: , ,    
  


  ,       ,    ,      ,   .        ,     .

  ,   , ,    300. ,       ;           ,     . ,   ,      500000 䠖    .

    ,   ,   .          300000.

       ,    .       ,  ,   ,   : , , , ,  , , ,    .   ,   -   .

 2015.     Neandertal.  ,       ,    .  ,     :      .        ,       .

       ,      ,   ,    .    ,   . Ƞ       40 ,       ,       .           .





 ( ,   ,      ),    , ,  (         ).





  

: , ,   



  

   , . . , - . 

  

 . 

  . 

  . 

 . , . 

  . 

   . 

  . 

     



  .         () .  ,  ,  ,  ,  ,       .  ,   ,    ,  ,        ,     ,  ,     .

,     ,  ,  ,      () ,      ,   .



Rebecca Wragg Sykes, 2020

This translation ispublished byarrangement with Bloomsbury Publishing Plc

  , , .   -, 2023


* * *













  XIX       .      ,   : 1800 1900.      ,     .          ,   ,   ,    .  ,     XIX  XX.,   ,        ,  .

  1930.       ,       ,    蠫.     -,      ,   .      ,         .    ,   ,      - .     ,            .

          ,    ,   ,   8090.  ,   ,    , 堖  .     -  (rebeccawraggsykes.com/biblio (https://www.rebeccawraggsykes.com/biblio)),       ,    , ,          .












    .        ,       .      ,   .    ⠖  ,   ,    ,          .       ,       , ,   .  ,   .  ,    ,  ; ,  ,     .

 40000,    ,   ,       ࠖ   .


 , , 2012.                ,  .     - .  ,   ,   ,    ,     .   ,     :        ,   .  ,       ,       ,        . ,        ,  .      ,   -  ,    YouTube.

       ,   .    ,  (  )   ,    堖  堖 ,   .  ᠫ  ,    ;      ,   -       .

     .   ,   ,  ,   ;      ;  ,       .      :  ,    ,     ,       .      :           ,      .          .

     ,    ࠖ   .        .        ():          .      :  Google Trends,       . ,  ࠖ   .  ,    ,    ,      - [  ]! 蠫  ,  !.

,     ,       , -  ,     .     ;        ,     .  ,      ,  ,           .

     ,  1856.,           ,   .       ,           , ,  ,       .       ,       .     :   .,      ,  ,      ,    .              ,       350000.

Ƞ  XXI.     , ,      .            .      ,      .  ,     ,     ,    ,         .          ࠖ      ,  .

       , 45000       .  ,    :  ,     .         .          .   :      ,              .

          .      ,      ,    ,     ,        . ,   ,           ,         .

      ,    ,  .  ,       .         ,      .    ,     ,      .   ,    ,  ,           頖       .  ,    ,    .

    ,           ,    ,    .             ,    ,     ,    .          .    蠖      ⠖           .        ,  - ,  , :   ?

      ,     .   ,      :     ,                 .   ,  ,     .  ,    ,     ,   .    ,    , ,    ,        .

      . ,      .  :      ,   ?     ,     :     ?     ?  ?      ?     ? Ѡ     .

          ,     .     ,  ,           ,     ,     堖   .                   .         :  ,  ,         , 10000.      , , ,  ,      .  ,   ,   ,   ,       .

    ,      .          .  ,       .      ,        ,    Homo sapiens,      .   ,  - ,   젖  ,     , -   ,  -     -        .  ,           ,        .    ,  ,   ,        .

 ,        - .      ,    蠫   .     ,      ,    ;           , , -  .  ,   ,   :      ,  ,     .         ,  .           ,      ,     ,   .

160,    (, ) ,    .       ,     ,     堖    ,   ,   ,  ,           .     ,    ,    ,   ,  ,     .    ,        ,      .   ,      :         ,        .

         XXI.:       ,       .    ,     ,     ,  :   ,     .

 ,  ;    .     ,  ,    -.    ,       蠖  ,      .  ,     ,    .

 ,   .




