.  ii ii i  i  , , i ,     ii  ii.

 ii iiii, i  i   ,   i   i ii  i    i  ii.   i   -ii   i  iii,   ii  i  i .

 i i    i i   iii  , i     i ,   i i  i    , ,  i  ii ii i.  i     i ,  i  i    i,  ii i .

i    i  i ii. i  i 1323 .  i  i   i  , i  i [206 - .:  .    i:  i.  i , 2006.  . 511.].  i i i  i   i  -i, i,   .  i      ii   ii iii.  ,   i i     ,  i  , i,   ,   i  ii iii,       i.

  i  ,     i ii ϒi  ii,   i .  i,       ii .  i   i   i iii.

i      ii  i , ii,   i  i.   ii i ,    i   ii i.  ,    i i     i. i   .  ,  ,  i[207 -  . i  i  i i  :   .  ., 2011.  . 48.].

i    i i,   ii i  . i i    , ,   ii,  ,   i i   (. 12831341)[208 -        i i i. .:  .  .      .  . 88107.].    i ,   1303 .  ,   i i i i, i .

 i i II  1331 . i   i,    i.

,  ii i              .   i,       ,  i     .

 1340 . i   i .   i i [209 -  i  .:  . -i . i i  -i    600-i  i //  i .  . 7.  i, 1940.  . 2330.].  ii i , i i  i  i i   i     [210 -  .  iii i  i i  i XVIII .  ., 1997.  . 75.].  i , ,    .  ,        i i ii.       .






   ii iii



  , i i  i   i. ,  , i,  i  , i   .       i i i. , ,   . i i  i  , i i ii  i,     i  i.

  i  i  i     i i  . i   i i   i,  i. ii i i   i     . ,   i (1555) i  (15121589). i  ii ii XVIXVII .  ii    . ,  i ii :     i, [i ] i i,  i , i, , i i i  i, i  ,  ,  i  i i [211 -  . . i i i  i:  i.   .  ., 1971.  . 99.].

i         .   i i i i   .   , i    . ,   i,  ,  i .  i       i,    i  .    i   i   i.      i   i.   i    i  i  .

 i i ii        ( ,   i     ii ii ) i i    ,    .    .     i i   [212 - .:  .  - : i   i i i i.  ., 2012.  . 113114.].  ,    i   ii  i.

    ,   i i  1349 ., i  ii  ii .   i     i i 1341 .,   ,  i i  i   i.    i i   i i (provisor seu capitaneus terre Russie)[213 -    .:  . i i-:  11 ., 12 .  ., 1993.  . V.  . 2830, 430433.].  ,   i i  i.

i i i   i  i     i  (. 13001383),       i .   -   i,     [214 -  - .:  .    i:  i.  . 3740, 42, 73, 511512, 562, 614  i.].  ,  i    i  ii i ii i.         . i, i  i   . i i ii i,       i    .



i -  i i   i . i i i    .   -     ,  i   i.


    1349 .    i   . ,     i i   ii.  i i   .  ,  i  i  i i.   i ,     i    i.   ii i  i  .   1349 .     ii . i     i   i  .          ii ,  i    , i  i, i, ,  i i  i.    i i  i   . i i    1341 .  i      .  i i  i (13421357) i i     i  i . i  i  ii i     i i i.






    i , 1362 .



 i ii ii     i   1362 .[215 -  .  i i  1362 .: ii  i  // i i .  1996.   2.  . 315.].  i i  i i   i ,   i, i i i. ,   i ii      (. 12961377)  i, i,  i i  i   .      i , i    13591380 .   . i   i i  25- i.  i ,   - i  i i   ii  1380  ii i i  i   i i i i - i[216 - https://uk.wikipedia.org/wiki/__i_]. i,  ,  i  i,    i,   ,    i i i (  i    i i    ).     ,    i  i i  i   i  .

 i ,   i i      i i   i   (?1406)  13801395 .[217 -  .  .      .  . 155177.].   1395 . i  () (13361405)   i   ii i,  i i  .        i ,   ii   i   i .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/petro-kraluk/pivtori-tisyachi-rokiv-razom-spilna-istoriya-ukrayinciv-i-tur/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes



1


 . i  .  i  i XVIIXVIII .  ., 2014.




