 .  , 2- 
 


     , 2- ,      1965 .      :           .       ,   ,      ,       .    130-   .





 

 , 2- 



 



 ,2025



ISBN978-5-4474-1956-1

     Ridero







21ꠖ      .  2024   ,            頖       ,     .   ࠖ 2022- 2024- ,  , ,            ,     .



   2025?

9 2025     80-    ,  ,  2     7 2025   130-          ,     .                       ,       1895    .



            :  젖    .     -   ,   ,    ,   ,        ,      .




 1. 2637. . . 1000.

     





1.1. 


      ,  .   ,      ,     .  ,       ,   :

   ,          Zevs (.   )    -     1514 ..

    ᠖     24 ..

         젖     7 ..



   ( )   . . elektron    .          gintaras (.),          ,     .

,     堖    ,   렖  ࠖ      .        ,      ,  ..         .

 ,       ,         .    ,  7 . .,    .

   堖 (ambra .)  ,    (1),      .

      .




1.2. 


 ࠖ    ⠖    (򻠖   magnyz   )  ࠖ    .        ,    [1]:

 2637 . .   - (26972597 . .)   (?) ,   ,      .

1110 . .         , , ;         .

1022 . .           ,      .



          ,         .   20-  [2]       (15401615)          ( 2 . .)    ( 2379.    )    ,         ,      .    , ,   ,  ,  ࠖ   蠖  1012. . ., ,       . .     1500 .



 7. . .    (  )   ,     Π  [3],       ( 624548. ..):



-, , ,   ,     ,  ,    ,    .


       [4]:



     ,    ( );       (),      (),   ().


Ѡ   (79.)    (  )  1000- ,  11         .




1.3.  


          堖 . .  .       1936.     ʸ, 1940.       Im verlorenen Paradies: 9Jahre Irak. ,   ʸ,                 0,82,0.       3 .. ,   ʸ    堖 ,       (       , ,  ,   ,   ,     . .).  ʸ    [5].






. 1  [5]




 2. 1000. 1599.

   





2.1. 


     1015       :

,   ,   ;

,   ,      .

     ,       堖     ,       .

 ,          ,    :



   I  ,    ,            .              .       1242.   ,          ,  ,     . , ,    ,      ,           .        (1181),   ,     ,  .           ,      1302.       . [11].





1200. 


 1200.      De naturis rerum (Π )       (11571217.).     ,          .[6].



     :

1204.    (11651240.);

1205.    (11841210.);

    122044.    (11901264.).




1269. 


 1269.     Epistola de Magnete       (  1269.).          ,    蠫  (. 2)   .       ,            ,    .  14    30    ,       Epistola de Magnete     1558.     300,  , . .         1600.       (15441603.), , ,   .   400      , 2005.                   (     ).






 2.   蠫  ,[7]



Ѡ1269 1600   -    .            .      ,               .       ,    :

 堖      ;

 堖     .




1492. 


,  1492.   (14511506.)           ,    ,    ,    .        頖           1530.




1544. 


   , ,      (14891564.) [8].  1544. ,  4        (!),       0,9.      , 1590.        ,        .




1576. 


 1576.            .  1581.      The newe attractive:  : [9].         ,      .         71 50,           (. 3)        .            .






 3.        [9].




2.2. 


,       10001599. .         [2]   ,          .




 3. 1600. 1699.

     





1600. 


1600.       .         .



,  (Gilbert, 15401603)     I.       .  : De magneto magneticisque corporibus et de magno magnete tellure  , 1600.   ,          ,   .   ,       ,           .      .   : De mundi nostri sublunaris philosophia nova (., 1651).    , .       [2].


         堖     ,    ,     .          ࠖ 󻠖  ,              .    4.






 4.  蠫  



       ( ,    ,    )       ,  ,  ,    ,    . Ѡ   ,      ,     .   ,    ,      2.         ,  , ,   , ,   .           , ,   .   ,       ,    .     ,     ,   ,   ,   .




1629. 


