    .      (19051921)
  


 .  
   ,   ,    -   .. , ,      -     -            ,                    ,           ,        .                 .

     ?                 ?          ?          ?    1917 .     ,       ?         ?      ? ,                 ?





 

    :      (19051921)



:

  ,        ..  

  ,  . .  (-      ,     )







          .     ,   ,      .     ,   ,       , -  ,   ,   ,           .   ,           ,     ,        .             ,        ,     .          ,            .                ,   .            -    .

          ,    ,    ,    . .               -   .              -  .        ,    ,   ,   ,     ?           ,     ,         .

,    ,   ,       ,    ,              ,           .  , -      ,             .    . . :       - , ,    ,                     ,    ,   ,   .  , ,       ,   ,   ,      [1 - [  .]      (   .. ) //  . 1858. 1.  . . 1-3.].

,        (     )               .      ,       -     .                       .

         .               ?        () ?   ,                ?       ,           .

  XIX-XX .      , ,   ,   - , ,    . -          .    XX .       .           ,            .        ,        ,    .                  ,          . -  ,               ,      ,      90- . XIX .  ,             ,              .

  -         .      ,  ,           .  1917 .           .. , . . , . .  .

          ,   ,         .      1905 1921 .       .     ,          ,    ,             .

      . ,      -     ,     ,    .       .                    [2 -  . .               //   . .  . 2010. . 5(85). . 109-120.],   .           ,   ,        ,       .  ,  ,    ,           .                 .   1917 .   , ,      ,    .      . ,    , ,                .                      .

 ,        ,    ,    -  . ,   ,     -       ,   ,      .         1917 .   ,             ,    1914-1917 .        -,         ( ,   ).      ,  ,   , ,        .    ,  -     ,    ,   ,            .  ,            .           ,          .       ,         ,    ,  [3 -  . .       1917-1918 .// -  . . 2: . 2010. . 2. . 3-13.].

   .          .         .       ,    1917 .       .         ,    - .      ,     ,     ,         .

     ,       [4 -  ..     1905-1914 .: .... . .  / -  . ., 2001. . 11-16;  .            XX .   //  -2004.      .   ,  70-   -  . ., 2004. . 191-192;  .    -   1905-1914 .:    ? //     :   . . 3. ., 2004. . 156-167;  .     1905-1921 .:  , ,  : . . . /-  . ., 2010. . 49-77.].

 ,    1(14)  1918 .    ,      .               ,        ,   ,    .         [5 -     . URL:  . (http://xn80ajinmdmsmdt6d.xnplai/) ( ).].




 1

  


                  (    - ),         1940 .[6 -  ..     1905-1914 .: .... . .  / -  . ., 2001. . 6-11;  ..           1905-1914 . //     :   . . 2. ., 2003. . 109-128;  . .         -  (1917   20- . XX ) //    2008.       :   ,   .    . ., 2009. . 326-329;  ..     1905-1921 .:  , ,  : .... . .  / -  . ., 2010. . 13-48.]         1724 .  1905-1921 .           .

 1909 .                    .          . 9 1909 . . .     21,            [7 -  . . 418. . 1. . 1240. . 94.].       ,             . 15  1909 .         () .. ,          [8 -  . . 420. . 1. . 129. . 1-4.].          .. -,        1907 .    . . [9 -  . . 5-29.].    -      [10 -  . . 418. . 1.. 1153. . 137-138.].      ,             ,   -         25-30 . .. -  ,     ,  :      ,               .      ,        ,    ,    ,   .. -    - . . ,         .

   ..  1909 .         ()   .    ,     , , -, ,      .   . .   12  1909 .,          ,      .      ,         [11 -  . . 420. . 1. . 129. . 88-88 .].

12  1909 . . .          ,         .         ,      [12 -  . . 418. . 1. . 1240. . 94-95.].         [13 -  . . 96.].     , ,   ,  ,       .    ..            [14 -  . . 94.].

,   ,   25 [15 -  . . 99.],         .      21  1910 .  ,     .. -, ,           .   ,      , , ,     .        [16 -  . . 101.],             (   31  1887 .)[17 -  . . 102-105 .].

