  ?    
  


    ?    2002 .  , 20  ,    -   ,             IX .   ;     ,      90-:     ,        .

     20 ?       ?         :       ,       ,   2029        

      :        ,    .       .  ,      

  PDF A4   .





 

  ?    



  ., 2002

    , 2022


* * *


  ,    ,            ?:

. . ,

  , ;

. . ,

  ,   ;

. . ,

  , ;

. . ,

  ,   ;

. . ,

  , .







 





      .  ,         - [1 -   1992  1996       ⠖  .   1996  2002 䠖        .],     ,           ,    ,        .         - . . .           ,         . ,    . ,    .      .



  !

8  2021   30      ,       .    (   )      ,    ,           .                 ,      .  ,    ,  ,      ,         .             .  8  1991       :           ,  .         .    -       ,        ,    ,   -.  ,  ,     ,   ,              .    ,  COVID-19,   ,  ,     ,    -    (堖 )                       ࠖ .       ,      ,       , -  ,       ,            . ,   ,          .            ,      .           , ,   ,  ,    ,   ,     ,         .  ,    ,   ,        .

  ,      ()  ( ,  ,  ),        ,       ,       .     ,      :   ,   ,      ..       , , ,   .

,     ,      .  ( ),              ,             (     ,     ,      ,    , ,    ..).  !   ,        :           ,   렖 .    .

   :  2021  , , ,       ,    ()  ,        . . .     .      , , ,    ,       .  ,                   .      :   ?

     2021        8      193  : , , , , , ,           ,    .           2014 .           ,        ,       ⻠     .  ,         ,      (,  ).       ,    ,      ,        .  ,   .

,           .      2021       (   . )     :        ( )          ,           ,   .    .     16  2021 .          .   1941      .     ,   ,                  ,   .

                    ,       .            ,   ,           .

2  2021           .    ,           (  ),              .  !    43    ,          ,   ,             .              ,   (  ,  )   .  40   - ,  ,     .

           ,    ,       .







               ,      .  ,         ,                  .           ,     ,   ,      ,  ,          ,         .       - ,      [2 -  . .   . .:  , 2020.],      [3 -  . .  . .:  , 2021.],    [4 -  . .    .   . .:  , 2018.], :    [5 -  . . :    . .:  , 2020.],   [6 -  . .   . .:  , 2021.]  .

                    ,     ,      .

       -            ,      ,              ,         .

      :

             ;

        IX    ;

       ,    -      ;

        XX  XXI ;

    ,            ;

             ,          .

         IX    .

-       ,      ,    : , , , , , -  .

-          ,          ,     ,     .  ,        .      ,              ,     .         ,     .




 1.    IXXX.



    ,   ,   ,      ,   ,     .

 ,  

                   .               ,      ,           .

       . (,    ,  :     ,     .)           .               .

               ,                ,  ,   ..        ,             1648     ,       ,      -      .        ( 1815 ),        .


  1648 




     1648.



1.    ;

2.   ;

3.      ;

4.    ;

5. :  ,   .


  ( 1919 )     ,     ,       ,   .    ( 1945 )     ,          ,     .            ( 1992 ),          [7 -  .:  . . :   . .: , 1999. .1721.  . .   . .:  , 2020.].    :     ( )              , ..     ?      ,     ,    ,         ,        蠖 -  ( . . ).













                     .        ,                .         ,                  .   ,   ,          [8 - .:  ..     //   . 1997. 44.].

      ,         ,          :          ,    , ࠖ           . ,      -    [9 - .:  . . . .:  - -, 1998. .2324.].








       ,           堖 ,         ,  -                        ,        .          :  ,   ,        ,         (  I)     (  1917.)             (. . , . , . )?              .    ,      .  -        1990    ,             ( 1940    )  46  [10 -  , 12  1992.].          (1971-1983) . . :        ,     :                ,     ,       [11 - , 20  2010.].    ,            .           ,     .

                : , -, .          .         :       ,   1991-   ?       . .         (1869)  ,  -        ,       .

                .  ,         :                .      . ,  ,    ,          ,  ,    :  ,  ,   , ,   ;       ,        [12 -  .    . .: , 2004. .6264.].              ,        .        ,      1990 :     ,   () ?






  8  1991.




  


     ,      ,         .          ,      ,    ,   .       ,         .       , :

1) (, , , );

2)- (, );

3)- (, , , );

4) (,  );

5)- ( ,  , );

6) (, , ,  , );

7) (, , , , );

8)- ( , , ).

              ,  :   ,      ,   , ,    ,         ..           :

1) 2-  IX  XI.;

2) XI  XIII.;

3) XIII   XV.;

4)  XV  XVII.;

5) XVII  XX.;

6) 1917-1991.;

7)  .

           -, 頖 -, 頖 -, 頖 , 頖 , 頖 , 頖 .              .

    (   )   ,   , -  -  .               .

     ()              839.[13 -      /  . . . . ., 1970. IX XIII. . 35.],             [14 -  .   . ., 1989. .171173.],      ,    ,     840.    (    )[15 -  . .  .     . . III. ., 1915. I CXLI.].






   X.



        .        , ,   859    .         , ,          859         [16 -  . . . ., 1986. . 53.].

 859         ,   [17 - . .I. . 19; . .II. . 14.].

 ,          .       - .  860.            (  838.)   -  .              ,       [18 -  ()    .   . . I. ., 1994. . 196.].

                  882.    .     ,     ,    .