1

 







   蠖      .    .     , ,     .      頖   .   , ,        .       , ,   砖  ,  .           , ,  ,    .

 ,      .      ,    ,       .    ,   ,     .    30   ,      堖 300000 .    ,   ,    ,    .


 .     ,    ,    ,     .         ,      .  ,   ,  , ,       .    ;       ,       [1 -      .].     , ,       젖    ,     .     -   ( ࠫ ,    )  .        .     ,     ,           .     ,     .      ,  .

         .    13,8,    ,  ,  ,    ,  Homo sapiens      . ,           . -    : ,      ,     .         .         ,     .         ,      .   ?       ,   ,  -      .

   ,   ;     450000400000 .  ,     ,   젖         . ʠ      堖   120000  ࠖ    ,     .  , ,     ,  , -      . ,        .       350000    40000     (,  ,    ) .

   ,   .   : ,  ,    .   ,  ,       ,   蠖   .

    ,       .  :    .     ⠖  ,     ,   ,   .  ⠖ ,       蠖     . ,         - ,    ,     .       蠖  ,     ,   [2 -     ,     ,    .],       .      ,   ,      ,          .          1914.       , 1850-.


 

      ?.        :    ,  ,     .       ,      ,          .    ,    [3 -     .     ,   2,8    11700    頖 .],      . ,    ,     ,   .

   -   ,  ,   .    (-   ),     ,       .   ,    -   XIX.   ,   . Ѡ    :     ,    .    ,     ,      . ,            ,       ,      .

     1856. ,      ,    ,    - .     ,   .    ,  ,      .       ,   .      ,  ,         ,      , 頖     .      ,  , ,    .   ,    , ,   [4 -    ,      ,      .].

 ,      ,       ,      .   1857.         , , ,  ,     .                ,     .    ,         .     ,   ,   .       ,   ,     .              .                        堖 Homo neanderthalensis.

    ,       .   (.  ),    ,     , ,  ,    XVII.  ,, ,    ,        .    ࠖ , ,  蠖      ,       .    1680.,                    II. ʠ XIX.     頖 ,          .        ,     .   :      , ,    ,      䠖 .  ࠖ  蠫𻠖     .        ,      ?

       , -   ,     .      ,  ,      0,5 (2)   .   -       ,     .    ,     ,  Homo sapiens      . ,   :  1859.          . -         ,         .

    ,  XIX.            ,     ,       .    ,   ,  1858.      (    ), 1861.       .  ,           ,      ,       .  ,        .

      ,    .       , ,   XIX.,        .    1829.   - ࠖ     ,    .    ()    .             [5 -   .].

    ,  [6 -        . . ..]   ,    :  ,       .       ,       [7 -        ,   ,  ,  ,      .].       XX., ,  , ,  ,   ࠖ   .

 1848.       頖 [8 - Flint ,   (.). ..]  .      (     ),             [9 -  ,    ,   .].

   ,   .           ,       .    3 1848.      ,   ,      XVIII. ,     ,   , ,     ( )   ,  ,  ,  . ,    ,        .

         ,   1863.       [10 -  ,   .],   ,  .  ,           ,     ,   , ,      ,      .           ,         1864.   .

 ,   ,          ,    ,       .   ,    ,  ,     .          ,  -    .         ,           .    ,   ,          .    ,      ,     ,       .

   ,   ,      .     ,        . ,     Homo calpicus[11 -         ;     ,  ,     ᠫ.]  .  ,           ,      ,     ,      .          Homo neanderthalensis.

             .   ,    ,         , Homo.  ,      XIX.,   [12 -        ,   ,      .]. Ѡ        ,    ,    .

 ,           .  , 1872.,         ,      ,     ,       -    .      .      ,  ,     ,               . , ,        ,  ,     ,  ,   ,  [13 -        .    ,        ,     ,   .   .].

     .    -     ,   , ,         ,          [14 -      ,     ,        .].   ,        ,  ,   : ,     ,  ,      ,   .     XX.,     ,    .         ,      .

