   : , ,  
  


               .      ,    ,    .             ,        .              ,             .    , ,     ,  .





  

   : , ,  








       90-         .       ,  -    -      .            ,             ,        ,        ,     - ,   .

    ,           .          ,         ,   . 60    .

       ,              .                         .       .

        , ,   ,               .                   .         ,                A.. .                   ,           .

                  ,      , ,   ,   .  ,           ,    ,  ,       ,  .      ,           ,       .

              ,         ,                ,                  .               -   ,   ,             .




 I.        





1.    :   


  ()    ,    ,   ,  ,  ,      .     - ,   ,  ,      ,   ,        (),    , , ,         .       ,    .               (), ,   ,       ,   ..

       ,    ,     () ,  ,               ,       .         ,       .            ,        ,            .

,    , , ,          , ,  , , , ,         ,    .    ,        ,      ,         [1 -         .            ,     ,     ..            ,    ,      . ., :  ..     . ., 1940. . 153;  ..        . .: , 1951. . 211;  ..   :  .   . .: - , 1961. . 516;    /  . .. , .. . ., 1967. . 510;  ..   ()    . , 1981. . 36.          .   .. ,              . .:  : . . 3 /  . .. , .. . ., 2007. . 77.].     (  )      ,         ,       (),      ,      ..

          ,     - ,   ,              ,     (  ),         . ,        - ,      ,     ,          (,     ),    .

 ,        ,      .  ,                [2 - .. , ,       , , ,       ,     ,  . .:  ..     (   )// . 1900. 2. . 12.],         ,  ,  .         ,   ()   () -     ,        ,   ,    .

            .                ,        ,          -,    .

         .      ,   ,         .  ,  ,   . 12  .           ,               .     . 12      [3 - .:  ..,  ..  :  . .: , 1998. . 628, 629.].

           ,       ,  ,      [4 - .  . . 630...           ,       .       ,     ()     () ,   ,        .].                   .  ,        ,         ,     ,       ,        ,     ,    ,   .           .

 -              ,              ,        .             ,     . ,   , ,           ,          .

,  , ..       ,          ,      ,     ,      .            ,          :                     [5 - .: ..  -  : .  - . . , 1985. . 19.].

          ,    ,  . , A.. ,             ,        , :     , -,   ,    ,      ,        , ,  ()     , -,  ,       ,        [6 -  ..     (. 60) //    .  : , , - / . .. , A.. , .. . ., 1996. . 591, 592.            . , ..     :          ,      ,         ,    ,  ,           ( ..   . .: , 2002).].

   [7 -          1922. (. 12, . 339402).      1964. (. 42, . 473, 474)     1991. (. 133).]       ,      ,    .             ,               ,         ,                 [8 - .:  ..    . . 91.].

      ,      [9 - ., :  ..   :  .   . .: - , 1961. . 522528;  . .       . .: - , 1956. . 187189;  . .    . .: , 1961. . 197;  . . -     . .: -  , 1954. . 170175;  ..      :  / . .. . : -  , 1975. . 4750;  ..,  ..         . ., 1983. . 99  .]. .. , ,          ,      .     :       ,    ,          ,         ,       ,    .            [10 -  ..   :  .   . .: - , 1961. . 524.].

     ,            ,          ,   -               ,     .  ,  ..        , - ,   [11 -  .].

         ,         . , ..  ,              ,             ,         ,    . 473                ,     [12 -  ..       . 48.].

          -   .. ,   [13 -  ..           //  . 1949. . 114.. 96.].

                1922.  1964.    [14 - ., :  .  ,     //  . 1924. 67. . 34;  .           //  . 1925. 2(14). . 110;  ..     . . 157;  ..     . , 1973. . 441.].   ,            ,          . ,    ,            ,    .             ,    ,  . 473   1964.     ,      ,    .  , -, ..      ,      ,       ,      -  [15 - .: ..      . . 50.].