  .. -         .    .. ,    -.  ,                      - ..  (  )       9  1860 .          - ..        10  1910 .[18 -  . . 410. . 3. . 799. . 4-8 .]    ,      ,  ,        ,     .               ,     ,      .           :          ,   ,   ,  .

      ,   .. ,     .                [19 -  . . 13-14.].   .. ,   ,      -  ,           .        .   ,  ,   ,        ,         ,      .

..    ,    ,    [20 -  . . 14 .-23 .].             [21 -  . . 410. . 3. . 869. . 21-24.],     ,     ,  ,     .. ,       . 13  1911 . .. -      ,  ,   ,         [22 -  . . 410. . 3. . 799. . 24-25 .]. .. -  ,               .           . . ,     .                  [23 -  . . 410. . 3. . 869. . 21-24.].

 ,          -  ,         ,          1903 .     .    , 19  1911 .        .         ,        , :   .          .   ,         ,         .

    .     . .  2- 9  1911 . , ,  ,  , ,       .        ,        , ,   [24 -  . . 410. . 3. . 869. . 25-31.].  ,           ,   .      ,   , ,         .   ..  ,             .        . 10  . .          [25 -  . . 1.].     ,  25  1912 .    [26 -  . . 53.],         .

    , -,  . , 18  1912 .     - ..              [27 -  . . 54, 58.]. 20  1912 .    - ..   . .                    (  1911 .,    ,       )     ,        [28 -  . . 56.].     . .                1912 .     .      , ,  16  1913 .[29 -  . . 69.]

 ,   . 27  1913 .  - - .. ,  ,       ,   ,           2  ..    [30 -  . . 64-69.]. ,       : ..      23  1913 .(!)[31 -  . . 70.].          ,   .       :             2    [32 -  . . 71.]. ,     ,        ,    ,   ..            24  1914 .[33 -  . . 93-107 .]  ,        .

      ,  -[34 -  . . 418. . 1. . 1240. . 216.].       .  29   ,      ,    ,        [35 -  . . 410. . 3. . 869. . 109.].  -  .. ,     () ..       ..      [36 -  . . 113,114,121-121 .].     . . ,    ,   1912 .    .            ,      1911 .[37 -  . . 410. . 3. . 869. . 115-120 .]   - .. ,     17  1914 .,             [38 -  . . 122.].            . ,              .    ,           .

   ()                    ,       14  1918 .[39 -  . . -5. . 1. . 213. . 1.        35  14  1918 .]    ,       2  ..         .   ,   1917 .    ,   ,         1916 .,       10      .        .    ,     ,          ,            ,                   [40 -  . . 1.].

. .     ,      : ,  (   ,         ), -     1914-1917 . ,        [41 -  . . 2.].

15  1918 .              . . [42 -  . . 14.]. 21      ,          .            ,                (),     16 [43 -         . 16  //   . T. 1: 25  1917 . 16  1918 . ., 1957. . 483-484.].   ,           28  1918 .[44 -  . . -5. . 1. . 213. . 27.]

        1  1918 .            .          2- -  III     .

  ,            ..     ..         14  1919 .                     1914-1918 . ().

           .      2-  III-   (   ) . . [45 -  . . -342. . 1. . 894. . 8,10.].             1912 .

   ,  ,  ,      -  ()  -.            .       ,      ,      ,       .          .        ,     ,       ,          ,          .

  XX .       ,      ,    . ,       -             .  1909 .   . .       [46 -  . . 418. . 1. . 1240. . 99.].        ,       .

    ,        ,     ,         .     XX .        :      ,       ,    ,    ,     . ,  ,      - ,    ,       .  1905-1914 .      ,      - .        ,   ?  ? ,     .    ,   .                 .  ,  ,      ,        ,  ,         , ,         ,      .   ,          ,   .

   ,  ,    ,   ,  - ,    ( ,   ).    ,           ,   ,         .      ,          ,    .