. . .  



 , ,                  ( 907, 941, 944.).             ,     : ,     883-885.[19 - . .I. . 24.],   939-940.    [20 -  . . -  //   / .  . . . . . ., 1996. . 615.]     963-968.          [21 -  . .  .  , 1996. .5255.].

             ࠖ     965.     (  )[22 -  . .  .  , 1996. . 53.].

      .      X XI.     (, ),      ,         .           ,  (940-965)      968-1036.,      (1036 ),   ,     ,      .

      967-971.            .              .    20      -        [23 -  .   .   . ., 1998. . 196.].

          .         988-990.      .  -      - .     ,                    .       ,     .

 ,       ,    -  .      1990-   . . ,     ࠖ  ࠖ    IX    -  [24 -  .     ,    //  . 1997. 40(460). 6-12 .].             ( 860-862.), ,    ,      [25 -  .  , 1996. . 341.].

       -  - ,   (   XI.)    ()  ( 1224 ).          ,          IX 1-  XI     ( ,  ,  ).     -      1030   ࠖ    [26 -  . .  .  , 1996. . 89.].






   



  XI       .    ,      X .     1041, 1043  1047.     -     (1040-1073.).                        1070-1240.  :        VI ( 1070-1075.),       (1080- .),      (1140- .),       (1139-1170.)    ( 1152-1204.),      (1230-1240.).        .          (1189-1190.)          (1220-1230.)  .    XII   ---   [27 -  . .          . ., 1998. .137138.].                  (1195, 1204, 1205.),       ,           [28 -  . .      / . . . . . . . 2. ., 1997. .4748.].


   (1053-1125)






:  , 

  :    

:  , , , , , ,  ,  , , 

    26  1052.       ,   ,  IX.  1067.   ,   1078-  . ,  1125,    . ,       ,     ,     


         .  XII   1-  XIII     -    (1107, 1120, 1152, 1164, 1172, 1184, 1186, 1217, 1220.)[29 - ..XXIV. C. 73-77. . . I. . 292, 352-353, 364, 389, 400, 444.],         .            1221      堖  ,          (1226-1232.).           .    (, , , )            1107     ,    (      ).



,       ,    XI     .         ,          [30 -  . . ., 1996. .233239.],       [31 -  . . . ., 1990. . 57.].         .         XII     ()   ()      1103-1111.     .       30    [32 -  . . . ., 1990.  95.].         ()      1116-1117.        .    ,     : ,   .        ,           .            .         (   XIII ),       .       1-  XIII      ,          1223    .

  XI    ()           -       ().        ( XII.).   XII       -  ࠖ   (-      ).

    -     XII        .       (1106).             ( )  1116 [33 - . . 2. . 284.].          -     (1198)[34 -  . .   . ., 1986. .107108.].   -    .    .            1120-  (  )         -  -  (1217, 1228)[35 -  . .  . .., 1964. . 3. .201202.].   XIII            .    (1201)    (1202)        (, )  1207-1209.     ()  1224 [36 -  . .  .  , 1996. .254256.].       -  (, )  1240-1242.      .


  











 2 . XI.       .

1068.     . .

1093.     . .

11031119.      .

1103.       . .

        .

 60-70. XII.         ,     .

11831185.       .

 XII  XIII.  , ,      .


 XI XIII.    -  . ,                 1043 [37 -  . .      . ., 1987.  26.].            (1116) , ,   (1145-1187).     1164-1165    --  [38 -  . .          . ., 1998. . 133.].           -       (1165-1169)   -   (1199-1205),   [39 -  . .          . ., 1998. . 66, 135-136;  . .    . ., 1990. . 137, 139.].    1185           .         (1207)         II (1218).       XII XIII.     (  , 1150.).   XII      --- [40 -  . .      .  29;  . ., 1967. . 2. . 327.].

  XIII       ,     .      X XIII.       , -           : -,   -.         .           ,   , ,   ,            .            .

      -   1240-1242. - ,     ࠖ  12551256. .           -     ,         .     - ,    ,          ,   -       ,     - .








   XVI          ,           (1301)     (1301-1310.)      (1293)   ,         (1311, 1318)    (1322)[41 -  . .          XIV. ., 1987. .5565, 72-73, 78-84.].            (1323)         XVII .

        XIII   -        ,         ,       -  ( , , , , , , , , ).     XVIII      -      (, , ,   .).                 ,     1337-1375.    .               -   .   1399 .    1385                 .

    1357-1381.        .  1370 ,      - (1367),    ,    ,        [42 -  . . : 18 . . II. .34.     . ., 1988. . 3. . 272.].     (1376)    -           ,     [43 -  . . : 18 . . II. .34.     . ., 1988. . 3. . 272.].       1374      堖  (),      ().

      1377-1380.          (  ),    -  ,            .          ,        .


  (1350-1389),   











       1359        .     .            ,         .            


           -,       頖     [44 -  . .    //  :  . , 1992. .341356.].

       1446    II        .   -           ,    .        III       - ( 1474-1480.),    ,    [45 -  . .  . ., 1997. .118119.].

     ,         ,          : 1476     ໠ ,      (  )  1480    [46 -  . .    !     .  XIII. ., 1998. . 88.].

                 () 蠖   (1478)    (1485),       III         .    ,      1453 ,         1440-1480 ,     1475        (1447),        1569 ,          XV XVII.         -           20-  XVI .