 - ,   ,    ,    ,     . Ƞ      ,  XVIII.        ,   .       : ,  1771.      .    ,   .         ,   XVIII.  ,      . ,   堖 ,  蠖 -     .   :          .       .  蠖     , , , ,      , ,     .

               .     ,      ,   ,    ,    ,   ,   .     ,       .  1886.  ,  --   ,      ,  ,    ,          .    ,       . , ,  蠖    .


 

       ࠖ .     ,    :  ,     , ,    .     ,          ,        :   ,       ,   .        :        ,      ,   .     ,  1860.,   ,       .      :      . ʠ       ,            .

 ,        .     ,   ,      ,     .       ,         ,     .       ,     ,  ,    .   ,        .  1950- .,       [15 -  , ,        .      -14,        55000.],     ,   : ,    .

        ,        ,  ,  . -  ,      ,      ,        .

  ,      ,    .              .   ,     ,    ,       [16 -   , :   ,         .]    ,   . ,  ,      .         1673.,   --         .         ,   ,      ,   .   ,             ,    .          ,      ꠫   ,   ,    [17 -   ,  1797.  ()      .].            .

,  ,   ,    ,     .    1812 1816.     --? I - -         .      ,     ,            ,         .     ,       ,        --[18 -     -   ,  1817.          : ,  .].

        ,       ,    . -    [19 - 頖 ,  ;   ,      ,  ,  ࠖ  . ..]              1833.    ant-historique ().            ,        .    ,      ,           . -      ,      .

     ,      .  ,    ,       .         1858.    ( , ),          .          ,    ,      .       ,    ,  ,      .  1859.    ,   ,          . , scientificos[20 -         scientificos   .]   ,   : , - ,     ,   ,     ?

 堖 堖 , ,          ,    .   560            ---.     ,      ,  ,      :  ,          ,     .    Caf de LaMairie,      ,      .     ,     ,     . Ѡ          :   ,      .

  -   1863.,      ,   ,   . Ѡ          ,          .    ,       ,         .             -.           ,     ,  1864.

     ,           .   ,  ,         [21 -     .],         .  ,   ,         ,      1830- .[22 -    , ,  ,    ,       .]        ,    ,       .      ,           ,    ,       .

 ,   -,   ,   Homo sapiens     .     -,        .  ,       ,         ,               .     -,  ,   ,     .  ,        ⠖      .    ,   ,            [23 -  ,  XVIII.    ,    ,    .].     ,         ,   ,      .








,  -,        .     ,     ,    ,    , ,   .    ,    :   ,    ,  ,   堖   ,    .        , ,     -  ,    ,   ,   .       ,  ,   , ,  ,   .




2

  







   .      ,    , 蠖 .  ,  -    ; -    .  ࠖ    ,  - -.   ,      .   :   ࠖ  ,   . ,              .      :    ,     ,   .

 ,  ,     .  ,     ,     , ,  .   ,    ,        .   ,  ,   ,   :    ,     ,   ,  .  ,   ,  ,   ,   .       ()  ,       .   ,  . Ƞ  .


      . ,   ,     ,     500 .   ,   , ,    300. ,       ;           ,     . ,   ,      500000 䠖    .

        ,    .   ,     XIX.        . ʠ      : 1836.  ,  ,    . 堖  ,           ,      ,   .  ?   .






.1.     .

( ,   . ,  .2 Galway-Witham, J. etal. 2019. Aspects ofhuman physical andbehavioural evolution during thelast 1 million years.

Journal ofQuaternary Science, 34: 355378.)



   .  -    ,      ,    ,  :    20  ,   3,5.     ,  .  ,   ,      .    25  ,    ,  .       Proconsul     . ,        ,     .     ⠖  1510       100         .

Ѡ        ,  ,            .      ,        [24 -    400, ,  ,   ,  , , ,   .].    10   ,    堖  ,   .    ,     , ,    .

   ,  73 ,       ,         [25 -   Ardipithecus ramidus,   ,        ,   .].    (  )  ,        .   3,3       . ,         :   ,  ,  , ,   ,       .