 1629.     (15851650.)    Philosophia magnetica,      ,      ,        (     ).       ,        (  堖       ), ,           .




1629. 


 1644.     (15951650.)   Principia Philosophiae,   1-  .        ,      .          (. )       .        ,     ࠫ .




1663.  


 1663.,  10 ,      (16021686),       .  ,       ,     ,   ,        .



     ,  ,    , ,      ,        .          . Ѡ-            . ,  ,      ,     ;   ,   ,    .   ,  ,   ,     ʠ    ,         .      ,       -  ,     .    ,          . [11].


      Experimenta nova,  1672.,     4,  15.        렖          .   ,    ,    ,   ,     (. )  .     ,  ,  , 1815.      堖     .




1672. 


 1672.              (16271691.)      .



   .     ,       ,    .    ,       ,.      ,  ,  ;    , , ,  ,  ,           .[4].


  (, )      ,      ,   .   ,   ,      ,   , . .       .




1683. 


 1683.    (16561742.)         ,       167080.     ,          ,    ,       .   ,    4ࠖ  , .




1698. 


 1698.           4-      ,       .  16981702.      ,             .          1701.




  13.  45


17-        ,    ,    ,    ,    .           .

18-      .       ,     . , , ,      ,    ,           19- .




 4. 1700. 1749.

  ,  ,   ,  





1701. 


 18-         ,             .  1701.,  2-     General Chart ofthe Variation ofthe Compass     52   52  , ,      ,  ,  .          4- .     ,         (17071783),     ,      ,    [11].




1706. , 


 1706.     (16661713.)       ,   ,   ,   .      .    ,    ,        10,        (       25.000).        ,     .      蠖     , ,  , ,     .       ,   17051710.    .

  (,  .)   18-    ,    .   ,  , ,              .



  1706, 17,         ,       .         ,    .




1711. 


 1711, 8,        ⠖   . ,      (. [13])    8.



         ;     .          (  ),   :    1711,  8,      . [13].

   [8(19).11.17114(15).4.1765],   -  ,  . ,   ,   -. , ,   . .  , , ,       . .  .  ( . )   .. ( .)  -   ,     . [14].





1716.  


 1716, 17,      , , , ,            .      .   ,          ,       ⠖   .       頖          (. ),  ,           .    ,                  .            .

:    堖          .         , . .    ,    (    !).     젖  , 젖  .     蠖  ,  17 1716    .




1724. 


        .  1724.     (16751751.)    Observations made on variation ofthe horizontal needle at London 17221723.     ,       ,         0,5     .         ,    ,    .




1729.


 1729.   (16661736.),    ,        .    ,        .        26    .         .  ,     ,   .   ,    ,    30.       ,  ,       .        젖       .  ,            (. 1745.) . [11,12].




1732.


     17331737.     (16981739).                ,     .  ,  ,        ,      1600. ,    1732.     .




1740.


 1740      (17101761)    ,         ,        ,   .      .       17381749.,     ,         [11]. ,   ,     (17001770),            (. ).






 5.      [10]



        :  ,   ,   ,   ,   , .    (. 1755.)     1740      .




1742. 


 1742         (16831713)   Dissertation concerning Electricity,     conductor  insulator .       蠖 1714           ,         (. 1729.),      .        ,       .

           , , ,  .        ,   .




1744. 


        (17071763)      . ,      , ,       , [108].         ,      ,   .




1745. , , 


 1745, 18, , ,     ࠖ  ,  1-   ( ).



1745, 18                . [15].

 ,    -   ,  , I8-  1745.,    - .          .  ,        .            (. 1740.)    .      ,   ,   ,    . [16].


 1745   : 蠖         (16921761)  ,   ,   ,  ,     .      1746   ,     1745,     11 1745      .          ࠖ  ,    . [11].



 ,      ,     ,   .  ,  ,   .         . [12].





1746. , 


 1746.      蠖          .         ,          . [106].        ,    ,        , .. .



 1746.        ,   ,    ,     ,    ,  . [107].