          1487-1505.,     15521554.  ,     .          (   15551563.  )   (15821598)           .      (16001607),    (16301632),        ,   (1640-1641),   (1641-1647)  堖  - (1649-1653)[47 -  . .   XVII  (    ). ., 1987. .2324, 28-29, 33, 36-39.].          , ,  ,   .         1689 ,        .






 ࠖ ,        40- . XIII.  .        ,    ,   ,   , - ,  . : -,    XIV. - ( ).



     -      XV  (1483-1499)     .

 ,    ,      ,   :   (1556)    ,    (1557)      (1561-1569),      1586-1605.    [48 -  . .  . . I. , 1997. . 76, 96, 185.].

        (1521-1688)  -  (1569)[49 -  . .  . . I. , 1997. .111112;  . .  . .125140, 151-155.].           XVI XVII.           .         (1655-1657)  ,     [50 -  . .  . . II. , 1997. .7173.].   XVII ,        (1686),  ,   ,        .         1687-1689.






     ,   .

   ,        ,     .       ,    .       922     .



 -     XV XVII.        ,     젖 .        XV XVI    (1495-1496)   (1500-1503),     (1558-1582),        ,   -  1590-1595.   .        XVII ,    -         .           16111612.      1610-1618.

   XVII             :  ( 16491660.),    (), , .

     XVIXVII.   - ,     .     XVI  (15001522)          ,         XVII .       VI    (, )      (15671568).       XVII ,       16051634.,       16541667.,              .    1686        ,        , ,  ,       .

                 XV XVI  (1486-1489, 1517, 1526, 1572, 1580.),   1572-1576.   [51 -  . .    . , 1997. . 94, 167, 175-176.].  XVII      ,   1618-1648.    .

    -      XVXVI    ,             --   (1482-1502).    ,       ,   ,        (1523-1524),        XVI XVII .               .            .     :     (1589),     (1654)   --  (1685).

                 .       ()   () --     .     -        頖     .       -, ,   . . ,   [52 -  . .  .   . ., 1997. .4447.].



    ࠖ   (     III)






       - ( )    ( )       ( ,   ).          - ,         .           .           .  (  . .   . . )              () -.            .            ,  .   1901 .          ,     ,      ,          ..[53 -  . .  .   . ., 1997. .3637.]       ,        ,        Drang nach Osten    .




   . 

I.        .

     ,        (       ,    )    ,        .

II.         (/,  , ࠖ ..      , ),     .

III.  ,       .

   ,    - ,   -,       .

IV.      ,     .

堖   ,   .

V.           ( ,  ).

       , , ,   ,       ,       .

VI.     ,       -      .

  ,           ,     .

VII.    /   //    ,     ( ),     .



    (   )   -,   -            IXXI.     XI   XIII              ,     ,    XIII    .       XIII     XV      -,   -  ,       XIV     .         XV    XVII              , , -       .         - ()    (   )        .    XVII   XX              ,     XVIII  (, -   ),       (- ). -    ,                  .         .   ,                 .         -    ( . ).

   ,            (XXI.)          ,       堖       ,     .  ,          .




    - 


        ,                 .            蠖 -.

    ()         ( )  ,  :        (   XIX ),       ,  堖  -    (   ). ,              (   ),           :       (  ) ,  ,   XXI ,      (, , ),      ,  -  .             1991          8  1991.   , ,  (  ꠖ , , ).

               ?       :  ,   ,   堖       , ,  ,   .                    ,            .

         XX , -   , - . .  (18651937).   18991904.  -       ,   19051910.      -      . ( 19191921. . .          ; 1919-         .)            -  [ ] 1903 [54 -  . . - . , 1903. . 2.  303.].


A. .    






    ,    ,    ,     .          .               ,                 ,             .


 . .      ,                  . ,  . .  ,         ,  .  . . ,        , ,          III  ;            .     ,   ()        ,          .       -     -  (  -   ;     . .   ).    . .          ,    ,  ,     XVIII        ,    [55 -  . .        . ., 1871. .8990;  . .    . ., 1906. . 1. .XV;  . .      . ., 1874.  11, 13.].

    XIX    . . ,             (1899-1929).              .   - ,    XVIII XIX.,            ,    .      [56 -  . .   . ., 1910. . 16.]           1        . ,    III              . (   XVII           .)             .       ,    XX ,       :  ,         ,    ; 頖        .

      - .             ,        .                  .                [57 -  . .       . ., 1906. . 12.]     ,   ,   , ,    .

  ,          (              ).            . ,            XVII    :          (1648)  ,   ( )     (1644);      1699 . ,            ,   ⠖  .

                  (   ,      ࠖ  1763       ,    ).  ,                 .

              ,   .             . ,         (    )            , ,   .                 .   ,   . .    1906 [58 -  . .       . ., 1906. . 18.],          , ,   .  ,  . . ,               .    ,         ,  , ,   .     蠖   ,    . ,  . .     .         蠖   [59 - Beaufre A. L introduction a la strategie. Paris, 1963. P. 89.],    .     ,      ,        [60 -  . . .     (  ). ., 1921. . 7.];  ,             [].

. .     ,        .           :   , -   젖      .             (   )      ,      .   -       ,         . ( ,       ,  .)     ,  . . ,      .

    , ,     .    ,          . (,  . .       .) ,         ,          ࠖ   ,         .      - 젖  λ:  ,      (    ).         ?