2


i .  . i i i i   i.  i, 2016.




3


 .   i-ii.  . ; ii, 1995.  . 421422.




4


 .    ii i.  i, 1994.  . 127.




5


 .    ii i.  . 101.




6


 . i   i XIV   XVII.  i  i.  . ,  i .  ., 2008.  . 189.




7


i .  ., 1989.  . 7.




8


 . i i i ii ՗ղ .  ., 2005.  . 9110.




9


i .  . 8.




10


i . i     VIVII . . .  ii ii.  ., 1972.




11


 .   i  i.  i, 2016.  . 18.




12


 . i i  ՗ղ .  i, 2016.  . 4154.




13


 .  :  iii  -ii   . // i i .  2009.   5.  . 1234.




14


i . i: i i  i.  ., 2009.  . 2930.




15


   .:  .  .  ., 2002;  .           //  .  1961. . .  . 7589.




16


 . ,   ii //  , i  ., 2016.  . 6869.




17


 .  () // i  :  4 .  i, 2004.  . 1.  . 19.




18


Tzsykiewicy L. A. Slowianie i Awarowie.  Wroclaw, 2009.




19


Labuda G. Pierwsye panstwo slowianskie. Panstwo Samona.  Wodyislaw Slaski, 2009.




20


. :  .  .  // http://gumilevica.kulichki.net/debate/Article24. htm.




21


 i  i ii .:  . .  ,     .  ., 2011.  . 639662;  .  ., 1971.  . 1.  . 7580.




22


i .  i // i iii i:  10 .  ., 2003.  . 1.  . 471.




23


. :  .   i  i.  . 18.




24


i .    //  i.  1938.  . 2.  . 3849.




25


 . - // i iii i:  10 .  . 1.  . 620.




26


 .   i i  i . .: ii i // i i i. i i.  2010.  . 45.  . 1354.




27


i. .... // i i ii i.  ., 1967.  . 46.




28


    .: Pritsak O. Die bulgarische Furstenliste und die Spache der Protobulgarien.  Wiesbaden, 1955. ,       . ,   i  i   .  i,   i i    , , ii,  i i i   i. ,   i ii ,  . . ii.   i     .




29


 . ,   ii //  , i  . 66.




30


 i  .:  .       .  , 1994.  . 1, . 1.




31


   .:  .           .  , 2012.




32


  .  .  ., 1997.




33


  i  .:  .  i    ii i //  , i  . 193201.




34


i ii i.  ., 2013.  . 1.  . 619645.




35


 .  . , , .  ., 1963.  . 165169.




36


 .  i    i-ii.  , 2013.  . 2841.




37


i .  . 1622, 2530, 4143, 6162.




38


   ii. i 1621 . // i: i   ՗ .  ., 2008.  . .  . 91.




39


i .  . 51.




40


  i .:  .  :     (    XIII .).  , 2004;  .  .  ., 1951;  .     .  ., 1984;  .   (VIIXVI .).  , 2008.




41


i .  . 51.




42


 .     //        .  ., 1988.  . 114.




43


i .  . 52.




44


 i i  i  i i    i  .:  .      XIIXIII .  ., 1982.  . 348;  .              ՗XIII . //     :   .  1980.  ., 1981.  . 159164.




45


i .  i.  ., 1997.  . 1: i i  (i i ).  . 3031.




46


 .  .  i, 2004.




47


 ii  .:  .  .  ., 2001;  .  .  .; ., 2003; ʸ .  :      .  ., 2001;  .   :       .  ., 1983;  .           .  ., 1990.




48


 i   iii   .:  .,  . -   .  .; , 2000;  . -   .  , 1932.




49


 .      ii  i     // Ruthenica.  ., 2003.  . .   2.  . 5484.




50


 .,  .,  . iii ii i.  ., 2005.  . 154.




51


ii  i  ii .:  . . -  X .  , 1932.




52


 .     .  ., 1992.  . 81.




53


 .      .  ., 1962.  . 140143.




54


 .  .  . 310.




55


 .,  .,  . iii ii i.  . 156.




56


i .  . 1011.




57


 .  .  . 284.




58


i .  . 12.




59


 .




60


i .  . 14.




61


 .  . 38.




