Sabałowa bajka
Henryk Sienkiewicz


Gdzieś w Tatrach przy ognisku stary góral Sabała opowiada zgromadzonym bajkę.Jej bohaterem jest chłop, który na swojej drodze spotkał Śmierć, ale przechytrzył ją i przez długi czas w wiosce nikt nie umierał. Sam chłop żył bardzo długo i gdy mu się życie sprzykrzyło, uwolnił Śmierć, która wkrótce zabrała mnóstwo ludzi. Zawahała się jednak, gdy miała zabrać ze sobą gaździnę, matkę siedmiorga dzieci, proszących, by pozwoliła jej żyć…W noweli Sabałowa bajka Sienkiewicz odwołuje się do góralskich podań, którymi ludzie starali się sobie tłumaczyć różne zjawiska. Tym razem ukazuje, jak tłumaczyli sobie konieczność śmierci, która w końcu dopadnie każdego. Sabałowa bajka została po raz pierwszy opublikowana w 1884 roku.





Henryk Sienkiewicz

Sabałowa bajka



Siedliśmy wokół ogniska wsłuchani w tę ciszę tatrzańską, która aż w uszach dzwoni. Zbliżała się już i godzina spoczynku, gdy nagle Sabała[1 - Sabała, właśc. Jan Krzeptowski (1809–1894) – góral podhalański, znany przewodnik tatrzański, myśliwy, gawędziarz i muzykant. Wydano kilka książek z opowiadanymi przez niego baśniami, a w swoich utworach opisywali go Henryk Sienkiewicz, Stanisław Witkiewicz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Władysław Orkan i inni. [przypis edytorski]] podniósł swą pomarszczoną twarz, podobną zarazem do głowy starego sępa i do twarzy Miltona[2 - John Milton (1603–1674) – poeta ang., autor poematu Raj utracony. [przypis edytorski]]. Chwilę popatrzył szklanymi oczami w ogień – tak zaczął opowiadać:

„Prosem piknie wasych miłości, raz seł[3 - seł (gw.) – szedł. [przypis edytorski]] chłop ze świdrem i rąbanicą[4 - rąbanica (gw.) – siekiera. [przypis edytorski]] do Nowego Targu na siacie[5 - siacie (gw.) – zarobek. [przypis edytorski]]. Jakoś za Poroninem stowarzysyła[6 - stowarzysyła – wymowa s zamiast š („sz”), c zamiast č („cz”) i z tam, gdzie piszemy ż (ale nie rz), nazywa się mazurzeniem i jest charakterystyczna dla gwar Małopolski i Mazowsza. [przypis edytorski]] się z nim stara baba. Chłop, ze był mądry gazda, poznał Śmierć i zara myśli, jako się jej pozbyć. Wzion[7 - wzion (gw.) – wziął; tu: zaczął. [przypis edytorski]] wreście wiercić dziurę do wirby[8 - wiercić dziurę do wirby – wiercić dziurę w pniu wierzby. [przypis edytorski]], wiercił, póki nie wywiercił, a potem w nią zagląda.

– Czego patrzys? – pyta Śmierć.

– Chcesz uznać, to sama zaźrzyj.

Zaźrzała Śmierć do dziury, nie widzi nic – a bez ten cas[9 - bez ten cas (gw.) – przez ten czas. [przypis edytorski]] ociosał se chłop rąbanicą bukowy kołek.

– Nie widzę nic – powiada Śmierć.

– Wleź całkiem, to obacys.

Ledwie Śmierć wlazła całkiem, zatkał ci ją chłop – prosem piknie – bukowym kołkiem, przybił kołek obuchem i poseł[10 - poseł (gw.) – poszedł. [przypis edytorski]]




Конец ознакомительного фрагмента.


Текст предоставлен ООО «ЛитРес».

Прочитайте эту книгу целиком, купив полную легальную версию (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=23550818) на ЛитРес.

Безопасно оплатить книгу можно банковской картой Visa, MasterCard, Maestro, со счета мобильного телефона, с платежного терминала, в салоне МТС или Связной, через PayPal, WebMoney, Яндекс.Деньги, QIWI Кошелек, бонусными картами или другим удобным Вам способом.



notes



1


Sabała, właśc. Jan Krzeptowski (1809–1894) – góral podhalański, znany przewodnik tatrzański, myśliwy, gawędziarz i muzykant. Wydano kilka książek z opowiadanymi przez niego baśniami, a w swoich utworach opisywali go Henryk Sienkiewicz, Stanisław Witkiewicz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Władysław Orkan i inni. [przypis edytorski]




2


John Milton (1603–1674) – poeta ang., autor poematu Raj utracony. [przypis edytorski]




3


seł (gw.) – szedł. [przypis edytorski]




4


rąbanica (gw.) – siekiera. [przypis edytorski]




5


siacie (gw.) – zarobek. [przypis edytorski]




6


stowarzysyła – wymowa s zamiast š („sz”), c zamiast č („cz”) i z tam, gdzie piszemy ż (ale nie rz), nazywa się mazurzeniem i jest charakterystyczna dla gwar Małopolski i Mazowsza. [przypis edytorski]




7


wzion (gw.) – wziął; tu: zaczął. [przypis edytorski]




8


wiercić dziurę do wirby – wiercić dziurę w pniu wierzby. [przypis edytorski]




9


bez ten cas (gw.) – przez ten czas. [przypis edytorski]




10


poseł (gw.) – poszedł. [przypis edytorski]