 1917 .       , ,          .       . ,           16  1917 .,         [47 -       . 16 (29)  //   . T. I: 25  1917 . 16  1918 . . 242-243.],  ,   29  1918 .,        -  ,         .   10  1917 .             [48 -       . 11 (24)  //   . T. I: 25  1917 . 16  1918 . . 72.],       :   -.

      . 23  1918 .         ,      1  1918 .        [49 -  . . -5. . 1. . 163. . 135 .        132  9/24  1918 .]. 3 1918 .                    [50 -  . . -5. . 1. . 194. . 130.].

 1918 .     .     ,      ,    , ,  .        ,    ,   .      .          ,    ,          (,  ).                    ,        .

 ,     ,           .    ,         .

       .           , - ,  ,      .       ,   ,  , ,    [51 -   ,      .        :    : , , / . . . . ., 2004;  ..,  ..,  .. . ., 2015.].       ,        . ,    XX .            (, , ,   . .)     .       . ,       .

                          .                ,       .-.-.   (-):       ,      ,      .                , , , .

,      1920-       . . : ,         ,     .       ,                  ,    .              .  , ,               [52 -  . .       //   . 1928. 2. . 32.]. , , , ,  ,  ,        ,     ,              .  ,      .           ,     .          ,      ,       .




 2

         


      I      . -,    ,   -  (.  1).    ,      ,       .      -  ,            . , 25  1732 .                  ,  ,   ,    ,    [53 -     . ., 1879. . VII. . 273.].   - . . ,       .       -     .        (--, , , , , , , , -, , ,   ,   ),     .     : , ,      .

      ,         [54 -  ..   :        . 1730-1735 . ., 2001. . 259-260.].      ,    -       ,      ,    [55 - ., : Rodger N.A.M. The Wooden World: An Anatomy of the Georgian Navy. New York; London: W. W. Norton & Company, 1996.].  1732 .      - , ,     ,      ,         ,     [56 -  ..    . 261.].   ,        ,          ,      ,   .  ,        ,        .         ,       . ,           ,   ,       ,   1732 .[57 -  .]

      -.      ,   1762 .    III.      II   ,                       ,         -,   1732 .[58 -  ..      XVIII :  - . ., 1968. . 331.]

    1802 .          . -    ,           .  1815 .       .      ,         -.                .  ,          -   ,     ,         (-  )         .         ,    (.  2).   -    -,      .

    1827 .       ,          ,     ,        .   1831 .      .      ,    1831 .    ,        ,       ,  -    .    ,       (1827-1892)   -    .  1829 .         ..  (   ),       .  1839 . -      .

    . .        ,        ,         1855 .[59 -  ..     :     . ., 1990. . 19.]            .       1860 .                 ,  .    II                 ,       16,5  . .      ,       .      .     ,   .         -,        , 

  ,       .      ,       .      .      : -,    (    ,    1842 .),  ,     .     ,          ,              .            ,      ,       -        ,            ,     .

 1867-1869 .      .      1865 .     ,   1862-1863 .    .         ,                ,     -.  ,                      ,      . ,            ,    .

-   ,       ,   .             1867 ..

 1881 .  ,    ,          .       III     (1850-1908).    ,  ,           .  1871 .,       ,       ,       ,    ,        .       -  1877-1878 .,    . 13  1881 .          ,   1888 .   -.

   - ,   ,          80- . XIX .,         (1820-1888).           .          - ,     ,      .

 . .     .  1836 .   ,     ,     ,                . . .      ,           1837 .      .. ,   ,   1854 .            ,     ,   ,    .        ,         .  , . .     ,   1866 .      ,      ,        -      . .. ,        ,        ,            .  1872 . . .        -   -  .       ,  1881 . ..           .

   . .      ,   ,   1867 .  1860 .,    ,       ,     60- .      ,    .   1870- .  - .            .   -  1877-1878 .       .  III     ,    .        .

  70- .      ,         ,    1884-1886 .        .   , . .             .     1867 .  ,        .     ,       (  )      ,         (.  3).

,  . .          ,        ,      (    .   -[60 -  . .  (1882-1888 ). ., 2014. . 230.]).

  -     ,   .       -.    -,  -   .     , , ,  (    ),   ,        ,       ,        ,      ,    ,             ,      .    , -    .