62


 .




63


 .  . 85.




64


 .  . 125.




65


i .  . 160.




66


 .  . 52.




67


   i        1862 . i ,  i    i      i . .:  .       //    .  ., 1862.  . 1.  . 3.  . 105106.




68


     .  ., 2010.  . 4.  . 1920.




69


     .  ., 2009.  . 3.  . 4748.




70


 i ii i-ii i.  ., 2001.  . 1.  . 209.




71


 .     XIXIV .  ., 1966.  . 4952.




72


 ii .:  () / . . .  ., 2013;  .  //  : . .  ., 1988.  . 3546; i . i // i i.  1970.   13.  . 95101; Plczi-Horvth A. Petschenegen, Kumanen, Jassen: Steppenv?lker im mittelalterlichen Ungarn.  Budapest, 1989.




73


i .  . 39.




74


 ii  i i   i  (),    , i   . .:  .  . 7.




75


i -., - . i  ii. i ii.  , 2016.  . 1718.




76


i .  . 24.




77


 .




78


 .  . 25.




79


 .  . 26.




80


i .  . 43.




81


 .




82


 .  . 46.




83


i .  . 67.




84


 .  . 6870.




85


i .  . 7173.




86


i .  . 70.




87


 .  . 82, 83.




88


 .  . 8889.




89


 .  . 142, 143, 151, 159, 177, 178, 194, 243, 244, 282, 290.




90


 i  i ii .:  . .  ., 1990;  . i.  ii, 2007; i . i // i i.  1973.   12.  . 112118;  . : - .  , 2009.  . 12.




91


 .  :   .  ., 1948.




92


i .  . 99.




93


i .  . 100.




94


 .  . 104.




95


 .  . 106.




96


 .  . 133.




97


 .  . 133134.




98


 .  . 140141.




99


 .




100


i .  . 158159.




101


i .  . 161162.




102


 .  . 166167.




103


 .  . 176.




104


 .     .  . 218.




105


i . i.  . 114.




106


i .  . 332.




107


i . i // i iii i:  10 .  ., 2011.  . 8.  . 350.




108


i .  . 346.




109


 . i.  . 4143.




110


 .     .  . 222.




111


i .  . 379381.




112


i . i.  . 114.




113


 i  ii  .:  .  ii.  . 13001600.  ., 1998.  . 24, 41, 43, 44, 66, 113, 149, 167.




114


 .    (11861460).  , 1985; i . i.  . 117.




115


Vsry I. Cumans and Tatars: Oriental Military in the Pre-Ottoman Balkans, 11851365.  Cambridge, 2005.  P. 149155/




116


 .  / .  . . .  ., 2011.




117


Hevizi J. Autonomies in Hungary and Europe. A comparative study.  Budapest, 2004.  P. 1822.




118


i . i // i iii i:  10 .  . 8.  . 350.




119


 ii  i  i,  - i.    i i.   i i .:  . ,   i // ,   i .  ., 2017.  . 2637.




120


 . i i  i // i ii i  i.  1978.   1.  . 3335;  .  .  i, 1996.  . 250.




121


 i  i i .:  .   .  ., 1974.




122


i . i.  . 116.




123


 . Codex Cumanicus:    4 .  , 2015.




124


 . i.  . 34.




125


 .     .  . 466.




126


i . i.  . 117118.




127


, .:  . i .  ., 1996.  . 140141.   i   i  i  ii, i   i i, ii i , :         i i      iii,   i  i.




128


   ii ii .: i .           i // i i.  1996.   4.  . 5558;  . i      i (ii  i) // i i.  1997.   4.  . 2933.




129


i .  . 368369.




130


 . -i: . ii.  ., 2010.




131


http://www. myslenedrevo. com. ua/uk/EStore/History/ EvshanAlmanac. html;https://uk.wikipedia.org/ wiki/-i_()




132


 .  i // i iii i:  10 .  ., 2007.  . 4.  . 354.




133


i .  . 199.




134


 .  . 353.




135


i .  . 302.




136


 i .:  . ,       ( -  ՗ղ .).  ., 1884.  . 65181; 212228.




137


i .  . 51.




138


 .  . 99100.




139


 .      //   1966 .  .,1967.  . 243245.