 ,       Homo,            2 .  Homo ergaster ( )[26 -      Homo erectus ( ),        Homo.],             -     ,   .         [27 -      .]    ,  -. ,     ,  蠖  .

 Homo ergaster , ,   .    ,  ,        ,  ,        ,       .  堖    .    ,       .      ,           [28 -     ,  ,  1,8 1,       2.].

   ?         -- (, ),     1,2,       ,  .  -,     ,   850000800000.      ,  Homo sapiens      .  ,   Homo antecessor ( ),   ,        - .    2013.,               900000.        :      ,          [29 - ,  450000 ,           .].           ,   ,           . ,  ,       ,   .    ,        .

        ,     ,      .   ,      700000 ,   -   100000 ,      . ,        ,  ,      ,  -      .     ,   1907.,     Homo heidelbergensis ( ).   ,      ,        堖  ---.  ,     28    蠖     [30 - Sima de los Huesos   (.). ..][31 - Sima de los Huesos   (.). ..].    450000 430000   ,     ,  2016.    [32 -    ---   ,      .].

        ?      ,      ,   ,   ,     . Ѡ     ,        - 200000300000 ,   sapiens-  .       .           , -  .   ,    ,  ,     ,      .    ,   ,   堖 ,        ,    .   :       ,   Homo    .  ⠖    ,  700000      50000 .    , - , 2013.      .  ,   Homo naledi,     ,   ,    .   ,       250000 , ,      .

, ,            ,     蠖  . ,  (  )         頖    ,    ,  .       ,     ,    ,   ,     .








        .      ,     . ,       ,      . -   ,    .    ,  ,       ,   .




3

 







     - ,    ,     . ,  ,   ,      .  ,     ,  ,  ,   ,  .     ,    , ,    ,  .    ,  ,     ,     . ,      , .     .    ,     .   ,  , , , ;  .    ,    .   ,     ,  .      ,        .

 ,   .      . -   ,    .         .    ,      .     .  :    ,     .   ,  -     ,    .     .  , -   .   ,  , ,  ,      . Arr?te! Os![33 - Arr?te! Os! ! ! (.) ..]  -.    蠖  ,       ,  ,     .


19 1914.        ,         200 .   ,  ,   40000  .               .     XX.,,        ,   [34 -    - ,        ,     .].       ,      ,     .     -,      .

 1894.     ,  .     --       . ʠ  1914.       ,      -.          ,   ,    .         .  ,     2,        80.    ,    .

     .     ,          . ,    .  ,   ,       ,   - .        ,      .  ,           ,        .     ,  , 堖     堖       .          .

           .      ,   .         ,      . Ѡ   ,       ,          .  ,          .

       頖    ,           . ,      :    ,   ,   .


 

  ,  -      ,  ,     .     堖  ,     .            .         ,    ,   - ,    ,   .       ,    ,       , ,      .

     .        ()  ,    ,      . ,   蠖  ,    ,    .    .        ,             ,     .  ꠖ  ,     .

   頖 ,      ,   .             ,       .    ,  ,     ,     [35 -          .].   ,      .

             . Ѡ1907. ,    ,      [36 -        ;     ,     .]. -   ,   XVIII.    ,    25 蠖    .    ;        .      .         ,        ,     .

        ,     .       ,     . Ѡ ,  ,    .      ,              .     ,          .

        ,      .  1913.,   ,   -  .   80            ,  ꠫.     ,   ,      ,  , ,   ,   .      ,   ,         ,    .

,    ,    -  [37 -         .       1937.,    ,   .].    ,   ? Ѡ  .  1914.     ,      :       , --? I -.     ,      ,     .          ,      -.  ,          -,   .  ,        .  ,                    -.

      ,      ,  ,      , 160   .

        ,      .        .     ,        ,   .      ,  ,        ,   .       ,              .

     ,     .        ,     .    :       , 젖 ,     ,   ,   ,   .      ,       .   , , , ;     .