    ,        ,           .      1885 . (    ,       1831-1860 .).        ,  -   .        .  ,      ,   ,    ,       .    :     -  ,      -  .        ,        , ,            - .

     1885 .   .         ,         : , , ,  (         ).       ,    ,   1891 .   ,               ().

    ,   ,  ,                  ().  ,     -            ,          .           .     :  (     ),  (    )   (    ).       ,       (  ),   (   )   (   ).       80-  XIX .  .             ,                .   ,             ,         .  ,              ,           ?

 1885 .     (),  -   ()       ().       (),    ,    -    ,    ,         .

      ,            ,    ,  ,  ..      [61 - -           . ., 1912.].

   ,  . .     ..     ,          ,    . . .

   ,        1885 .    .     ,    ,  1888 .  ,   1904-1910 .,     .-.           .           ,           ,           .                    - .         ,   ,  ,   - () .  (1849-1930)   [62 -  . . ., 1957. . 85-86.].   (  . ..)      .  ,     ,            . ,         ,       .         ;    ,    [63 -  . . 172.],  .    .

   ,            ,   ,     ,     . .   .      ,    ,      ,          .       .               ,   .  ,         ,           .  ,        ,       ,           .           ,      .         - .        .

 . .      - .      :     -   ,     ,    ,   ,    ,  ,    , . .    ,     [64 -  ..  (1882-1888 ). . 482.].    -   , ..              -  (   , -   , - ,   ),      1896 .,           .  ..       [65 - -           .].

  ..  ,    -     ,          .-. .              20-30- . XX .        - ,      ,   . ,    ,        ,  ,      .

    ,   1885 .            1867 . ,      ,       .         ,      ,    -      ,       .    - ,  ,   -     ,      -  .                .   -        1885 .  .  , ..   ,         -,         ; -   ()               ;       - ,             .  ,    ,     [66 -  . . .         . . 190-192.].

   80- . XIX .       , -    (1826-1907)            ,   1888 .        ,        . ..       1851 .       -.          -   . .         .     ..        .          ,   1860 .   -        .     . .       ,         ( )[67 -  . . -    (    ). 15.11.1907-15.11.1912 //-           . . 1-46.].    ..         .     17       1881 .,                      .

   ,   .. [68 -  ..      //  . . 47-93.], :

          ;

    ,      ;

   ,   .

   -      :

  (          );

    (      );

  (    );

  (   , , ,      ,       );

      ( ,   ,   ).

                 ,     .           ,           [69 -  . . 90.].          . ..        ,    ,        ,                .  , ..          ,        ,   1905-1906 .

  ,   .. ,     1888 .,    , , ,              . , -          ,    ,     ,         ,        [70 -  ..       ? //  . 1891. 24 . . 3.]. ..     , ,   ,          ( ,  )   .          ,        80- .   .. ,            ,             .     ..                     70- . XIX .

,              ,         . .   .        :       , .                ,      .         ,     .  ,  (. ..)      ,   .    ,    ,    ,    ,       ,         .       .    ,   . .  ;      -;            ;    ,   ,    ,    .          ;   (   . ..)       ( . ..).           ,   ,   ,      ; ,      [71 -  . . . 67.].

- ..    , ,   ,          1887/1888 .[72 -  . .     . . 56.],     .   ,    1912 .        [73 -  ..     1900-1930 .: .... . . . ., 1994. . 54-63.].    ,  2  .. ,  ..    ,         [74 -  ..       ? . 1-3.],   -     ,      [75 -  . .     . . 69.].   ,       ,       -   .    - .. , ,         ,       .. ,         .  ,  ..        .  ,      ,   ,   ,   [76 -  .. -    . 35.],    1  ..  (1845-1916),  -,       -      1905 . ,          ..       . ,    ..   1905-1907 .     [77 -  . .      (1906-1917 .): .... . . . ., 1976. . 18.].

 -            - .       ,      ,   1903 .        .           -       .  ,      -  - .  1903 .    .     :    -,  ,    -.   -                ,   ,      , ,     ,        .   -    .    -      .      , , .  ,    :   , - ,   ,          . ,   ,                 .           -   ,            -. ,       ,      ,         20  ,       .  ,        (    -)    ..    1898 .,        1903 .[78 -  ..       XX :  - . ., 1986. . 14-15,48-49,210-211.]  ,              .

        XIX   XX .,              .    ,          ,    ,          .           -      .  ,           .   ,      ,        ,         ,               ,     .         .  ,   ,  ,    XX .     ,        ,                [79 -   . ., 1991. . 1. . 213.],     . ,              ,    ,       .      ,               . ,              (       ),     ( ),            ,        .           ,     XX .,       .

  (.  4)     ,        ,      (  )     [80 -            ,      -  ( ),   . .            (., 1907).  .:  ..        -  // . 2001. 2(14). . 153-157;  .       XX . //  :   . ., 2003. . 303-313.].       , , ,   -;          .      ,   1904 .          .      1904 .     ,                  - [81 -  ..     1900-1930 . . 55.].            ,  ,    .      ,      .         ,         ,    . ,       -      ,   ,           .            .   1904 .      ,       .     ,               ,     .           ,             .        .           ,               .     ,             ,           ,     . ,                [82 -  .. - . ., 1926. . 12.].

 ,    ,    1904-1905 .,    .  ,      ,        ,   .          ,              .     ,              1912 .,    ,       ,   .-. ,     [83 -  ..     1900-1930 . . 54-56.].

  (.  5),   ,      ,    , -  ,       [84 -  . . 417. . 2. . 2449. . 47 . 51; . 418. . 1.. 1241. . 459 .-463.].    ,           ,   -      .     25   ,     ,     -  ,   .     .    ,   ,     ,        .          :  ,     ;   ,    ,  ;   ,    ,   ; , ,          .   ,             ,      1902 .    ,            -   .

  (.  6)    ,      ,     ,    .          ,   1899 .    ,  - :  ,        (  )[85 -  . . 417. . 2. . 2449. . 64-81; . 2453. . 42-42 .]. ,    -   ,   -  ,       ,  , ,         ,       . -        ,              .         ,   , 19 ,  1897  1916 .,         . .          :     .        ,      ,       (,    . .),     .       ,     ( )     (     ).         ,   ,     ,     .         :          ,              .        .         .         ,       .                .  ,        ,      ,    II. ,            . ,  ,    - .    ,         - .

  (.  7)   -    1893 .[86 -  . . 418. . 1. . 1241. . 186.]            (  ).      ,          .  ,        ,      ,             .  ,   ,     ,        -       .

          ;  ,    ,     ,      ,     .      ,        , ,  ,    ,  -,       .    ,  ,       ,   ,    ,     ,      .   1901 .   ,    .         ,    .

  (.  8)  ,      ,   [87 -  . . 417. . 2. . 2449. . 47 . 51; . 418. . 1. . 1241. 459 .-463.].  ,   ,     ,   ,     .   ,         ,   -.    ,      ,       ,      ,   ,   .       ,       , ,       ,            . , 2-  ()     , , ,    ,   . 4- ()   -         .         3- () ,        .                  1906 .  -        - ,             -.           1909 .[88 -  . .     . ., 1922. . 214-221.]

  (.  9)      -   ,       .        -  -,    ,        -. ,    -    .       1901 .    ,        ,         .     [89 -  . . 417. . 2. . 2449. . 51 .-63; . 418. . 1. . 1241. . 469-470.].

,  - (.  10)      ,       ,   . ,        ,                .         ,     -    ,  .       -     ,        .         ,                  [90 -  . . 418. . 1.. 1241. . 469-470.].

 ,  ,   -          .             ,        ,          . ,       ,      ,     .   ,           ,       ,       .   ,   - ,    .

                ?   1906-1914 .                  .     ,      .       ,                 :     ,       ,  ,  .      ,  ,    ,          .     ,    ,    ,   ,           ,    .       ,    ,       .     - ,     ,    ,  - ,         ,      .               :   -     ,      . .     -  -       ,         - .  ,                    1885-1905 .     ,   - ,           .            , , .         ,              ,    1904-1905 .

 ,     ,   1885 .,            1867 .        - ? ,    ,           .         ,      ,    -             . ,   - ,  ,   -     ,      -  .                . ,         .              .

 ,             ,   - . ,               . ,  ,           .      1904-1910 .,   .




 3

 .  


   - ,                 [91 -      .:  ..        XX . //   : , , .    . ., 2000. . 68-69;  .          1907-1914 . //  . . 2. 2000. . 4 ( 26). . 19-26;  .        1907-1914 . // -    . 1703-2002.   . ., 2002. . 297-301;  .       1905-1914 . //  . ., 2002. . 270-275.].  , 8  1905 .      (),        .      II      (1856-1929),      5  1905 .    .               ,       .  26  1905 .          (1839-1916),    1903 .           .    -    (1833-1914)     ,     -    (1844-1914).

  . .     -    .    ,   25              4 .  ,   ,         1  ,         1-  ,   -,  17       10     .      . .     :    16  ,       ,     ,      1901 .    . .     - : 1897 .     ,     ,       -      ,       .        -,   .. , .. , ,           ,       .          ,    [92 -  ..    : . ., 2005. . 101.].     .. ,     , ,    ,              ,            [93 -  .].

      ,   1881 .     ,      ,              .          29  1905 . ,                        ,  - , ,           [94 -  . . 417. . 2. . 2453. . 12-14.].

19  1905 .             .        17  1905 .     ,    ,         .              ,             . -    ,        ,          ,         .    ,  24  1906 .,   .    ,    (, ,     )   ,       .       1906 . ,     ,        ,        ,      . ,           .

            .                             . 17  1906 .           [95 -  . . 417. . 2. . 2450. . 1.].   . .   14  1906 .       , , , ,  ,       ,  -           [96 -  . . 13 .]. ,      ,       .  II      - .. -,      7  1906 .,        .                       -   .   ,  ,    ,   -.          ,   2 .      -   : 1881 .                  .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/kirill-borisovich-na/flot-i-vlast-v-rossii-ot-cusimy-do-grazhdanskoy-voyny/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


[  .]      (   .. ) //  . 1858. 1.  . . 1-3.




2


 . .               //   . .  . 2010. . 5(85). . 109-120.




3


 . .       1917-1918 .// -  . . 2: . 2010. . 2. . 3-13.




4


 ..     1905-1914 .: .... . .  / -  . ., 2001. . 11-16;  .            XX .   //  -2004.      .   ,  70-   -  . ., 2004. . 191-192;  .    -   1905-1914 .:    ? //     :   . . 3. ., 2004. . 156-167;  .     1905-1921 .:  , ,  : . . . /-  . ., 2010. . 49-77.




5


    . URL:  . (http://xn80ajinmdmsmdt6d.xnplai/) ( ).




6


 ..     1905-1914 .: .... . .  / -  . ., 2001. . 6-11;  ..           1905-1914 . //     :   . . 2. ., 2003. . 109-128;  . .         -  (1917   20- . XX ) //    2008.       :   ,   .    . ., 2009. . 326-329;  ..     1905-1921 .:  , ,  : .... . .  / -  . ., 2010. . 13-48.




7


 . . 418. . 1. . 1240. . 94.




8


 . . 420. . 1. . 129. . 1-4.




9


 . . 5-29.




10


 . . 418. . 1.. 1153. . 137-138.




11


 . . 420. . 1. . 129. . 88-88 .




12


 . . 418. . 1. . 1240. . 94-95.




13


 . . 96.




14


 . . 94.




15


 . . 99.




16


 . . 101.




17


 . . 102-105 .




18


 . . 410. . 3. . 799. . 4-8 .




19


 . . 13-14.




20


 . . 14 .-23 .




21


 . . 410. . 3. . 869. . 21-24.




22


 . . 410. . 3. . 799. . 24-25 .




23


 . . 410. . 3. . 869. . 21-24.




24


 . . 410. . 3. . 869. . 25-31.




25


 . . 1.




26


 . . 53.




27


 . . 54, 58.