 1746.  - ,  ,    1740. (.),        XV,        180 .        ,          ,   .            ,      . ,       ,         .



Ѡ 19-           (. 1881., 1890.),            - ,   .




1747. , 


 1745   (    )     ,     ,    28 1747.     .  1 1747.        ,   ,     ,        .  - ,  .

 :



,     ࠖ  堖     !       ! [17].





1747. 


 1747.              ,      ,   ,        [106].     ,     ,     ,   .




1748. 


 1848        [17]       ,          .




1749. 


 1849         黠    .    ,        ,       .       堖         . [17].

      .



    1749       .      .  ,  ,    ,       ,  ,  ,   ,    .     , .. :                 .  ,      ,   .      ,  ,    ,  , ,    ,  .[19]





 5. 1750. 1799.

 ,   ,  ,  ,  





1752. 


 1852              .      ,  ,  .    ,    . 10 1752                    .        ,   ,      ,    ࠖ    ,  ,      ,       .






 6.    [10]



    ,  :

17 1752. . .      [10];

18 1752. . .   砫        -  [13].




1753..., , , , 


17 1753  Scots Magazine ,    C. M.,    .     26- ,    ,            .              .    C. M.  .       .



           ( 1752.).         .



12 1753      .  ,    ,     .   ,    ,   ,   ,     .    ,        ,  .    ,     ,  蠖 .      ,    ,    ;   ,  ,     .       ,    ,    .     ,    ,    .  ,  ,          .[19]


17 1753      .  ,     ,    ,           .           , . .      [17].



   1 6 1753. . .      頖     ,    ,     ( ?),  ⠖        .           ࠖ      .             ࠖ    .



        ,   ,  .     26 1753...         [18].    :

 ,  ,   젖     ;

            ,      蠫     .



 1753          ,       (17181772)     ,     (   ),      .




1754. , 


15 1754    , ,   22  (= = 1.8). ,         ,  1756      , . .    ,  -     . [11].            15. ʠ1770        ,   .



 1754       (. 1753.)    ,    On some new electrical experiments.  ,        ,     . .     .              (1757.)  (1759.)




1755. 


Ѡ1755 , ,   10         .     1755      (17171782).       1766      (17351800),     (   頖   ).




1758. 


7 1758    (. ),      ,      ࠖ Sermo academicus de similitudine vis electricae atque magneticae         . [12].  ,     .      ,     1753   ࠖ  .  ,  1758䠖    ,     .




1759. , 


 1759      Tentamen theoriae electricitatis et magnetismi,        ,  ,   ,  .  1757    ,       (17321796)  ,         .



 (   Aepinus)  ,   (17241802).      ,   -. Ѡ175557.          .  1757.   .     ,   1798.       .    : Sermo academicus de similitudine vis electricae atque magneticae (1758;   ) .    .: Tentamen theoriae electricitatis et magnetismi (1759),   .         .     Tentamen etc.              ,   .[4].


        ,        蠫  , . . .       1759    .         ,      .         .  ,   1763,    1759 ,     蠫 ,     .            . . .   ࠖ    .




1760. 


 1760          .    ,  ,   䠖   .  ࠖ     .     .




1762. 


 1762           ,    .      1813,       1831.           -.  1861    4     , 2  .     10,   蠖  30!     18-     130!




1767. 


 1761     (17331804)    .  1766  ,          蠖 . .      .  1767     History and present state ofelectricity ,       .  1774    ࠖ    ,       .



 .

  ꠖ        ,    .      ,      1772   .  : -   ,   , , , ,   .    1776       .   .




1769. , 


 1769 , ,    (17391805)        ,          (-2,06).     ,     (. 1767.) .



 1769    24-  .



1769, 18           . [15].





1771. 


 1771       ,      ,      蠖     .



1771,         . [15].





1772. 


 1769, 23,    (17351818)         .   ,  ,     .  1771      ,    , 1772.   .        ,     ,      . [20].






 7.     1772., [20]




1775. , 


 1775    𻠖    ,      .      蠖    ,  蠖     , ,  ,    .  !      ,     .