  ,  ,      ,     .    ,      ,  Homo sapiens.

    ,      , ,  , .     ,   ,  ,        .  ,          .        ,   .        ,  1961.  --,        .    頖  ,   (    ) ,     ,  , ,        .

         - .      ,    ,    ,       . ,     ,    ,         .

,             ,       .   , -   ,     ,  ,  .      ;        .          ,    :       ,  ,    ,  . ,         ,   :        ,    ,  ,  ,  ,       [38 -      ,  .].

      ,  , ,           ,      .      ,  ,         ,      .      ,       , ,  ,       ,        . C   .   ,     ,      ,  .   , -    ,  ,          .         .


  

  , ,        0,01%  , -  ,  -  -  .     -        ,  3040     ,      .  13   ,  , ,   ,        .     :  ,   ,  ,      .

     ⠖    .     900  20 80  [39 -      ,    .].        ,       . , -    ,   XIX.    ,        ,      . ,         , ,      . ࠖ      , 1994.,     ,        [40 -    , ,     , ,     ,      .].        2500  ,    13 :  ,  ,  ,    .     , ,  ,    .

  ,      . Ѡ     .   , ,      :  ,  ,  .        . ,         ;    ,           .

,     , ,     ,     堖 .  ,   ,       .

  ,  ,    ,     .     ,   ,      .       ,  ,    ;  ,     ,     , .

        ;    , 堖  .         Homo sapiens.  :       .         .  :   ,  .       .  ,  ,      ,      .       ,  ,        [41 -    .].     ,    , , ,  .    ,   ,  , ,   . ,       ,    ,   .

  .  ,     ,   ;       ,      .    ,   ()  ;  Homo sapiens    ,     ,    . ,             ,   .        .    ,  .        ,      .

  ,  ,        ,  ⠖  ⠖     . ,     ,  ,   .

         ,         [42 -       ,         .]. Ƞ,     ,     ,   ,   .  ,   Homo sapiens      ,   .     ,            ,    .    ,         ,      .






.2.   ()   Homo sapiens ().

( .3 Caspari, R. etal. 2017. Brother orOther: ThePlace ofNeanderthals inHuman Evolution. InMarom, A. & Hovers, E. (Eds.)

Human Paleontology andPrehistory: Contributions inHonor ofYoel Rak. Springer.)



       , , ,         ,  -   .      ,   -       .  ࠖ  ,         .  蠖      .       ,   ,  ,     .

    ,        ,     .        ;    ,       .

,   ,   ,    ,   . , ,         ? ,    ?       ,  ,  ,     .   ,         ,    .     ,   .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=68639165)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


     .




2


    ,     ,    .




3


    .     ,   2,8    11700    頖 .




4


   ,      ,      .




5


  .




6


       . . ..




7


       ,   ,  ,  ,      .




8


Flint ,   (.). ..




9


 ,    ,   .




10


 ,   .




11


        ;     ,  ,     ᠫ.




12


       ,   ,      .




13


       .    ,        ,     ,   .   .




14


     ,     ,        .




15


 , ,        .      -14,        55000.




16


  , :   ,         .




17


  ,  1797.  ()      .




18


    -   ,  1817.          : ,  .




19


頖 ,  ;   ,      ,  ,  ࠖ  . ..




20


        scientificos   .




21


    .




22


   , ,  ,    ,       .




23


 ,  XVIII.    ,    ,    .




24


   400, ,  ,   ,  , , ,   .




25


  Ardipithecus ramidus,   ,        ,   .




26


     Homo erectus ( ),        Homo.




27


     .




28


    ,  ,  1,8 1,       2.




29


,  450000 ,           .




30


Sima de los Huesos   (.). ..




31


Sima de los Huesos   (.). ..




32


   ---   ,      .




33


Arr?te! Os! ! ! (.) ..




34


   - ,        ,     .




35


         .




36


       ;     ,     .




37


        .       1937.,    ,   .




38


     ,  .




39


     ,    .




40


   , ,     , ,     ,      .




41


   .




42


      ,         .