28


 . . 56.




29


 . . 69.




30


 . . 64-69.




31


 . . 70.




32


 . . 71.




33


 . . 93-107 .




34


 . . 418. . 1. . 1240. . 216.




35


 . . 410. . 3. . 869. . 109.




36


 . . 113,114,121-121 .




37


 . . 410. . 3. . 869. . 115-120 .




38


 . . 122.




39


 . . -5. . 1. . 213. . 1.        35  14  1918 .




40


 . . 1.




41


 . . 2.




42


 . . 14.




43


        . 16  //   . T. 1: 25  1917 . 16  1918 . ., 1957. . 483-484.




44


 . . -5. . 1. . 213. . 27.




45


 . . -342. . 1. . 894. . 8,10.




46


 . . 418. . 1. . 1240. . 99.




47


      . 16 (29)  //   . T. I: 25  1917 . 16  1918 . . 242-243.




48


      . 11 (24)  //   . T. I: 25  1917 . 16  1918 . . 72.




49


 . . -5. . 1. . 163. . 135 .        132  9/24  1918 .




50


 . . -5. . 1. . 194. . 130.




51


  ,      .        :    : , , / . . . . ., 2004;  ..,  ..,  .. . ., 2015.




52


 . .       //   . 1928. 2. . 32.




53


    . ., 1879. . VII. . 273.




54


 ..   :        . 1730-1735 . ., 2001. . 259-260.




55


., : Rodger N.A.M. The Wooden World: An Anatomy of the Georgian Navy. New York; London: W. W. Norton & Company, 1996.




56


 ..    . 261.




57


 .




58


 ..      XVIII :  - . ., 1968. . 331.




59


 ..     :     . ., 1990. . 19.




60


 . .  (1882-1888 ). ., 2014. . 230.




61


-           . ., 1912.




62


 . . ., 1957. . 85-86.




63


 . . 172.




64


 ..  (1882-1888 ). . 482.




65


-           .




66


 . . .         . . 190-192.




67


 . . -    (    ). 15.11.1907-15.11.1912 //-           . . 1-46.




68


 ..      //  . . 47-93.




69


 . . 90.




70


 ..       ? //  . 1891. 24 . . 3.




71


 . . . 67.




72


 . .     . . 56.




73


 ..     1900-1930 .: .... . . . ., 1994. . 54-63.




74


 ..       ? . 1-3.




75


 . .     . . 69.




76


 .. -    . 35.




77


 . .      (1906-1917 .): .... . . . ., 1976. . 18.




78


 ..       XX :  - . ., 1986. . 14-15,48-49,210-211.




79


  . ., 1991. . 1. . 213.




80


           ,      -  ( ),   . .            (., 1907).  .:  ..        -  // . 2001. 2(14). . 153-157;  .       XX . //  :   . ., 2003. . 303-313.




81


 ..     1900-1930 . . 55.




82


 .. - . ., 1926. . 12.




83


 ..     1900-1930 . . 54-56.




84


 . . 417. . 2. . 2449. . 47 . 51; . 418. . 1.. 1241. . 459 .-463.




85


 . . 417. . 2. . 2449. . 64-81; . 2453. . 42-42 .




86


 . . 418. . 1. . 1241. . 186.




87


 . . 417. . 2. . 2449. . 47 . 51; . 418. . 1. . 1241. 459 .-463.




88


 . .     . ., 1922. . 214-221.




89


 . . 417. . 2. . 2449. . 51 .-63; . 418. . 1. . 1241. . 469-470.




90


 . . 418. . 1.. 1241. . 469-470.




91


     .:  ..        XX . //   : , , .    . ., 2000. . 68-69;  .          1907-1914 . //  . . 2. 2000. . 4 ( 26). . 19-26;  .        1907-1914 . // -    . 1703-2002.   . ., 2002. . 297-301;  .       1905-1914 . //  . ., 2002. . 270-275.




92


 ..    : . ., 2005. . 101.




93


 .




94


 . . 417. . 2. . 2453. . 12-14.




95


 . . 417. . 2. . 2450. . 1.




96


 . . 13 .