   ,     .  1775      ,   :

		:
		    

		:
		  .
		   ,  ?
		   :
		 , ,
		, , ,   ?




1777. 


 1777          ,  ,      ,       .  ,      ,   .



,   (Lichtenberg, 17421799)    ; . 1742. .     .     ,       .  .     . . .  , .    ,         ,   ,    ().[4].





1780. 


 1780       (1737 1798)  ,      . [21].

6 1780       .

       ,       , :

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

,

.




1784. 


     1750   .       .  1779     (. 1754.)      , 1781     .    1784    -  (17361806)    .        1785 ꠫     .  ࠖ       .




1786. ʻ 


 1786, 26,          .         ,      1895.    ,   ,    .




1788. 


  -       .      ,        .  1789       ,        ,  .    ,   .




1789. 


              .




1791. 


 1791               . [21].




1794. 


 1794        ,    堖  .



     ,              10 1794.

      ?   ,    ,         -     .    ,          ,  ,   (  ,   ).            .

           ,   ,       ;     ,          ,     : ,  ,   , , ,    , , , , , , . ʠ  , ,   , . .  ,     ,  ;    . [21].





1797. 


 1797 , ,   蠖  .



 (Henry)  (17.12.1797, , 13.5.1878, ),  . Ѡ1832.  , 1846   -, 1868 .  ;    -  (1871). .  .  1828    ,     . .    (1832)     (1842).       Ƞ . .    .





1799. 


 1799  ,       ,   ,    (      ) ,      (. 1780.)    ࠖ     (),   .  ,       (. 1794.),        .

   20 1800    蠖   ໠  ໠  .




  45.  68


18-          . ,       ,       ,   ,    , , , ,     .   18-      蠖    ,         .     19-        .



19-     ,      ,    ,  ,    , ,   .     19  .            . , ,  (  )    ,   .    1618-     .      廠  ,         頖 , , , ,  ,  , .. ..      .       .




 6. 1800. 1815.

 ,   ,  ,  





1800. ,  ,


 19- ,   1799.,     1-  ,        ,           .    ,    ,  ,  ,   ,  1800, 20,         (     ,   ,    17781820.).     ,     .     , ,    , . .       ,           ,  ,      (. . ).






 8.     ,  ,  ,    



 1800       , 23 1-              .   1800       ,      ,  1801           .    ,  ,  ,       .       1827      . [11, 12,15].



      ,       ,      . 7 , 1793,     (17651863)        Experiments and Observations on the Influence lately discovered byM. Galvani, and commonly called Animal Electricity,       ࠖ  ,      ,  ,   ,     껠      [11].

     ,   ,      ,          ,      (    ). [10]. (   ࠖ ).



    1800,    ,  ,       [11, 12, 22,23]:

30 1800     (17531815)      (17681840)       .                ,   ,  蠖   (!) ,   .       ,        ,        .   ,   ,     .



  1800     (17761810)     ,      .



 1800       (17781829)       .    ,    ,  ,  ,         ,  :



 , ,   ,         ࠗ . [24].





1803. 


 1803   -    (17611834)      蠖  .            ,         80 (!!!).  1887          ,     ,          .   !     1803ࠖ       ,         [25, 26].     4200         .   VII  ,     ,    ,  13         ,        . [26]. ,    ,    18021803.  , , ,      .




1- 頖   


  , 193239. ., 194852.        ,         .     ⠖        .

       26-  ,   19271936.. [29].  17-  ( 蠖  ),  1932,       ,      .  󻠖     堖  , ,    ,    .




1803. 


 1803     ,  3-   1-       (. ),      ࠖ    40  40         100.    ,      ࠖ         .            . [11,27].




1804. , 


 1804        II    (17691859)  5-         .      1799       IV.         ,    , ,  , , , ,  ,   .



        .    ,       ,   .        ( )  .       ,   . ,   .[4].


 1802                         .  1804        ,  



             . [31].