  XVIXIX.    : )   )  .    . .              ,    :       ,    .    (   )  ,           .  ,     -     :        ,      蠖    .   蠖              ;            

     ࠖ  ?

  XIV      ,               .    蠖    ,          .          . ,         :   1249             .

           .       -       .        - (    ),   ,      .    ,   .  ?    .  -          .           ,          .     .     XIV    ,       (  ),  , , , ,         .   ,  ,        .

         .      (. )    ()   .    堖 .  - -     ,      .        ,   ,    .  ,         :    ,          ,    , .    .                -        . (  ,    //   )        ,    :         ,     .

      - . ,      - . ,             .                 .     ( )       ,           . .             ,  .        .         (,        :        젖    ).                III.

    :              ,     ,         .   ,    -   ,    I     (    )    ,          (렖  ).           .  ,   XV   III            ;         .        -          ,      XV   .  III,        ,        ,      .            :      ,       [61 - .:  . .   //  . 1994. 4.].

,                 ,     XIII .      ,     ,           ,       -[62 - .:  . .    . ., 1898.].  ࠖ         (-  .).        .  ,     ,    -  -  .   ,      1380 ,     1395-,         ;    (       -).         -  .                 .  ,   ,             ,    :               .


         ( ).






     , , , ,   .          ,  .    .


  ,                   .       ,   ,                    .                        蠖    [63 - - . .      . .13. ., 1863-1887.].    ,           XV XVII.       (  ),       .                  .               .











    a   ; ᠖     : 1 , 2 , 3 , 4 , 5 , 6 , 7 ; ⠖   : 8 , 9 



  ,              .        ,     -   ,             XII  XIII.;       .    -頖  ,  頖  .        . ,  -      ,    ⠖ .

        . , ,  XII                   (    ,  ).     XV            ,             .          堖  , , ,      .            .    ,    1452    II       . ,   ,                  .         .     ,     .            .    III,        ,            I.

        XVXVII.?      .              ;     [64 -  . .  :     //   :  . ., 1993. . 1.  119-120.]       , , ,     .    ,    ,     .   ,     ,    , ,    ,      ,             .                  - .         .

                .    ,         ࠖ  蠖    . , ,    ,               ,      ,   堖       .  ,        (         )   ,    .

 ,             . , ,   ,        .

         .                   .     ,    頖    .       .  ,    ,  .   ,   (    )       .     ,          .      .

           .            .  III   -   (  ).    III               - ( ).    ,        , ..   . ,  .          ,   ( )   ,     ,   ࠖ -ࠖ     (    ).               (,      ).

                    .   1562                 .   1560    (  )     ,    .      III     (     )      .            .  1573                (     ).             .             ,                III   .             II ,      ( ).  ,        .          .           :     , 䠖   .     頖         .


 IV  () (1533 / 15471584.)





















   (1547.);

 , ,  ;

  ;

  ,   ;

  ;

  , ;

 ࠖ     ;

 ;

   (  . );

          .


[65 -  . .     //   . ., 1993. . 1. .5051.]   堖    ,   堖  .        .  III     ,         .  ,           ,    .      ,   .         -  .  ࠖ   -  (     ), 堖               . (        -  ,     .)

          .     ,            .            .  1600           - (      1590 ).      蠖       .   -         蠖    .  1601  -       .              ( II  -,      ).  1614        - (      ).       ,          -       (    ),          (    ,  ,  ). ,        ,    (   )       ,        -   -.


 






30  1575.  IV           

           :            ,     ,  

       11    ,    

 1576.     ,      


      XV     .                  .    ,  ,      III.  1495       ,  ,     III ,        .         ?  ,       ,       ,     .  ,    III    ,   XVI      XX   .          ,              ,    .

         XVII         .     :  - - (   -)    ࠖ    I.    ()     頖   V,     I. ,       ,      .         . -    , , -,  , -,  .   ,     , :       ,   .                 I,    1700 .   -,        1721  (   ):       1718 .              .

 ,                          .             .            ,          .         .            ,    -,          (    堖   ࠖ    ).    1661             :                 ,         [66 - - . .      . . 3. 1887. . 219.].            ,   ࠖ  .    ,     (  )      -  .         ,           .

              .     ,      -            .             ,        XVII   XVIII. (   ,   ,   ,      ).          ,     -,  ,   .     ,   I                 .








    1480                  ()  - (   ) .       ,    .              -         .         .      (    )     ,     ,   頖       .           ,     .       -       -:       (  ),   .    XVI              .             . ,    -       , ,   ,          ,     .               : , , , , .       :    -     [67 -  ..  . ., 1997. .134321.].

              .             -.    ,     :    - ,    ,    -.   ,    ,  ,           .        .     1737  1752.       .    ,              .  1730-            .  ,        ;           . ,  1787          ;     .                 [68 -  ..  . ., 1997. .134321.].

      XVII  (     )      ,       ,          .    I (   XIX )       ,     .    ,      ,  ,  ,  .  . .   ,            ,  ,  ,  - (    ).  ,          ,  젖       . (                 .)

      .   XVII     ,   XVIII      -  .     , ,      .         .          ࠖ 砖 .   I :          [69 -  . .       . ., 1998. .130131.] .                 ,   1714         ,         ,      . ,   1720-  (   )         ࠖ -  .            ,   (    I)       (  ) : 1722   I      ,      .

 I ,            ,        .       ,             .  -   -  1717      .             -,        .        I,             .  ,    16361644.          -,       .            .     I           .        ,      .

              .   17141716.          .    ,        1716     1718  .      1720              .         -.  17201721.              . -          ,          .

     I            ,                 .  ,    16301640- .       ,           ,    (    ).   ,    1621  -    ,   ,       1628        .       ,         .    :  ()    .      -    1644    ,           .    1636        ,  40- .    .    I       .  ,   (      )  1707       .      ,      .         ,     -.






 ,        ().  1734.    (,   )   .



        頖   蠖     ,  ,    .     ,      (     XIX )     .      ,          .       ,     .

    1717-1718.    I       [70 -  1717       I       ,    ,       .  I          :          ,           . : https://e-history.kz/ru/news/show/28590/ e-history.kz.].   I      ,    ,      .            .          .  ()            .           .           ,        ,    .    ,             .   1730- .           (),        .   , ,     ,   .        ,     -  ,  .      , ,              .        .          ,         ,      ,      .          .        ,   ,  ,      .           .

    ,        ,             .                 ,          .    ,       .                      ⠖ , , .  -      XVIII   ,   .        :      ,          ( ).        :     ,     .          .    17341736.     ,      ;        .         () -  .       ,        .           1737 ,   - . . ,        .  1738        ,  ;        ,     .      ,   ,    ,  , :        .  ,      ,    ,     .     : ,            ,    .  , ,   :            ,       .     1732, 1738, 1748.       .  1739             ,  堖   .       . . :            XVII ,        ,    腻                   XVIII [71 -  . .       . ., 1874.  4, 12.].

 [72 -  . .    . ., 1906. . 1.  55.]        . -,                   (   ). -,       ,         (     ),               . , -,               .                .    ,                頖      .                ,      ,       .         :     , , ,          (    ,     ).  ,     ,      .

  XVIII         .   ,   ,  .  :          .    (1755)     .        , , .       ,    .  ,   :      .           ,            .      .     ,    II    ,   .         :   . . ,       ,  [73 -  . .    . ., 1906. . 1.  161.],     .  ,   ,    :  ,  .

 ,   ,         .  ,          ( )  (      ).   ,              :   ,     ,   [ ] .          ,   .

        XVIII    ,          , , , .           (,  ,         ).   II       :          (  )         (,  , ).            ,      ,    .          .    ,   1780- .          ,         .        .          1871 .  XVIII         ,    ,   .     ( 1791.)          ,          .          ࠖ      .                   .






 (1711-1781) 

 -   .   1740         120            .



         ,            .        -   1740- .           .     ,   ,  -    .  1755            젖    .        .        ,                .     .      ( 1756.)  ,    .     (1781.)        ,     蠖 ,     (        XVIII    ,   ).  ,     ,  ,  ,     .  1778          ,           .         17951797 .    (  1819. -  1821.)    ( -  )    .      XIX           .                   ().       XVIII  XIX           .        40- .     (     )    .

     XVIII   XIX.            . .     ,    .        ,    .   XVIII ,    ,  :      ,      .           ,         -  - . ,     ,  1798     .    1814      ,      .           ,     .  1819            .         (     )    :      .    1847             .      ,     蠖 .

              .       ,        .  1850          ,   1854-    堖  -,         .        60- .         ,    .     ,  ,   ( )   .       50-    60- .        ,    .    1873  139-       .  100   ,   ,      ,       .        XVIII        :   700 ,   1100 ,  ()  600 ,   1100 . (    48   96 .)       ,  ,            .           .

  ,    40- .    ,       ,        ,   堖    .                     .      1820- .     .   XVIII             .   ,     (     )     ;           .       ,    ,     ,         .                ⠖   ࠖ    XIX      ,          (   -).        ,    .

 ,        XIX          ( ).      (  )    .  1860            . ,       -      .              .

                       .                         ,       - : , ,     .     (   . -        XIX   ),       堖      堖         .           .        1862        ( ),  18631864. , , - (堖 ),  1865.      (   )     .  , 1866       -, ,         .

 1867     -        - . .  .  1868                 䠖    ,    . (     , 蠖  .)           ,       .  1867      ( )         -.  , 1868  (  )       - (  )    - - (  ).  ,                  .          ,          .

 1873     :            ;       .       ,      ,  -         ,   - .  1876    . .     .      ,         -    .

,            .         ,    ,        -,   ; , ,  ,           .






   (1843-1882)     .       -  1877-1878 ,  .       ,         ,    ,            .



     1864-1878.  ( )   ,   .     -   1865    ( )    -젖   - (    ,      ).              ,     .  1871                   .      .   1881   -        ( -      1878 ).        ,           .

  ()       1880- .,               , ,   ,  , .  18801881.     . .      . ,    -    ,               .       :   1884      ().         .          ,         .           蠖  .  1895              ,        .        . . ,      . .  (蠖    ࠖ         . . ࠖ       1902 ).

   ,         ,       . ,  . .    1871  ,         ,                 .  ,  ,      [74 -  . .        . ., 1871. . 353.].  . .     ,  ,     1881    .      ,                     .     XIX  (   )         .     -         . ,       ( - )  :         ,      (?!). ,  -     . . :       ,       ,    [75 -  . . . . . 2. . 517.].

     ,                      :          (     ⻠    ),     (  )          .  ,  ,   ,       ,      ( , ,    ;          ,  :   ,      [76 -  . . . . . 2. . 423.]).

  ,              (),                  .                           .   ,                ,     . .  (  堖  -)       [77 -  . .     :   - (       ) //  . 1996. 1 (2).].

,      ,         .     , ,        󻠖     ,   - .              - .  ,    ,   .         II,        ,            .           ,  -,         ( ). ,     - , .  :     . ,  -   :         ,       XIV          [78 -  . . . . . 1. . 384; : , , . ., 1992. . 328.].

     ,      :  -    .        III[79 -  . .   :      XV XVIII.   :  . ., 1993. . 2. .306307.] (     ),      ,  ,           Pax Mongolica   .           ࠖ     ;      .  ,       ,   (XVI.)    , .      ,                 (,           . . ?).

     (    )         . , 18 (30)  1870     :   :    ,  .     ,     .              -  1395 :    蠖     .          XIX            ,    .            .

          ,                      . ,        -            ,         .         1859 ,           .          .     (  )       (Heartland).     , , .     (13701400)        ,   --ࠖ  .         .              .                堖   (       ).         ;          ,   .        ,      . .    (        1859 )         .          ,       .

           堖 -,  .   ,  ,       (     ).      -  ;    .   279   :      :     [80 -  . . . . 117.].       ,     ,  ,   ,     ,     . , -  (1922) ,        蠖   .    1900  . .        ,       (    )[81 -  . .        //     . ., 1993. . 31;  . .      (.) // ,  ,     . . 20. , 1900. .5051.].        (  ,     ),      ,       .     ,      .  ,       ,   ,     .    ,        (    )     ;        .






. .     . 1901-1903.



        IXXIX.,                 60 . , ,   ,   .   ,  120     ,    .     XVI ,     .    62 ,    젖  .      .    . .                   (  ,   ).        .        -  1739 ,          ,         .   ,    XVI       (    )   .   ,          . ,  , :  ,      ?         ,             (). , ,        ,    ?

       ,     .  XVIII          .           140 .    ,    . .  ,     I               ,   .      I ,         ,         .                 ()        .         ,      ,              (. .         )[82 -  . .      . ., 1874.  18.].          :           .    蠖    I      I  ,         (     ;        -,     ).          XVIII        [83 -  . .      . ., 1906. . 1.  81.];              .

. .           XVIII    :       ,       ,   ;        ,    [84 -  . .  . . 13.]. ,   ,    ,         (   )  (  )     .    ,    ,   (   ,    )         (     ,  ,  ).

       ,             ,            .        ,    ,       . ,         ,              (  ,  ,  .    ).

           .     , 堖      -   ,     . ,     .      ,    (    ,    ,   ).

   ,   ,   ,      :   (  ),    (   ),     (    ),    .        ,     . . .

                    (  ,           ).           ,   -         .      , -,          ,         . -,   ,        ,   , ,     .     (  )      I (  )          ,    XIX     ,  ,   ;        .

          ,    .    1860- . (          )             :          ,      , ,       ,      .   ,  ,     [85 -  . .        . ., 1871. .156157.].                      .

,    -;                    ,     ,       .                 (     ,      ).       :   ,      ,         蠖    ;     ,       .

  ,          . . , , ,  ,      ,     ,               [86 -  . .       . ., 1906. . 21.].                .  -       .   ࠖ     (   )     ,     .  ,          ໠                 ,   .          ,     .       ,   .

  ,  . . ,                 (      ),       ,      .  ,    ,  .   . .   ,   (  )        .    ,   . .      ,         ,     .  :    (   ),     ,      .

    . . ,       - . .     :         ;       .     ,         . . :      ,                ,  ,     ,   ,                  [87 -  . .      . ., 1874.  2.].   ,      I   -  ,   (        ,  ..    -  ),      :     ,   ,   ,      ,   ,     [88 -  . .,  . .    :  . ., 1998. . 227.].

     , . .  :       , , ,      (     . )         --,   ,    ()[89 -  . .     //    . 1924. 2. . 282;  . .    //  . 1920. 8. . 227.]      . .     . ,   ,            廠       .          [90 -  . .     //  . 1920. 12.  281.]   (        1905 ; . .       ).



        ,        ,  ࠖ ,         ,             ,            ,      .  ,        ,                :             (,  ,  -  ,      -  ).         ,     . ,                  . .     [91 -  . .       . ., 1906. .2223.],       .

 ,   .     ,       -      ( )      .          , -,           ; -,          ; -,         (, ,   ,      ).

         ( )    ,         , ࠖ  堖   .       XVI         (  XIX     ,      ).               ,             .         , ,      (       ).   蠖      .

,            6080- .          堖  .          . ,   XVII    ,           (   -,     -),  -      ,    .                (   ,  , ,  ,  ).    .    I        ,       . .                 .

     ,         (       ).                .         : -  -;         ;          ,    .

       , ,        ,           .                .                  -  堖      ,      堖         .                             ,   .




      XVIXX 


            ,    -, .  ,              ,                - ,      .           ,     ,    .  ,            .            -  .

    -               (VIV.  ..).   III.  .. ,        ,     IV       .  I. ..       ,  IV. .  VII       .              ,    -      ( XIII.)   ( XV.).    XVIXVIII.          .  ,    XVIII.   -,        ,        ,  -  -    ,       ࠖ    蠖           .

         ,       .          ,          - .

              .

   XVIXVII.   -        ,       ,        .         ,     .     ,          [92 -  :    .    / . . . . . , 1995. . 22.].          .  -   ,       ,    ,    -         .  , ,   -     1480              ,      , ,       蠖  .              ,            [93 -  :    .    / . . . . . , 1995. . 22.].     ,    -        .           ,      ,     .          - ,          ,      XVI    : , ,   .                 ,            , , ,        .    XVI            12. [94 -  . .      XVI XIX . ., 1958. . 21.]. , ,     ,        ,   ,     .

 ,            , ,  -    ,       .              ,        ,     XV  XVI .         -      .

    ,                  ,         .                1561 ,          ,       .      (       -  )   .      ,                   - ,            .           ,               - ,       ,    .   ,          . ,           .          [95 -  . .  : 5. :  , 1994. . 1.  14.].








            ,           ,           .           ,               .   ,  ,      ,       .           ,   .        ,              [96 - ,     . , 1902;  . .,  . .   ,    . ., 1993;  . .     (1571-1801): . .  1912. , 1991;  . .     -     XVII      . . . , 1955.].        ,        ,         .    , ,     ,       .          -  ,        -          .       ,     ,   ,  1571      - .          ,             .               .    1578              .                      .

                .               ,           .                ࠖ  (    蠖  )  II,           .         ,                .            . [97 -  . .    : ,         . . . . 1, 1517-1613. ., 1889. . XVIII.]      ,        .  :     XVI           ,  .     -         ,             ,     ,    [98 -  . . : 18 . . IV.     . .78. /. .: . . ,   . .: , 1989. . 269; , .    , 1596-1597. 1. . 1-110.].

 ,       ,  ,          ,     .  1604              . .   . . .         蠖   . ,  . . ,         ,        . ,        ,     ,        .   ,         ,            ,     .     (  ,        )   -    -  .    ,     ,     ,        -   .     -          ,   ,  ,  ,     ,      .             -       -  -       ,    -  ,           ,    .  , ,          ,     ,                 .             .  -   .   , ,   ,    1586                 (    ),             [99 -  . .   - . -   , 1937. . 21.]  ,     .

 ,         XVIXVII.      ,      .             .                 -   ,     -     .                ࠖ     .        ,           .

             I.          .


 I


(30.05 (09.06) 1672. 08.02.1725.)   






      

 I    ,   ,     .      .     ,     .        ,   


 ,  1711   I          [100 - . . 115.  . 1719. 1. -   XVI XVIII.: 2. ., 1957.].       .          .  ,     ,      ,    ,      .          ,             ,        .   1667              [101 -  . . -     XVII  XVIII. //   / . . . . . .: -  , 1956. . 57.  232.],  -     .  1673      ,   1717      . .   - ,           .                 ,     ,  -               .

              ()   I,         .    ,       ,       ,      1723   ,    .  ,  ,     , , ,   [102 -  . .      XVI XIX . ., 1958.  68.],         .          ,     ,     1724 ,                           .   ,  ,          I    ,        .       ,          .      I             :    ,            ࠖ  [103 -  . .          . ., 1955. . 59.].         ,        ,  .

   I           , ,      .      (1733)[104 -  .    :   . .189193.]    ,    ,        .      (1723)   (1724)               .      1735      ,            ,          ,  堖 .                 .            ,          .    -            .    ,     ,   ,       . ,  ,     ,          (1739) ,     -           .   6   ,                 ,   ,       [105 -  .    :   . . 19.].        ,   .  ,           .       ,             .

           II      . . ,    ,     .            .    ,   . . , -     -  (17681772)          .              ,                ,    , , .           .  ,      -   ,  II  1769           , ,   ,              [106 -  . . . . . 28. . 282.].           ,   ,         .        I          .          ,         蠖                .  -        II           (- ),      ,         .  ,               ,        .


 II  (1729-1796)  






34-         .      ,           .

                 ,           .


          ,    1785     ,       [107 -  . .           XIX. //  . 1983. 4.  37; . . 22. 16193.],     . . .

 ,    I           ,      .              ,      II    .                ,         .   ,  ,      . ,  ,    II,            ,        .     I             II       ,        ,      ,           .                  .


 ()  






 ,        , -, .             .    ,     .  1757.  12      .      1755.,         ,    1762.           -.


   ,   XVIIIXIX., -           ,             (    -  ).         ,       ,    -   ,         ⠖  (     ),      (    ).   ,       ,   ,    ,    .  , ,           -    (    )        .  ,      ,  -     ,        .  ,           ,            .

 ,  ,       ,   .  ,        ,             ,            .        ,      .  I                     ,          .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/leonid-ivashov/rossiya-ili-moskoviya-geopoliticheskoe-izmerenie-istorii-ro/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


  1992  1996       ⠖  .   1996  2002 䠖        .




2


 . .   . .:  , 2020.




3


 . .  . .:  , 2021.




4


 . .    .   . .:  , 2018.




5


 . . :    . .:  , 2020.




6


 . .   . .:  , 2021.




7


 .:  . . :   . .: , 1999. .1721.  . .   . .:  , 2020.




8


.:  ..     //   . 1997. 44.




9


.:  . . . .:  - -, 1998. .2324.




10


 , 12  1992.




11


, 20  2010.




12


 .    . .: , 2004. .6264.




13


     /  . . . . ., 1970. IX XIII. . 35.




14


 .   . ., 1989. .171173.




15


 . .  .     . . III. ., 1915. I CXLI.




16


 . . . ., 1986. . 53.




17


. .I. . 19; . .II. . 14.




18


 ()    .   . . I. ., 1994. . 196.




19


. .I. . 24.




20


 . . -  //   / .  . . . . . ., 1996. . 615.




21


 . .  .  , 1996. .5255.




22


 . .  .  , 1996. . 53.




23


 .   .   . ., 1998. . 196.




24


 .     ,    //  . 1997. 40(460). 6-12 .




25


 .  , 1996. . 341.




26


 . .  .  , 1996. . 89.




27


 . .          . ., 1998. .137138.




28


 . .      / . . . . . . . 2. ., 1997. .4748.




29


..XXIV. C. 73-77. . . I. . 292, 352-353, 364, 389, 400, 444.




30


 . . ., 1996. .233239.




31


 . . . ., 1990. . 57.




32


 . . . ., 1990.  95.




33


. . 2. . 284.




34


 . .   . ., 1986. .107108.




35


 . .  . .., 1964. . 3. .201202.




36


 . .  .  , 1996. .254256.




37


 . .      . ., 1987.  26.




38


 . .          . ., 1998. . 133.




39


 . .          . ., 1998. . 66, 135-136;  . .    . ., 1990. . 137, 139.




40


 . .      .  29;  . ., 1967. . 2. . 327.




41


 . .          XIV. ., 1987. .5565, 72-73, 78-84.




42


 . . : 18 . . II. .34.     . ., 1988. . 3. . 272.




43


 . . : 18 . . II. .34.     . ., 1988. . 3. . 272.




44


 . .    //  :  . , 1992. .341356.




45


 . .  . ., 1997. .118119.




46


 . .    !     .  XIII. ., 1998. . 88.




47


 . .   XVII  (    ). ., 1987. .2324, 28-29, 33, 36-39.




48


 . .  . . I. , 1997. . 76, 96, 185.




49


 . .  . . I. , 1997. .111112;  . .  . .125140, 151-155.




50


 . .  . . II. , 1997. .7173.




51


 . .    . , 1997. . 94, 167, 175-176.




52


 . .  .   . ., 1997. .4447.




53


 . .  .   . ., 1997. .3637.




54


 . . - . , 1903. . 2.  303.




55


 . .        . ., 1871. .8990;  . .    . ., 1906. . 1. .XV;  . .      . ., 1874.  11, 13.




56


 . .   . ., 1910. . 16.




57


 . .       . ., 1906. . 12.




58


 . .       . ., 1906. . 18.




59


Beaufre A. L introduction a la strategie. Paris, 1963. P. 89.




60


 . . .     (  ). ., 1921. . 7.




61


.:  . .   //  . 1994. 4.




62


.:  . .    . ., 1898.




63


- . .      . .13. ., 1863-1887.




64


 . .  :     //   :  . ., 1993. . 1.  119-120.




65


 . .     //   . ., 1993. . 1. .5051.




66


- . .      . . 3. 1887. . 219.




67


 ..  . ., 1997. .134321.




68


 ..  . ., 1997. .134321.




69


 . .       . ., 1998. .130131.




70


 1717       I       ,    ,       .  I          :          ,           . : https://e-history.kz/ru/news/show/28590/ e-history.kz.




71


 . .       . ., 1874.  4, 12.




72


 . .    . ., 1906. . 1.  55.




73


 . .    . ., 1906. . 1.  161.




74


 . .        . ., 1871. . 353.




75


 . . . . . 2. . 517.




76


 . . . . . 2. . 423.




77


 . .     :   - (       ) //  . 1996. 1 (2).




78


 . . . . . 1. . 384; : , , . ., 1992. . 328.




79


 . .   :      XV XVIII.   :  . ., 1993. . 2. .306307.




80


 . . . . 117.




81


 . .        //     . ., 1993. . 31;  . .      (.) // ,  ,     . . 20. , 1900. .5051.




82


 . .      . ., 1874.  18.




83


 . .      . ., 1906. . 1.  81.




84


 . .  . . 13.




85


 . .        . ., 1871. .156157.




86


 . .       . ., 1906. . 21.




87


 . .      . ., 1874.  2.




88


 . .,  . .    :  . ., 1998. . 227.




89


 . .     //    . 1924. 2. . 282;  . .    //  . 1920. 8. . 227.




90


 . .     //  . 1920. 12.  281.




91


 . .       . ., 1906. .2223.




92


 :    .    / . . . . . , 1995. . 22.




93


 :    .    / . . . . . , 1995. . 22.




94


 . .      XVI XIX . ., 1958. . 21.




95


 . .  : 5. :  , 1994. . 1.  14.




96


,     . , 1902;  . .,  . .   ,    . ., 1993;  . .     (1571-1801): . .  1912. , 1991;  . .     -     XVII      . . . , 1955.




97


 . .    : ,         . . . . 1, 1517-1613. ., 1889. . XVIII.




98


 . . : 18 . . IV.     . .78. /. .: . . ,   . .: , 1989. . 269; , .    , 1596-1597. 1. . 1-110.




99


 . .   - . -   , 1937. . 21.




100


. . 115.  . 1719. 1. -   XVI XVIII.: 2. ., 1957.




101


 . . -     XVII  XVIII. //   / . . . . . .: -  , 1956. . 57.  232.




102


 . .      XVI XIX . ., 1958.  68.




103


 . .          . ., 1955. . 59.




104


 .    :   . .189193.




105


 .    :   . . 19.




106


 . . . . . 28. . 282.




107


 . .           XIX. //  . 1983. 4.  37; . . 22. 16193.