140


i .  . 354.




141


 .  .  , 2009.




142


i .  . 151.




143


 .  . 178.




144


 .  . 274.




145


.:  .  .    i  i  i, , , i  i  i ii // i .  2013.   23.  13 .




146


i .  . 336.




147


i . i // i iii i:  10 .  . 4.  . 392.




148


i .  . 338340.




149


i   i i  i    .  i     ,   i   i,   i-i i  ii,  i   i  . ,       15641566 . (i i    16261640 .).  i  i i    ii   ii . i    i ,  i i. i   -i ,  i    i i.  ղ . i   i  ii iiii   .      i i   i (ii   i). i i ii ,  i ii ,   ii i.




150


 . i i i  // http://islam.in.ua/ua/istoriya/paperovi-groshi-zolotoyiordy.




151


 . , ii i // i iii i:  10 .  ., 2003. . 1.  . 178.




152


 .     .  . 351.




153


 .  . 344.




154


i .  . 395397.




155


   .  .   .    .   .  ., 1997.




156


 .    //  .  1974.   3.  . 153159.




157


i .  . 397398.




158


i .   i. i ii  ii, ii  ii.  ., 2015.  . 73.




159


  i i .:  . ,   i // ,   i .  . 2637.




160


 .    -  //    .  ., 1978.  . 7682.




161


 . ,      .  ., 1856.  . VII.  . 420.




162


 .        .  ., 1976.  . 54.




163


i .   // i iii i:  10 .  ., 2010.  . 7.  . 572.




164


  .:  . i i i.  i, 2016.  . 3550.




165


i .  . 398.




166


 .




167


 .      i i -ii  i  ղ . // ղ i  . .  ., 2007.  . 8083.




168


i .  . 398.




169


 .  . 399.




170


i .  . 414416.




171


i .  . 408409.




172


 .  . 412413.




173


  i i .: .  2011.  22 .




174


i .  . 413.




175


 .  . 418.




176


 .  . 416.




177


  i      - ii. .: i .  . 416.




178


i .  . 421422.




179


i .  // i iii i:  10 .  ., 2009.  . 5.  . 519.




180


 . ,  // i iii i:  10 .  . 1.  . 413.




181


i .  . 422.




182


 .  . 423.




183


 .  . 426.




184


i .  . 428429.




185


 .  .      .  ., 2010.  . 3446.




186


i .  . 234, 435, 437.




187


 .  . 437.




188


 .  . 439.




189


 . i iii.  i, 2002.  . 365389.




190


  i  .:  . i i i ii. iii iii  i // ,   i .  . 7681.




191


 .  . ii i i  i   i .  , 2017.  . 18.




192


i .  . 432.




193


 .  . ii i i  i   i .  . 18.




194


i .  . 435.




195


     i   i .:  .  .      .  . 4773.




196


i .  . 436.




197


 .  . 430.




198


 .  . 432.




199


 .  . 435.




200


 .  . 436.




201


i .  . 430.




202


 . i i-:  11 ., 12 .  ., 1993.  . .  . 107108.




203


 .  ,  - (. 12251301).  i, 2014.  . 87.




204


 . ii ii  i-i  //  i. i   . , i, i   i.  i, 2016.  . 283284.




205


 .  (i) i ղXVIII . ii    .  i, 2010.  . 195.




206


.:  .    i:  i.  i , 2006.  . 511.




207


 . i  i  i i  :   .  ., 2011.  . 48.




208


       i i i. .:  .  .      .  . 88107.




209


 i  .:  . -i . i i  -i    600-i  i //  i .  . 7.  i, 1940.  . 2330.




210


 .  iii i  i i  i XVIII .  ., 1997.  . 75.




211


 . . i i i  i:  i.   .  ., 1971.  . 99.




212


.:  .  - : i   i i i i.  ., 2012.  . 113114.




213


   .:  . i i-:  11 ., 12 .  ., 1993.  . V.  . 2830, 430433.




214


 - .:  .    i:  i.  . 3740, 42, 73, 511512, 562, 614  i.




215


 .  i i  1362 .: ii  i  // i i .  1996.   2.  . 315.




216


https://uk.wikipedia.org/wiki/__i_




217


 .  .      .  . 155177.