      ,     ,                [16 - .  . . 49.].  , ,   A..          :  ,             (. III )       (. II)[17 -  ..     (. 60). . 603.]. ,            ,      . ,    1947.              [18 -   : . ., 1947. . 70, 71.].

 ()          [19 - .. , ,    :   -      :     .    ,  ,    () ,    ,        -    ,      . .:  ..,  . .  . . 2:    . ., 2001. . 377, 378.  .:       . ., 1996. . 395 (   .. ).].        ,   .          ,  :      ,             ,    ,  . 60 ,     : 1)      ; 2)        ;

3)             ; 4)   ,         (. 1103  ).

       ,   A.. ,     ,      ,  . 60      ,            [20 - .: ..     ( 60). . 598.].  ,  ,   ,      () ; ,       ;           ,       .

 ,      . 1103  ,   :                 ?

  . ,           . 60     ,            [21 - .:  ..  1103  :      //   . 2001. 2. . 40.].   . 60         . 1. 1103  . ,               .

               . , ,            ,         .           :  ,   . 1103        ,        . 60  [22 - .:  .               //   . 2004. 2. . 154.].

                 ,       -.

, ..  ,   . 60        ,     ,    [23 - .:  ..              // . 2006. 3. . 29.    .. :  ,      ,      : ,     ,     ,     (.:         / . . . . . ., 1996//.  ),].  ,  ,   . 60     ()  ,     -  ,             .

 ,   .. ,       ,             .     . 60  ,   ,        :         ,     (,       ),     ,      [24 - .:  ..  1103  :     . . 47.       .. :    . 1103       ,     ()  ,   . 1103  (.:         (). / . .. . ., 1998. . 710.  .:  ..     - : . . . : 12.00.03. , 2003. . 63;  ..        : . . . . .  /, 2003. . 16.].

   ,   ,                  , ,       -  ,            [25 -  .. ,   :   // . 2003. 8. . 22, 23.].

     ,   ,      A.. ,    1996. ,          .     ,     ()       ,            ,  ()   .  ,                ,    ,      ,               [26 - .:  ..     (. 60). . 597, 598.].

,      -       . , , ..       2006.   :                ,        ,    . 60                             . 60  Ի[27 -  ..      (- ): .  . . . ., 2006. . 10.].

,   ()     ,     ()   ,  -          ,          -    .

     . 60        ,            ,      , ,   ,     - ,                                --                ( )      .

   .                  :          .

..      :       ,    ,         ,        -.        ,         ,     - - [28 -  ..    . . 78.].

  ,           , -                ,  ,       ,    . ,   .. ,          ,         ,       [29 -  ..        //    . / . .. . .: , 2003. . 7. . 187, 188.]. ..      :       ,      ,    ;       ,    ,     , ,       [30 - .  . . 188.].

,  .. ,        ,       .  :  . 1103         ,        ,    -.  :               -  .  ,     [31 -  . . 206, 207.].       ,     .

  ,          , ,    .

         , , ,  :  -     ,            .

,                     ,         .         ,      ,                 (   ,  ).

  ,   ,      ,                        ,              . ,                       ,         ,   

        .  ,      ,        .

                ;   ,     ;          ;     ,     .




2.      


             ,   ,        ,         .           ,  ,        ,  .

            (legis actionis)    ,               .           ,            .

,     ,     .           .       ,   ,        ,  legis actio per condictionem.               [32 -   : condictio indebiti        ; condictio ob rem dati     ,    ; condictio ex causa furtive     ; condictio ob turpem causam  ,    ,        ,  ; condictio ob iniustam causam  ,   ,        ; condictio sine causa     ,    -  .].

          .        -       .   ,         ,   ,       -  ,            [33 -              :  .    : . . ..  /  . .. . ., 1893;  ..    aequitas  aequum jus    . ., 1895;  .   : . ., 1996;   : ./ . . ..  .. . ., 1994;  ..    . . 1. ., 1874;  , - .   ( ): .  .. , ..  / . .. . ., 1999;  ..    ( . 1917.). ., 99;  ..   . . 3. .: , 2003;  ..    . ., 2001;  ..          . .: , 2003;  : . . . /  . .. , .. . ., 1998;  . :       . . 2. : . 13- . . .. . ., 1910;  : . . /. . . . . . 1. . 14. ., 2002; . 2. . 511. ., 2002;. 3. . 1219. ., 2003; ..   :   . .: -, 2003;  ..       // . 1895. . 12.. 171;  .     . ., 1875;  .    . . 3. . IV:  : . . . ., 1910, .   :  . . 2.4.1. , 1888,  .   ,     :  ..        //  . .: , 2002. 1. . 141150;  ..       //    . . 8. / . .. . .: , 2004. . 381429;  ..        //   . : , 2002. 2;  ..    :  . . . , 2000. . 827.].

        ,     ,    ,   ,             ,        [34 - ., :   :   . . 2 /  . .. . ., 1987. . 427;  : . . 3 /  . .. , .. . . 79  .   ,         (, ,    ),     , -      .        .              ,    .      .      (.:  ..  . ., 1970. . 102).].

          ,  ,        ,  ,       .   ,             ,      ,         . , ,   . 60         ,    . 1104      ,  .

 ,   ,  ,   - ,   .          .

     ,  :             ,      ,     ,          .       ()   ()   ,              .

         .  ,   ,  ,   ,   ,        ,        .                ,                 [35 - .:  ..     : .  . . . , 2002. . 17.].

      ,        ,      .        [36 - ., :  ..   :  .   . . 518,  ..      : . . . . . ., 2007. . 9;  ..         // . 2004. 7. . 21, 22.],          [37 - ., :   :   . . 2 /  . .. . . 429;         () /  . .. , .. . ., 2003. . 873;  ..          () . ., 1973. . 11;  ..,  ..   ,     // . 1999. 10. . 58, 59;   -   25  2004. -8425/0-2-02-298/04-2.].          : 1)  (   )       2)   ,        [38 -    (, )           . ,       26  2006. 09-9697/06-4      :          ,    ,        ,       .].

       . , , ..  ,                        ,                 ,         ,      [39 - .:  ..        . . 21.].  ,          (  ,     )   ,      .

    ,     .. ,  ,        ,                      .  ()         ..               ,     ,     ,    ,    [40 - .:   :   . . 2 /  . .. . . 429, 430.].

..          ,                    [41 - .:  ..     - . . 131, 132.].

          ,                 , , , . ,   ,      ,    ,     (.. ),        ,      ( )   ()   -   (.. ).     , ,         ,   (.. ).

            ,  ,      ,              [42 - . - ,       ,          ,    ,    ,         (.:  .           . . 91).].

           ,               ,      ,      ,    .       .. ,               ,    ,     ,      ,      [43 - .:  ..   ()    . . 25.].

                        .   .. ,   ,             ,    ,     , ,      ,    ( )      .    ..     ,    ,   , [44 - .:  ..     . . 158.].

                 .       , ..    ,       [45 - .: / .            . . 93, 94.],      ,     ,    [46 - .:  .. ,       : . . . . . ., 1974. . 7.],    ,    ,        [47 - .:  ..     . . 82.].   ,       ,          ,    ,        ,        [48 - .  . . 158.].

 ,            .   ,   ,        , ,   ,           (). ,              ,  ,   .     ,     ,  ,         ,   ,    .

           ,  ,                 .        ,        .

   , ,     ,    .     ,     ,         .       (       ),   , ..           ,      .            ,      ,        ,       .          .

 ,     ,               , ..    .  ,     ,              ,   ,       . ,  ,        ,       ,       .

       ,               .  , ..           ,      (, ,    ..).     : 1)       2)  ,   ,    ,           [49 -  ..            //   . 2004. 3. . 174.].       ,   .          ,     ,   ,    ()              [50 -  .].

      ..     .   ,        ,  ,    ,        . ,      ,  ,       ,   ,     .      ,   ,   [51 -  .].

,          ,    ,        .

             ,    . 8        . , , ..  :  ,         ,   ,   . 15, 8, 9 . 1. 8 Ի[52 -  ..  : . . 2 /  . . .. . ., 2002. . 535.].      .. :    . 1102       ,    ()    .      . 8ʻ[53 -  ..      ,   ()/. . .. . ., 1996. . 709. . :  ..,  ..   ,    . . 58.].

               ,     ,      ,   , .. ,   ,  . 8 ,      [54 - ., :      23  2000. 7826/99;  3  2001. 9261/00;   -   27  2000. 04/229-741/27-99.].

           ,      .  , ..            , , , ,    [55 - .:  ..  :    : . ., 2003. . 897.].    . 8 ,     ,      B.C. :    ()  ,     (   ) :    ,    [56 -  B.C.  : :  2. . 2 /  . .. . ., 2003. . 414.].   ,        .. ,      ,  ,         8 ʻ[57 -  .. . . . 10.].

    ,             () ,    .[58 - .:  ..        . . 217;   : . . 2/ . . .. . . 430, 431;  ..  . , 1987. . 60, 61;  B.C.     . , 1962. . 145.     .. . .:  ..        . . 2.] , ..     ,           ,    ,   , , ,        [59 - .: ..        . . 217.].

   ,     ,    .     ,    ,       ,    .    , ,         ,       ,      ,         ,    .

        .. .  ,                   ,    ,         .   ,                    ,                    ,  ,          .    ,            ,             ,                   ,              .  ,   .. ,           ,   [60 - .:  ..       . , 1977. . 37, 38. . :  .. -    . , 1972. . 5863;  B.C.     . . 83;  ..          //  . . -. 1959. . 13. . 75.].

         ,   ,           ,        .. .   ,             ,          ,              .

    ,                ,    ,    ,    ,    .   ,                 .

    ,  ,  ,    ,     ,       ( )   ,   ,   .




3.        


        ,         ,    ,    .

    ,    ,   ,   .    ,        ,   ,  , ,      .   ,     ,         ,  ,     .    ,       ,        ,      .

   ,   ,          ,    .  ,    ,   ,     ,  ,  ( , ).    , ,  ,                   .

  ,   ,    ,        ,  - [61 -     -          (. 225228, 230231, 233  ),   (. 220  ),    (. 234  ).].   ,       ()   ,      . , ,       ,  , ,            ,     .        ,   ,    ,  ,     .          ( ),        .   ,        ,         .

      ,     ,     .                ,      ,      ,          .

                 .                ,            .             ,            ,     ,       .

                  ,  ,    ,       .

,          (  ,    ),       .          ,   ()  ,       .          () ,    ,          ,        .

,           ,   ,       ,   .

      ,         (    )    ( ,    ,     ),         ,    ;          ;      ,       .   ,  , .. [62 - ..  ..     (- ). . 26, 27.].

    ..   ,   ,      ,   ,     ,   () [63 - .:   :   . . 2 /  . .. . . 429.].

      .. , ,        ,  , ,  ,              ,     ,            (,    ,  )[64 - .:  ..    // . 2007.8. . 122.].

    ,  ,    ,    ,        ,        .      .. ,             -   ,    ,        ,             [65 - .  .].

       , ,         , , ,     ,   ,        .         ( ),   ,         .        ()   ,     ,   .     ,   ,    ,        ,        ,          .           ,        ,      .

 ,         ,                    (  ),         ,                 (  ).

              ,     ,         [66 - .:  B.C.          // . 1999. 7;  ..   ,     // . 1999. 10. . 58;  ..        . . 21;      ,   () /  . .. , .. .]   .

   ,     ,    .           ,    . 60     ,            .         . 1103  ,                      .

      ,    . 60          . 1103  ,      ,    ,    .

      .  -ǻ      -    ̻ 45. .,                  .         ,  .     ,  . 1103       . 60          ,          .    ,       - ,        ,            . 60  [67 - .:      20  2001.   8110/00.                . ., :   -  08-1343/2001, 08-386/2003, 08-4230/2006;     28  2006. 55-34802/05-45.]




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/natalya-solomina/obyazatelstvo-iz-neosnovatelnogo-obogascheniya-ponyatie-v/)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


        .            ,     ,     ..            ,    ,      . ., :  ..     . ., 1940. . 153;  ..        . .: , 1951. . 211;  ..   :  .   . .: - , 1961. . 516;    /  . .. , .. . ., 1967. . 510;  ..   ()    . , 1981. . 36.

          .   .. ,              . .:  : . . 3 /  . .. , .. . ., 2007. . 77.




2


.. , ,       , , ,       ,     ,  . .:  ..     (   )// . 1900. 2. . 12.




3


.:  ..,  ..  :  . .: , 1998. . 628, 629.




4


.  . . 630.

..           ,       .       ,     ()     () ,   ,        .




5


.: ..  -  : .  - . . , 1985. . 19.




6


 ..     (. 60) //    .  : , , - / . .. , A.. , .. . ., 1996. . 591, 592.

            . , ..     :          ,      ,         ,    ,  ,           ( ..   . .: , 2002).




7


         1922. (. 12, . 339402).      1964. (. 42, . 473, 474)     1991. (. 133).




8


.:  ..    . . 91.




9


., :  ..   :  .   . .: - , 1961. . 522528;  . .       . .: - , 1956. . 187189;  . .    . .: , 1961. . 197;  . . -     . .: -  , 1954. . 170175;  ..      :  / . .. . : -  , 1975. . 4750;  ..,  ..         . ., 1983. . 99  .




10


 ..   :  .   . .: - , 1961. . 524.




11


 .




12


 ..       . 48.




13


 ..           //  . 1949. . 114.

. 96.




14


., :  .  ,     //  . 1924. 67. . 34;  .           //  . 1925. 2(14). . 110;  ..     . . 157;  ..     . , 1973. . 441.




15


.: ..      . . 50.




16


.  . . 49.




17


 ..     (. 60). . 603.




18


  : . ., 1947. . 70, 71.




19


.. , ,    :   -      :     .    ,  ,    () ,    ,        -    ,      . .:  ..,  . .  . . 2:    . ., 2001. . 377, 378.  .:       . ., 1996. . 395 (   .. ).




20


.: ..     ( 60). . 598.




21


.:  ..  1103  :      //   . 2001. 2. . 40.




22


.:  .               //   . 2004. 2. . 154.




23


.:  ..              // . 2006. 3. . 29.

    .. :  ,      ,      : ,     ,     ,     (.:         / . . . . . ., 1996//.  ),




24


.:  ..  1103  :     . . 47.

       .. :    . 1103       ,     ()  ,   . 1103  (.:         (). / . .. . ., 1998. . 710.  .:  ..     - : . . . : 12.00.03. , 2003. . 63;  ..        : . . . . .  /, 2003. . 16.




25


 .. ,   :   // . 2003. 8. . 22, 23.




26


.:  ..     (. 60). . 597, 598.




27


 ..      (- ): .  . . . ., 2006. . 10.




28


 ..    . . 78.




29


 ..        //    . / . .. . .: , 2003. . 7. . 187, 188.




30


.  . . 188.




31


 . . 206, 207.




32


  : condictio indebiti        ; condictio ob rem dati     ,    ; condictio ex causa furtive     ; condictio ob turpem causam  ,    ,        ,  ; condictio ob iniustam causam  ,   ,        ; condictio sine causa     ,    -  .




33


             :  .    : . . ..  /  . .. . ., 1893;  ..    aequitas  aequum jus    . ., 1895;  .   : . ., 1996;   : ./ . . ..  .. . ., 1994;  ..    . . 1. ., 1874;  , - .   ( ): .  .. , ..  / . .. . ., 1999;  ..    ( . 1917.). ., 99;  ..   . . 3. .: , 2003;  ..    . ., 2001;  ..          . .: , 2003;  : . . . /  . .. , .. . ., 1998;  . :       . . 2. : . 13- . . .. . ., 1910;  : . . /. . . . . . 1. . 14. ., 2002; . 2. . 511. ., 2002;. 3. . 1219. ., 2003; ..   :   . .: -, 2003;  ..       // . 1895. . 12.. 171;  .     . ., 1875;  .    . . 3. . IV:  : . . . ., 1910, .   :  . . 2.4.1. , 1888,  .

   ,     :  ..        //  . .: , 2002. 1. . 141150;  ..       //    . . 8. / . .. . .: , 2004. . 381429;  ..        //   . : , 2002. 2;  ..    :  . . . , 2000. . 827.




34


., :   :   . . 2 /  . .. . ., 1987. . 427;  : . . 3 /  . .. , .. . . 79  .

   ,         (, ,    ),     , -      .        .              ,    .      .      (.:  ..  . ., 1970. . 102).




35


.:  ..     : .  . . . , 2002. . 17.




36


., :  ..   :  .   . . 518,  ..      : . . . . . ., 2007. . 9;  ..         // . 2004. 7. . 21, 22.




37


., :   :   . . 2 /  . .. . . 429;         () /  . .. , .. . ., 2003. . 873;  ..          () . ., 1973. . 11;  ..,  ..   ,     // . 1999. 10. . 58, 59;   -   25  2004. -8425/0-2-02-298/04-2.




38


   (, )           . ,       26  2006. 09-9697/06-4      :          ,    ,        ,       .




39


.:  ..        . . 21.




40


.:   :   . . 2 /  . .. . . 429, 430.




41


.:  ..     - . . 131, 132.




42


. - ,       ,          ,    ,    ,         (.:  .           . . 91).




43


.:  ..   ()    . . 25.




44


.:  ..     . . 158.




45


.: / .            . . 93, 94.




46


.:  .. ,       : . . . . . ., 1974. . 7.




47


.:  ..     . . 82.




48


.  . . 158.




49


 ..            //   . 2004. 3. . 174.




50


 .




51


 .




52


 ..  : . . 2 /  . . .. . ., 2002. . 535.




53


 ..      ,   ()/. . .. . ., 1996. . 709. . :  ..,  ..   ,    . . 58.




54


., :      23  2000. 7826/99;  3  2001. 9261/00;   -   27  2000. 04/229-741/27-99.




55


.:  ..  :    : . ., 2003. . 897.




56


 B.C.  : :  2. . 2 /  . .. . ., 2003. . 414.




57


 .. . . . 10.




58


.:  ..        . . 217;   : . . 2/ . . .. . . 430, 431;  ..  . , 1987. . 60, 61;  B.C.     . , 1962. . 145.

     .. . .:  ..        . . 2.




59


.: ..        . . 217.




60


.:  ..       . , 1977. . 37, 38. . :  .. -    . , 1972. . 5863;  B.C.     . . 83;  ..          //  . . -. 1959. . 13. . 75.




61


    -          (. 225228, 230231, 233  ),   (. 220  ),    (. 234  ).




62


..  ..     (- ). . 26, 27.




63


.:   :   . . 2 /  . .. . . 429.




64


.:  ..    // . 2007.8. . 122.




65


.  .




66


.:  B.C.          // . 1999. 7;  ..   ,     // . 1999. 10. . 58;  ..        . . 21;      ,   () /  . .. , .. .




67


.:      20  2001.   8110/00.

                . ., :   -  08-1343/2001, 08-386/2003, 08-4230/2006;     28  2006. 55-34802/05-45.