       Voyage aux regions quinoxiales du Nouveau Continent, fait en 1799, 1800, 1801, 1802, 1803et 1804par Alexander Humboldt et Aim Bonpland  30,    18071833.     ,   ,       2553        .  18051826.   ,  1827     ,    5000,       .     ,    .  1830   ,     3  ࠖ    ,        蠖       . [28].

     ,     184557. 4    Kosmos: Entwurf einer physischen Weltbeschreibung.    2 ,    149296.         (. 1492),          ,         (1496.).

  Kosmos..  ,     17991804.        , ,     (. 1576, 1600.),            . [30].      45 ,              (17521787)    . 8 1785      .       : -   11    1787  , -  1789      .  1799     [31].



 1804, 22,     ,     (17511828)        .    1796      50-     젖   ,    .  1804       ( 6)       ,      ,          .   ,         .     30   . [32].




1805. 


 1805    ( )   (17851822)   ,      .            젖     ,       ,         ,   .     堫Annalen  Chemie,     .        ,   蠖            . [11].




1807.


 1807, 6,        頖 .         .  :



          .         100 6,       .       .     ,  ,    ,         , , -,           .      ,      ,      ;     ,  (  ),   ,      . ,    ,   ,       .     ,  ,       .. [24].


 1807        , 1808   , , , 頖 30-  2     .




1809. 


 1809, 22,       (17551830)      35. [32].        .  ,    ,        .     (. 1804.) ,     .        .






 9.    [44]




1811. , 


 1811           2000,    ,         ,   .   1812  :    67        .          ,        (. 1803.). [11].



 1811       (17811840)      ,    .            .           .        ,       :






 10.     .



   ,  ,      ( ),   ( ) -  , ,          蠖 !!!




1812. ,   


 1812       (17761846)      蠖  .              (     ) 蠫 ( )   ,           ,        ࠖ      .         ( )    .        [33].

      900 ,     1000,        10.000.  1814        -  ,          ,         .          19- .       (    )   頖         100 (!)  1839. [34].






 11.  , [33]



 1812         (17861837)        .           (. 1809.),           .          ,    ,         ,      15.



        1812.       .   8 1812. ,         , 13   ,   ,  ,   .     ,     ,   ,  ,    718 (. ) 1812.    (    )  ,  ,   . ,   ,       ,  1814 1815.    ,            ,  1828.        . ,            ,    (),      .          -  1828. [25].





 7. 1816. 1829.

 ,  ,  ,  ,  





1816. 


 1816       (17881873)      ,   ,   ,       8.     ,           蠖       . [32].      ,   ,   . 11 1816                    ,       .       ,    1843    , 1844              .     20 (. 1837).




1817. 


 1817    , , (  18-   )   (17721842)    : Grundri? der Elektrochemie, Verlag Craz und Gerlach, Freiberg, 1817.       .




1820. , , , ,  


 1820, 21,     ,       (17771851)          .            - ,           .  ,        .           ,     .

    :



Prima experimenta circa rem, quam illustrare aggredior, inscholis de Electricitate, Galvanismo et Magnetismo proxime-superiori hieme ame habitis instituta sunt. His experimentis monstrari videbatur, acum magneticam ope apparatus galvanici e situ moveri; idque circulo galvanico cluso, non aperto, ut frustra tentaverunt aliquot abhinc annis physici quidam celeberrimi [35].


.. (   ):



     , ,     .   ,      ,      , ,       .


       ,        cluso, non aperto.

 ,        ,    ,   (!!!)



(Si filum conjungens perpendiculare ad planum meridiani magnetici, vel supra vel infra acum ponitur, h?c inquiete permanet [35]),


      , . .   ࠖ        .

      蠖  ,       ,        ,    .






 12.   , [22]/



            .          , , ,        ,          (     .. [11]), ,   ,  蠖       .



          1820    [11, 12, 16, 27,36]:

16 1820.      (17791857)      𻠖    ,       ,     (. . ) ,     .    




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/book/vladimir-kuchin/ot-elektrichestva-do-televideniya-populyarnaya-istoriya-11656446/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .


