      
  



  ,              .                    .              .

   1920-           , ,   .            ,       ,      .                   ,     .

  PDF A4    .





  

      



  .., 2023

   , 2023


        ,        


3 1918.     (),  ..      ,  -      (, )     .. ,   ,    ,    ..     [1 -  .. . .4. .,1947. .6869.].             ,                .

           1918.,        ..[2 -  ..  1918-. .,1982.],       : ,                         ,       ,        .

         1918.      :                   ,    ..    VIII () 1919., ..   .         ,     VIII  .  ,        -  -            ʠ 1920.

        (I);     ,   .., .., .. .. (II);     ,     ()       ..                (III);                (IV);          VIII ()       ( V);             -  - (VI).

         :    -  (),     (),     (),      ()      (),    .

       XIX      ,   1011 2015. (      ..),      -  (),    () 蠫   ():     ?// . 2013. 2(158). .90103;   1919.// . 2014. 1(169). .85104; 2(170). .84102;      :          1918  1919.//. 2014. 2. .824;    .    ..   ..//. 2015. 2.


* * *

         : ... .. (-XXI), .., ..... (-  ); .., .. ( ); .., .., .., .. (    ); .., .., .., .., .., ....., .. (); ....., .. (); .. (); .., ....., ..... (    ); ....., ..... (Ƞ), . .. .. ( - ); ..... (   ), ..... ( . . ), ..... (   ).

   ..... .....   ,       .

           ,    ... ..   2016.  -XXI.          .. ... ...




 I

  





 1




       ,      ,                          .        ,                  [3 -             ,    ( .   :   . .,1996;  ..   . .,2008).].

    1918  1919.  .., .. ...

          ..    .       1918.,                         (),             ʠ()  .            ()  , ..     :                - ,                 ,        ʠ()    . .. , ,   ,     .      ..     :              ,     ,   (. ..)  [4 -  ..   //  ,    . , 1995. .2528.].

      ..                     VIII () 1919.  . ..    ,    1918.:          , ..              [5 -  ..  // . 2002. 112. .284315;  .  . .,2021.].               ..  ,        ʠ()            , .. alter ego       [6 -  .  //  .   :   . .,1996. .88171.],               .

..      , - ,     ,        .       .       ,         [7 -  ..   :  . 1-: . 1917 . 1918. .,1992;  .   . .,2008.].   ..,                .     ,  ,             ;    1917. II  :               ,               [8 -  .   . .57.].

.. ,            ʠ() ..,  ...      [9 -  ..  . .,2008.],    ,  ,       ..  ...

  .. ..  1917.         [] [10 -  ..,  ..  :    //  . 1996. 56. .29.].  ,          ,    .                   ,   .    (., .)              ;   (., .)         . .. ..    ,    , :         [11 -  . .36.].

   ..        19171920.  [12 -  ..  :     . .,1997 (2- . .,2005,    2).]. ..     .            :     ..    ,         ,           [13 -  ..  :     . ., 1997. .585.                        [ ..      // - . 2009. 1 (109). .33].][14 -  ..  2. .404 .].  ..         ( ..). ,    ..         .      .., ..                    [15 -  . .498.].    , ,      ,  ,    ,  ,      .  ,   ..,      ,         [16 -  . .408.].      ..  []      ,           :  ,             ..  ..     ..[17 -  . .559.].

   ..   .   ,    30 1918.     ,           .   ..       ,        , ..  ().       : 15 1919.  ʠ  -     :   ,      .     [18 -    -  (). .2. .1. .11068. .1.  ..    .     .]. ..,       ,   : [] л[19 -  .]. ,      ʠ .           ,   .  (1922),        , ..,    ..        ,  :    ,       -    (,       . ..),    .         .  , ,          ,        ,   ,    .         ,    [ ..]  [..] ,     ,   ,    ,    [20 -   ().    1922. .,1936. .233234.].         ʠϻ (1922)  :     ,  ,        ,   ,      1918.         .          -   ,    -[21 -  . .649.].  ,        ,  ,     (,    ,   ..,      /   ..    1918.       ..        ,   ..,   ..[22 - .:  ..   .. 1918//  ..        -  . , 1938. .3648.]), .

  ,     ,           , ..         :    1918.,    ,  ,   ,      , , ,   ;          ;       ,    :     ,   ,       .

    (  .., .., ..) ..  ,    - [23 -  .,  ..  :     //   [. ], 14.02.2009// www.echo.msk.ru/programs/staliname/572003-echo/].   ,     ,         1918  1919.,     ..  ,      .

   ..,      ,         ,   ,      ,          [24 -  ..  :     . .,2001. .96.].  ,                   , ,    , ࠫ         .., .. ..,   ,      ,       ,    . ()    ,     ,    ,   ,      . ,   ,            .

      ..     ,      ,         2 1918.   ..     (,  ),   30   ..      ( ).

    ,         1923.,      ,    [25 -      ,         ,  , . :      : . .,1987. .701707.  , ,          1991.    (    )   :   (6. 1918. 28. 1923.). .,1991.].         .. ... ..             (  Ѡ,          )  19211941. :   -  ,   ;   ,    ,    ,      . ..           ,   -  ,   [26 -  ..           (19211941)// . 1999. 1 (3). .213223.]. ,     ,        ,    ..[27 - ., .:  ..         :     //  . 2016. 8. .115121.].

            .          -        .  ,       ,    .       ..   ʠ(). ,              ..      ..:                    (      . ..) ʻ[28 -  ..   //  . 6 1918 28 1923. .40.].        :   .,     [] (      , .. . ..)    []  [29 -  .   . .,1997. .66, 67.].

    1918.       .    ..       :    ,    [30 -  . . . .151.]. 4 ..      ,    :   []  ,    ,        腻[31 -  ..   . .36. .,1969. .398.]            :       .    ,    .     .    .        ,          ,      .[]     ,     ,        [32 -  ..   / . . ... ., 1995. .384.].

       (.. ) ,               [33 - ., .: //  . . 19181919. .,1997. .4.]. ,      . -,         -  蠫л      . -,      (, ,  )  . -,            .  :   -          .

   ,             ,               . ,               :       ;       .        蠫,  ..  1920? .      [34 - .:     () (). .2. .,2007. .585, 596.],         ʠ..   ,  [35 -  . .574.].

       30 1918.                  .         1921. ..          [36 -  .. . .5. .6287.].        ,     []  []  .               ,       ,         , - .

            ,     .

20 1963.                  .. 1941.   1918.    ..:    [ ]         ,         .        .          .     ,   .      ,  ,   Π(   . ..)   .      ,    .           .      .

:       -. ,    ,    ,                 ,    ʠ().      , []       .  ,  ,   [],     ,     .     ,              ,     .

,       (  1920. ..)    ,    13  ;           ,   , ,  ,  .

       .    (               . ..)     (     ,     . ..)   ,    (      1918. ..)  ,       ,      .

       (  1944.)  .                      .

   ,      ,     [],   ,          [37 - . .71. .22. .108. .67, 68.].

Ѡ..         - .. ,        ..  . ..         .. .     ,         ,       :    .           .       .             (   1918.       . ..).          (     , ,  ,       . ..),    ,                 .     .   .  -               .          .     .. [38 -  . .71.].

  ..           ,    ,  ,         ,         .        ,  ..      .

        ..,  .., .., .., .., ...

 ..      30 1918.         1920.          ,      ,      [39 -  ..   (19181920). .,1969. .8.]. ,         ,     -   [40 -  . .9.], ..                   .

  ..      19181920.      ,         .. (  , . )          ,       .        .. , ,     ,    ,    ꠫     [41 -  ..     : 19181920. ., 1975. .7.].                   ..   , ,    .  ,       , ..          .

         ..        1976.[42 -  ..   . .,1976.]    ,    ..    .       :         . .. ,      ,      ,     -   19181920.       [43 - . :  . .70.].  , , [44 -  .     .  (). .,1980.]    :     ,        . ..       ,   ,        ,  ,    , ,       .       ()   . ..      ,      .

..,           ,         -   [45 -  ..    :         . 19171920. .,1979. .129.],                  -  - [46 -  . .131.].

..       ..   ,              [47 -  ..      . .,1982.].   ..                          .

                  ...      ,   ,         ,    ,       ..                ,        ,       ,                     [48 -  ..           ( 19171920.). ., 2000. .136.].   ,               .            ,     ,  ,    ,       ʠ()  []    .  ,                       [49 -  . .136137.].

 ,  .., .., .., .., ..                 ,         ,      .

        19171930? .           ..[50 -  ..      .  19171920. .,1982;  .       . 19171930. .,2003;  .    . 19171923. .,1995.].   ,         ()   19191921.       [51 -  .       . .119.].   ..,    ,      ,             .

  ,         1918  1919. VIII (),   .      :            (1989)  [52 -   . 1989. 9. .134186; 10. .171189; 11. .144178.].      :   ,      ,          [53 -  . 1989. 9. .146.]   ,  ,   ,   ()   ... ,          ,          ⠫  ,     [54 -    :      :  ..   () 22 1920.//  . 1992. 1. .1230.],      ,            :     12    13 [1921.],   ,  ,      [55 -   ().  1921 . . .,1963. .292.],      ,       ...

,    ,       ʠ() ,  ,   ,  , 1920? .,         ,   .  1927.     ʠ()            ..         1919.,      .   :

:[]   : , ,   ( . ..) 1918?( . ..), 1919?, 1920?(         . ..)    ,   

 ( ! ..):    ?

 ( . ..):    ?

:        ,       .

 ( . ..):   ? (,  .)[]

: ,        ,  ,     ,          ,        ʠ(   ,      ,  . ..)      ,   .

 (  . ..)    ! (.)[56 - . .326. .2. .7. .142.].

,      ʠ()         ,      1919.    ().   1938.:         .    ..  .        (   . ..).            ,       ,       (    . ..).        ,          ,         ,            .      ,           -,     ,            .       ,   , ,       .        ( ,  . ..),            ,   ,    ,        .   , .    ,    . ,  .,   -,   ,      ,  [57 -     ().  . .,1955. .224, 225.].             .

      ().  ,     ,        ,            .     ,   ,        .                 [58 -  . .225.].     :         .      1940.,      ..  ,      ,      ,         [59 -  ..   ().  VIII.          (19181920.).  3. VIII . . ,  16 1940. .,1941. .21.].

    (,   ().          ,          )        ,   ().          , , ,         1980? .

         VIII () 1919.        .   ,      [60 -   . .2. .,1986. .22.   :  .. . . .169.].    ,   ,  ,   ,     ,    ,      ,       ,         .           ,           .  ,          [61 -   . .2. .22.    :  .. . . .168.].        :       ,   ,    (         1919.)  .      ,       л,   ,       -.           ,       :        ,   [62 -   . .2. .23.].        ,       -,      ,      .   ,     - ,      ,   ( . ..),     ,     ,  - [63 -  .].   ,   ,          ,              ...         ,      ,            .

       ..         :      .[.]  .[.] .      .  []          ,        [].        .  []  [] ..   (VIII ()   ).       ,   ,        :        ,            ,          ;       ,           ..[64 - . .:  ..  .   . .,1997. .162163.].

ʠ50? VIII ()         ..[65 -  .. ..       VIII // - . 1969. 2. .311.]. ,          (. ),    ,          ,                    ,     ,         ,     [66 - . :  . .5.].   ..,     []          ,         .           ,    1918.     ,       ,            [67 -  . .6.].

   ,   VIII (),      ,    ..               [68 -          :  .  . .1.  . ., 2022.].

    VIII ()              ...

    , .. ,  VIII ()        .         ,   ,   .   ,            ,       (),     ,          [69 -  ..  . .162.].    ..          ,              [70 - .:  . .157 .].

 ,           ʠ()  ,      , ..     ,     .     ,      ,      .     ,        ,  .    ,    ,   [71 -  . .164.].       :        . ..  :  1919. ,    ,       ,          .                    ,       19231925.   [72 - .  :  ..   . .: , 2022.].

 VIII ()      ,        1919. ,  -     . ..                 ⠫   [73 - .:  ..     1918  1919//  . 2005. 6. .70 .].                      [74 -   . 2. .593.].

                     .. :              ..       VIII  [] ,     ,               ,     [75 -  ..   // . 2011. 2. .5.].

     ,                ,    ,      .. 1970? .[76 - .:  .. ..    . .,1967;  . ..     ( 1917  1919.): . - . . .,1967;  . ..     . .,1979.]   ..            - [77 - .:  ..   //  : (6 1918. 28 1923.). .1955;   : , ,  ( ..). .,2002 [                 ..].].

    -                  ..[78 - ., .:  ..            :  - .  (19171920.). .,1970.]       [79 -  ..    . ., 2010.].    ,     1918.        ,  ..[80 -  ..       1918.: . . . . .,1989.].

  ,          - ,    .., .. ...   ..              ;        ,             .   120  ..         3 (    )   1918(V  )        1918.;           .      ..            ( 1917  1918.). ..              1917.;     ;               .   ..     ;      ,     ;  ..                 [81 -  ..           (  1917.  1918.): . . . . .,1985;  ..,  ..      :    //  . 1985. 6. .3438;  ..          //    . .,1986. .162171;  .    :          //      : , , . .,1991. .8790;  .            //      . .,1985. .3946.].

        ,   1918.    VIII () 1919.

..        1918.,            . ..  ,       1918.,             ,  - [82 -  ..      1918. ., 2006. .3.].       1918  1919. ..    [83 -  . .210233.]    :    []                .                  .           [84 -  . .210.].   ..,  ,       ,          1918.    ( 1918.  1919.)       23 5496.       -         89. .        1918.         [ . ..].                .     ,        ,              [85 -  . .233.].

      ..   [86 -  ..     1918  1919//  . 2005. 6. .6677;     ʅ/...// - . 2006. 12. .5155.]       ,    ,         ()   -   ..,           [87 -  ..  ʅ .73.]  .

.. ..  ,                  ,          [88 -  ..       ;  ..       (19171925.): 2. ., 2003.]. ..[89 -  ..       . .56, 94105.]   -   ,   ,   ,  ,        ;     , ,       ,          .  -        [90 -  . .101.]. ..     ʠ()     . ,   .. ..    ,               .

              .    ʠ..        ..       ..,       ,              1919.[91 - ., .:  .. :      (19171922.). .,2005;     :  .  . .,2014.]       :       .. ..[92 - ., .: ..:    . 19171926/.:.., ... .,2007;  ..  ,  . .,2013.],     1990?   2000? .  ..[93 -    :  ..  :    . 19181929./  . .. . ., 2007.].

    ʻ ,             (),    ...




 2




                     (  1918.    ) ,      .  ,   :   ;      ,   ,    ;        ,    1989.;           ,     ;    ,  ;       ,  ;     -  ,  ,  ;   ʠ() () (),    ,  [94 -    ().  1917  1918. .,1958;   . 1989. 6 .  .] (    );   ʠ() ()  1920? .,  ;    ʠ()          ,  [95 - ., .:   . 19891991;   () ().   . 19191952. : .1. 19191929. .,2000.];     ʠ() (),     [96 - .. .    . 18861920./ . .: .., .., .. . .,2006. .347353;    .13. .,2007.];     ʠ() (), ;     ʠ(), ;      ʠ() ()   ,         ʠ() (),     -     ,       ;   ʠ,        , ʠ, ;     ʠ ʠ,  ;   Ѡ,    19972000.;   Ѡ,    ;            ,         .

              .

    ,      .   ,       ,       [97 - //   .    1903. . .,1959. .XIII.].    ..,     ,       (1922):         [98 -   ().    1922. .18.]. , 1903.,    蠫 [99 -  . .X.]II  , ,   ,    -     .      , ..              [100 - //   .    1903. . .XI.]. ..    , ,  .,          .   ,   ,         ,             [101 - -  ... .1. .,1973. .88.].

              ,     .    ..,    10     [102 -   (). . . .,1961. .385.],       VIII () 1919.

        ()       ,     . IX () 1920.   ..,        [103 - .:   (). . .,1960. .227.],     :   [1918.]  ,     ,       ,    [104 -  . .229.].

    -,      , ..      1906.        ,       ,         ,     [105 -  ()  .  (  ) 1906. . .,1963. .87.].  ,     ⠫           [106 -  ()   ().    ().  1917. . .,1958. .196.], .. ..   VII()   () 1917.       ,     酻[107 -   . .1. .,2012. .686.],   :   ,        [108 -  ()    ().     ().  1917. . .199.].

 (     ,       )      ,  ,    .    , , ,    ,    ,     .         [109 -     / . . ... .,2014. .80.].

 ..,       -,    ,        [110 - .:  ()  .  (  ) 1906. . .617 (.).] (   -,     :   ),       [111 - .:  . .213.]:          ,   [112 -   .    1903. . .169, 497.].

    ,       ( .. ..,   .,     ), ..,           [113 -   .    1905. . .,1959. .24.]. ,   III  1905.      , ..  :   . ,       ;       ,     .       .       (     . ..),    [114 -  . .46.].      ,       ,         :     ,   .

       ,  ,     ,            .                 ,            .[115 -    ,          ( !)  [.:   ().    1922. ., 1936. .577].   ,        .]

                ,    (    )              .

                ,      . : ,         .    [116 -  ()  .  (  ) 1906. . .99.],       [117 -  . .121.]         .

 II  1903.   ,    ..  1880?   1890? .        蠫 19011902.[118 -  . .496, 497.],         ,         .

 ,           [119 -  . .38, .  .87.]    1906,            ,    ,     .,   [] ,     . (... ..)[120 -  . .115.].        ..,      (  蠫 )     ,      :           ,    . .  . .,     ;   .,         [ ..] ;    , ., , ,     , ..     .,  ,       : -,  ,      , -,  ,        .             [121 -  . .110.].

       ,               .      .,      ,         [122 - ..,  , :     , ,      .  ,      ,      ,   .  ,       ,    :    .            ,   ,           :   .    ,      ,    ,  , ,    ,  , ,     ,      ,     ..[]   ,       ,    [ ()  .  (  ) 1906. . .132, 133].     ,        .][123 -  . .121.].   ,        , ࠫ []        :   ,   - ,    ,      .  ,        ,      ,  [124 -  . .502.].

 , ,  ,  ,             :         -           -   ()          ʻ,  :     ,          ,          [125 -  . .414.].

 :      ʠ     .       1907.,    ,    ,          ,        ,           ,   : 1)   , 2)    , 3)      ,        , 4)      ʻ[126 -  ()  .    1907. . .,1963. .181.].

        1917. ,   XI () 1922.,  ..:     , ,   ,              .   (,   ,   ),            ,     ,   ,      , ,        ,  -   [127 -   ().    1922. .14.].        ..,  ...             ,     (      ) ,         .

  ,        1917. -  ʠ() ,   ,    1917.,    [128 -   -  //      ,    . .1. .,1983. .591.  ,  VI ()   1917 (.: . .17. .4. .1. .1.).],           .        ϻ () 1917.[129 -   ().  1917. . .,1958. .3638, 403 (.)],   ..             ,   ..       ...

  ,         (  )     . ,  ,      /          /   . ,  XI () 1922.  [130 -   ().    1922. .172.] ..,      :                ;        ;     ,     ,   ,    :       ;       ,    ,     .[131 -   ().    1922. .167.  ,        ,    (.:  . .483)        (),     , ..      ( . .525) .]

  ( !),       ,       ,   XIV () 1925.   .

             ,                  .        ( )    ..        , /      ,           .

  :              ..   ,         ,          .  ,    1920? .           ,           .[132 - 21 1925.    () ..     ⠫   (XIV   (). 1831 1925. . . .249), 30,   ,     ,   ,     []     ( . .875).             : .  ., . 875 ( . .249). 26    () ..  .. ⠫  ( . .587)        XXII   ()    . .., ,    ..,    ,           (.:  . .604),          XIV   -   (.:  . .587).][133 - ., .,   13 1927. ..     (),   ,   л,           9     (. .324. .2. .73. .14).]

      ( )      .  ,      ,   ,                 . ,     1906.         ..        :    ,        ,      .  , ,      .   ,    .   ,    ,    [134 -  ()  .  (  ) 1906. . .362.].

          ..,       -.        , [135 -  . .381.]  .  ,       ,      ..,            ,   []   [136 -  ..   . .1. .,1964. .347.].

   ,          . ,  II  1903. ..,    ,          ,  ,    -        ,   :  ,      ,    ,       ,      ,    [137 -   .    1903. . .3334.].

    1906.   ,            ..    ,   ..,  [138 -  ()  .  (  ) 1906. . .LIII.]    ,        -   ...              .      ʠ:   .

..       -:               [139 -  . .368.],     ,           .

 ..   ,     ..   []      [140 -  . .379.], ..,          ⠫   ,        :  (  !)         [141 -  . .LIII.].

,         -            (, , )[]     , , [142 -  . .454.].

         1907.            :            ,       .

       ,    (     ). ,      [143 -  ..:  ()  .    1907. . .,1963. .461.]    ,           ,       .  :    ,       ,   ,   [144 -  . .460.].

     ,                 [145 -  . .462.]. .. :       ,      .  ,    [] []  []   ,   ,  . ,       [] []  [] ,       [146 -  . .461.].

            [147 - . .:  . .460, 461.]: ,              .

           ,        ,      ,   ,  [148 -  ()  .  (  ) 1906. . .279.],   . ,   III, ,   1905. ..    :     ,     -,  [149 -   .    1905. . .,1959. .70.].                   .[150 -   , ,     [.:  ()  .  (  ) 1906. . .279, 280].]

  ..         ,  ,      ,          ʻ[151 -   ().    1922. .627.],       ,         .

..          ,    . -     16 1922.    ʠ..      .,  XI ().  ,     ,        ,   ,    ;     蠫 ,   [  ] [152 -  . .619.],    [153 -  .]  ,     ,    ,  ,    [154 -  .]. ..      , ,    ,     ,  []   [155 -  .].

       (    :  ..        ,   XI           ,              ..),   ,                       .[156 -       ,   ..     ,  VI  () 1917.,        ,  ,       .      ,  ..                ,      ...]

      :         (..),  XI ()   ..          .-. ,  :               ,      ,  . [157 -   ().    1922. .521.].

..,          ,           ,      ,      ,     VIII II   (1910).

            ,    :      .    ,       .  , ,          ,   ,      .   ,   .      [ . ..]     ,       (     )        ? ,  ,            [- . ..]  [158 - . :  .. . . .1. .344.].

        :        .  ,       ,  ,        ,     []   ,        ,     [159 -  .].

..,   ,      ,              .     ..            ʠ() () ()        :  ʠ..,  ( )   ʠ..,  ( )   ʠ...[160 - ..,       1921. (..     1922.,          ),         .]

         ,      []  []  [161 -  .. . . .1. .,1964. .343.].

  (, , )                 1925.                               [162 - XIV   (). 1831 1925. . . . ., 1926. .712, 714.].

,       ,                [163 -  . .718.]      ,                  [164 -          ... ( . .722.)].

,           ,          .

 ,         ,     . ,   1906.        [165 -  ()  .  (  ) 1906. . .10.], ,  :    ,     - [166 -  .].  ,         ,          .

                  ,       ,             .

           ,      .         VIII () 1919. (   ,  ..  .. ..,   .. .. ,      ,   ,  ,       ʠ.. ..[167 - .:  ..      // - . 2013. 8. .1925.]) IX () 1920. (        - ) [168 -    :      . .1230;   ().  1920. . .,1972.].

   ,          () 1921.,            .     12    13,     ,  ,      .  ,     ..[169 -   ().  1921. . . .292.].

  ..,   ..    1920.    ʠ() ..[170 -  .. . .2. Chalidze publication, 1985. .126127.],   ,       .         :   ,       :  ;                [171 -   ().  1921. . . .614.].

 XI () ..       (30 1922. ..)   ,     ,  ,    ,  , ,     [172 -   ().    1922. .309.].       :  ,    ..   [173 -  .],  ,  ,  .  , ,      XI          1936[174 - .:  . .VIII. Π   .:  .. , , . .: , 2019.].

   1920? .,     ,   . ,   XII () 1923.    ,          ,            . ,    XII ()   2[175 -   (). 1517 1923. .,1968. .821822.]; 1[176 - . .50. .1. .56. .1.] 3[177 -  . .13.]    .        II  1903.,           ,       [178 -   .    1903. . .16, 17.].

   ,      ,  ,   ,       [179 - . .:     / . . ... .,2014. .81.];  ʠ     ,           [180 - .:  .. () ()     . 1917  1920- .: . . - . . ., 2004.].

  ,       .        ,  ,           1898. ,      ,      [181 -   .    1903. . .510.].         III,,   1905.,     ,   ,      () 1912. ʠ1920.   ,        : , ..             .    (1925) :  =  [182 - . .324. .2. .49. .25.].

    1930? .           ,   , ..    ,      ,           :    .

           ,              .   III  1905. .. :  ʠ..   -      ,     ,     ,        [183 -   .    1905. . .,1959. .93.].         ,     .

  ʠ() ()    (   , .17, . 2)         ,        .  ,         .

                (1924).     ,        1920? .         ()             .  1920? .                ,    1924             .

  ʠ(); ʠ() (),  , , [184 -         .],            [185 -  ,          .],                ,             .

        () ()            , ,      ,         ,         ,      ⠫ [ . ..]       ,   ʻ       [186 -   ().    1922. .192.],          ,       .  1922. .. (,  1917. ..    ,    [187 -  ()   ().    ().  1917. . .,1958. .324.])                 ).[188 - .:   ().    1922. .172, 534538 .              . ,   ,     ( , , ,     ,           )   []   ( . .538).]

 ..    ,     ,      ,      [189 -  ..  . .,1999. .375.].              ..[190 - .:  . .374375.].

 ,   1920.     ʠ()   ,           ..  4  24[191 - .: .. .    . 18861920. .347353.           (., 2010).]        ,        ʠ(.., .., .. ..),      .     ..    ,         ʠ()      ,       ,    ..       : ..       ..[192 - .:   .  . .8. .,1977. .518.].

       ()        ,    ʠ..,      ,    () 1921.   ,        .               [193 - ,                .][194 - ., .:   ().  1921. . . .314.]   ..: ,    [195 -  . .313.].

  ,        ,    ,  ,  1415 1924.      ..    ʠ .  .. ,   ,    ..   :   .         :  .  [196 - . .336. .2. .2. .2.].    ..       .   :        [197 -  . .11.].

         ,     (           ) 1920?.   ,    :      .

         1920. /    ()          1921/22.,  X XI ()[198 - .:   ().    1922. .698.] ,        ( 1924.).     ʠ.. (1925),        .     ,    ,      ,  ,   , ,  ,   ,   []  [199 - XIV   (). 1831 1925. . . .308.].

       XV () ,   XIV XV, .. 19261927., ..        ,          ,           ,          [200 -   ().  1927. . . .,1961. .XV.].

3 1927.  ..       :         ,      [201 -     () (). .2. .,2007. .577.],      :      [202 -  .].

     (   ,          )    XV () 1927.,                        ,       ,  ,   .            ,  ,             .   ,    ,      ,     ,      [203 -   ().  1927. . . .,1961. .271.].         .

-, .., ,         ʠ() ()     ..[204 - 93  ..    . ., 2015.],       ,                ,           .

 25 1926. ..                 ʠ(),         : ,   . ,      .   .   ,     .    ,   ,  [205 -     () (). .1. .,2007. .626.].          , ,     ,   .       ..,  ,  ,  [206 -  .].

-,    1927.        ʠ():  , : 1)   1927.       2,5,       ; 2)           -      ,             ,  : )          ; )         [207 - . .324. .1. .103. .5.].  : .., .. ..    :   , , ?  , ! []. [][208 -  . .4.]. ,  -  ʠ()      ,         ,   ,  (   )  .

                 [209 - ., .:      .  1917  1918. .,2006;     ., ., . . . .: - , 1919.],    (, . ?130 ?1235)  ,  ,               ,   .. ..   .     ,      5? 6?      :     ,    .

     :      .     ʠ(, .?1235)   .                                     ,       .

      [210 -  . . 19181919. .,1997;  . . 19201923. .,2000.]                     (, ,   ),      ,      (),   -  - ,    -   ,      .

         ()      .. (, . 19, .3).            (, . 4)        ..,           4(   ), 1020[211 - .:     (). .4. .8. .608. .9., 10.].  -     ,             . ,     ..,   .

   ,         ..          ,        [ ] ().   ,  ,     ,             ,     - .

     , 8 1923., ⠫     ,      ...   ,  蠫,   ϻ      , ,          ,          .            .  ,   ,                       [212 - . 1923. 8.].

 19231924. ʠ()    () 蠫  [213 -   ().  1924. . . .,1963..543.]        ..      󻠖       ,    , , ,   ( 1924.      []   [214 -  . .540.]).

 .. ,     ..  XIII () 1924.,    :  ,     , , ,   ,       .     ,       .. ..    ..   [] [] ..  ..     19011902.,     . []  [] ,              90? [215 -  . .539.]XIX.

..  1924.,    , ,  , , , ,         [216 -  . .541.]  ,     ,   [217 -  . .542.],     ,  ,       ,  [218 -  . .541.].

      .       :        ,      ,     ,  ,    ,  [219 -  . .542.].              [220 -  . .543.]    .

   ,        .  :  , []   [],     ,    ,    []  , , , , , , , ,     , ,    ,   ,        ,   ,     []    ,   [221 -  . .541.]         [222 -  . .541, 542.].          1970? .   ,           [223 -  ,       ,      ,          .].

  ..    ,           ,    .           ,       .  ,            .  !                .   , ,   ,         ,         .. ...  ,    ..   1960.              ʠ() ()    ʠ[224 -  .. . . .13. .,1960.].

    ..     ,           ,   ,   1927. XV ()        ໠  .

..            119 ():        ,   ,      , ..[225 -   ().  1927. . . .,1961. .133.].      ,   ,       ,   [226 -  . .134.].       ,   []    ,               ,          [227 -  . .135.].   ,        ,   ,   ,     ,            [228 -  .].

        ʠ(): 1)     ,      ,           ,        ,     ,      ,         ; 2) - ,    ,                 ; 3)      -    ,        ,         (   ),        - [229 -  .].

 ,       [230 -  .]: 1)        ,              ( ʠ(), [] ,   , ); 2)    ,    :      ,        ,         ,       -   ; 3)     XIII    ,      : )     ; )    ; )           1926.      ; )     -- ,   ,    ; )  -                ; 4)            ,          .        ,        [231 -  . .135136.]. ,         ,    :       ,            .

       .., .. , .., .., .., ..  .,        ,          ,          ,           ,             ,     ..  ,              .

     ..,   700       .       .  1924.,  -   ʠ()       ..,   .. ()  ,       ..,       (  ,  ),    1925.         ..   .

         .. ..      ..-,  1941.        .           .  1951.           ,  1956.,       ..    [232 -  .. . . .3. .199, 200.],    .

,  ,    .   ,   ,      .       :      35 [233 -  . .200214.].

        ..,     ,    ,        ...                   ,    ,    [234 -      (.:  .. . . .3. .137; . .86. .1. .39. .70, 71),     .      ..  (.:  .. . . .3. .206; . .86. .1. .36. .59).]. ,      ..    .

    ..    ,       ʠ()          ...    ,                 ..,       2,        ,        1918.,   4III  .

              .     , ,   ,     (      ..),       ,        .       ,            ʠ().[235 -       , : -,  .. .]

   ..-,        [236 - - ..  . 2- ., . .54.].            ( .. ) ,      .   ,   ʠ() ()    ,       ,     ,    ʠ() () ().

 ,    ,              .    XI () 1922.   -      ʠ() ..,      -[]       [237 -   ().    1922. .543.].

          .  ,   ໠             ,                    ,                  ..[238 - .:  . .619.].

          .          .  -: .., ..        ., .., ..     ,     ,         蠫.[239 - 3 1924. ..        (): ,   ,   ,        ,  ,           ,     (. .324. .2. .16. .179).]

   ,               ,            .  , ..,       [240 -  .],        XI ():          [241 -  . .626.].

   ,            , ,      ..,       (, ,   ).

,     ,    ,   ,       ,      .      .

      :   ,       -  .

            ,          .     ,         ,  - [242 -     . .,2014. .113.] (   ..),     .         ..    .. .. (  23 1948.):   [] ,   ,    :     ,     - [],      ,  .., ..     .. .. ( ,         ,      . ..),      - .     ,      , []     .   ,  ,       ,     .. ..      []          ( . ..) -, -    [243 - . .373. .1. .36. .3.].

    ,   ʠ() 19171919. ..,      ..-[244 - - ..    30 1918. .,1924;  .  . 2- ., . .,1969.],   ..[245 -  .. . . 1- . .,1959; 2- . .,1961.],     /  ʠ..[246 -  .. . .,1969.],         ..  .         .  ,  .., .. .. 1918  1919.,                   ,        ,  ,      .    .. ( ) .. ( ),               .

            ..[247 -  ..   . .,1957.]         ..,         ʠ() () 19171919.,           .          ,    :          ,      .         ,       ,       (,   . 17 86).        ,     ,   ,             .




  .


   .

   ,     (https://www.litres.ru/pages/biblio_book/?art=69181336)  .

      Visa, MasterCard, Maestro,    ,   ,     ,  PayPal, WebMoney, ., QIWI ,       .



notes








1


 .. . .4. .,1947. .6869.




2


 ..  1918-. .,1982.




3


            ,    ( .   :   . .,1996;  ..   . .,2008).




4


 ..   //  ,    . , 1995. .2528.




5


 ..  // . 2002. 112. .284315;  .  . .,2021.




6


 .  //  .   :   . .,1996. .88171.




7


 ..   :  . 1-: . 1917 . 1918. .,1992;  .   . .,2008.




8


 .   . .57.




9


 ..  . .,2008.




10


 ..,  ..  :    //  . 1996. 56. .29.




11


 . .36.




12


 ..  :     . .,1997 (2- . .,2005,    2).




13


 ..  :     . ., 1997. .585.                        [ ..      // - . 2009. 1 (109). .33].




14


 ..  2. .404 .




15


 . .498.




16


 . .408.




17


 . .559.




18


   -  (). .2. .1. .11068. .1.  ..    .     .




19


 .




20


  ().    1922. .,1936. .233234.




21


 . .649.




22


.:  ..   .. 1918//  ..        -  . , 1938. .3648.




23


 .,  ..  :     //   [. ], 14.02.2009// www.echo.msk.ru/programs/staliname/572003-echo/




24


 ..  :     . .,2001. .96.




25


     ,         ,  , . :      : . .,1987. .701707.  , ,          1991.    (    )   :   (6. 1918. 28. 1923.). .,1991.




26


 ..           (19211941)// . 1999. 1 (3). .213223.




27


., .:  ..         :     //  . 2016. 8. .115121.




28


 ..   //  . 6 1918 28 1923. .40.




29


 .   . .,1997. .66, 67.




30


 . . . .151.




31


 ..   . .36. .,1969. .398.




32


 ..   / . . ... ., 1995. .384.




33


., .: //  . . 19181919. .,1997. .4.




34


.:     () (). .2. .,2007. .585, 596.




35


 . .574.




36


 .. . .5. .6287.




37


. .71. .22. .108. .67, 68.




38


 . .71.




39


 ..   (19181920). .,1969. .8.




40


 . .9.




41


 ..     : 19181920. ., 1975. .7.




42


 ..   . .,1976.




43


. :  . .70.




44


 .     .  (). .,1980.




45


 ..    :         . 19171920. .,1979. .129.




46


 . .131.




47


 ..      . .,1982.




48


 ..           ( 19171920.). ., 2000. .136.




49


 . .136137.




50


 ..      .  19171920. .,1982;  .       . 19171930. .,2003;  .    . 19171923. .,1995.




51


 .       . .119.




52


  . 1989. 9. .134186; 10. .171189; 11. .144178.




53


 . 1989. 9. .146.




54


   :      :  ..   () 22 1920.//  . 1992. 1. .1230.




55


  ().  1921 . . .,1963. .292.




56


. .326. .2. .7. .142.




57


    ().  . .,1955. .224, 225.




58


 . .225.




59


 ..   ().  VIII.          (19181920.).  3. VIII . . ,  16 1940. .,1941. .21.




60


  . .2. .,1986. .22.   :  .. . . .169.




61


  . .2. .22.    :  .. . . .168.




62


  . .2. .23.




63


 .




64


. .:  ..  .   . .,1997. .162163.




65


 .. ..       VIII // - . 1969. 2. .311.




66


. :  . .5.




67


 . .6.




68


         :  .  . .1.  . ., 2022.




69


 ..  . .162.




70


.:  . .157 .




71


 . .164.




72


.  :  ..   . .: , 2022.




73


.:  ..     1918  1919//  . 2005. 6. .70 .




74


  . 2. .593.




75


 ..   // . 2011. 2. .5.




76


.:  .. ..    . .,1967;  . ..     ( 1917  1919.): . - . . .,1967;  . ..     . .,1979.




77


.:  ..   //  : (6 1918. 28 1923.). .1955;   : , ,  ( ..). .,2002 [                 ..].




78


., .:  ..            :  - .  (19171920.). .,1970.




79


 ..    . ., 2010.




80


 ..       1918.: . . . . .,1989.




81


 ..           (  1917.  1918.): . . . . .,1985;  ..,  ..      :    //  . 1985. 6. .3438;  ..          //    . .,1986. .162171;  .    :          //      : , , . .,1991. .8790;  .            //      . .,1985. .3946.




82


 ..      1918. ., 2006. .3.




83


 . .210233.




84


 . .210.




85


 . .233.




86


 ..     1918  1919//  . 2005. 6. .6677;     ʅ/...// - . 2006. 12. .5155.




87


 ..  ʅ .73.




88


 ..       ;  ..       (19171925.): 2. ., 2003.




89


 ..       . .56, 94105.




90


 . .101.




91


., .:  .. :      (19171922.). .,2005;     :  .  . .,2014.




92


., .: ..:    . 19171926/.:.., ... .,2007;  ..  ,  . .,2013.




93


   :  ..  :    . 19181929./  . .. . ., 2007.




94


   ().  1917  1918. .,1958;   . 1989. 6 .  .




95


., .:   . 19891991;   () ().   . 19191952. : .1. 19191929. .,2000.




96


.. .    . 18861920./ . .: .., .., .. . .,2006. .347353;    .13. .,2007.




97


//   .    1903. . .,1959. .XIII.




98


  ().    1922. .18.




99


 . .X.




100


//   .    1903. . .XI.




101


-  ... .1. .,1973. .88.




102


  (). . . .,1961. .385.




103


.:   (). . .,1960. .227.




104


 . .229.




105


 ()  .  (  ) 1906. . .,1963. .87.




106


 ()   ().    ().  1917. . .,1958. .196.




107


  . .1. .,2012. .686.




108


 ()    ().     ().  1917. . .199.




109


    / . . ... .,2014. .80.




110


.:  ()  .  (  ) 1906. . .617 (.).




111


.:  . .213.




112


  .    1903. . .169, 497.




113


  .    1905. . .,1959. .24.




114


 . .46.




115


   ,          ( !)  [.:   ().    1922. ., 1936. .577].   ,        .




116


 ()  .  (  ) 1906. . .99.




117


 . .121.




118


 . .496, 497.




119


 . .38, .  .87.




120


 . .115.




121


 . .110.




122


..,  , :     , ,      .  ,      ,      ,   .  ,       ,    :    .            ,   ,           :   .    ,      ,    ,  , ,    ,  , ,     ,      ,     ..[]   ,       ,    [ ()  .  (  ) 1906. . .132, 133].     ,        .




123


 . .121.




124


 . .502.




125


 . .414.




126


 ()  .    1907. . .,1963. .181.




127


  ().    1922. .14.




128


  -  //      ,    . .1. .,1983. .591.  ,  VI ()   1917 (.: . .17. .4. .1. .1.).




129


  ().  1917. . .,1958. .3638, 403 (.)




130


  ().    1922. .172.




131


  ().    1922. .167.  ,        ,    (.:  . .483)        (),     , ..      ( . .525) .




132


21 1925.    () ..     ⠫   (XIV   (). 1831 1925. . . .249), 30,   ,     ,   ,     []     ( . .875).             : .  ., . 875 ( . .249). 26    () ..  .. ⠫  ( . .587)        XXII   ()    . .., ,    ..,    ,           (.:  . .604),          XIV   -   (.:  . .587).




133


., .,   13 1927. ..     (),   ,   л,           9     (. .324. .2. .73. .14).




134


 ()  .  (  ) 1906. . .362.




135


 . .381.




136


 ..   . .1. .,1964. .347.




137


  .    1903. . .3334.




138


 ()  .  (  ) 1906. . .LIII.




139


 . .368.




140


 . .379.




141


 . .LIII.




142


 . .454.




143


 ..:  ()  .    1907. . .,1963. .461.




144


 . .460.




145


 . .462.




146


 . .461.




147


. .:  . .460, 461.




148


 ()  .  (  ) 1906. . .279.




149


  .    1905. . .,1959. .70.




150


  , ,     [.:  ()  .  (  ) 1906. . .279, 280].




151


  ().    1922. .627.




152


 . .619.




153


 .




154


 .




155


 .




156


      ,   ..     ,  VI  () 1917.,        ,  ,       .      ,  ..                ,      ...




157


  ().    1922. .521.




158


. :  .. . . .1. .344.




159


 .




160


..,       1921. (..     1922.,          ),         .




161


 .. . . .1. .,1964. .343.




162


XIV   (). 1831 1925. . . . ., 1926. .712, 714.




163


 . .718.




164


         ... ( . .722.)




165


 ()  .  (  ) 1906. . .10.




166


 .




167


.:  ..      // - . 2013. 8. .1925.




168


   :      . .1230;   ().  1920. . .,1972.




169


  ().  1921. . . .292.




170


 .. . .2. Chalidze publication, 1985. .126127.




171


  ().  1921. . . .614.




172


  ().    1922. .309.




173


 .




174


.:  . .VIII. Π   .:  .. , , . .: , 2019.




175


  (). 1517 1923. .,1968. .821822.




176


. .50. .1. .56. .1.




177


 . .13.




178


  .    1903. . .16, 17.




179


. .:     / . . ... .,2014. .81.




180


.:  .. () ()     . 1917  1920- .: . . - . . ., 2004.




181


  .    1903. . .510.




182


. .324. .2. .49. .25.




183


  .    1905. . .,1959. .93.




184


        .




185


 ,          .




186


  ().    1922. .192.




187


 ()   ().    ().  1917. . .,1958. .324.




188


.:   ().    1922. .172, 534538 .              . ,   ,     ( , , ,     ,           )   []   ( . .538).




189


 ..  . .,1999. .375.




190


.:  . .374375.




191


.: .. .    . 18861920. .347353.           (., 2010).




192


.:   .  . .8. .,1977. .518.




193


,                .




194


., .:   ().  1921. . . .314.




195


 . .313.




196


. .336. .2. .2. .2.




197


 . .11.




198


.:   ().    1922. .698.




199


XIV   (). 1831 1925. . . .308.




200


  ().  1927. . . .,1961. .XV.




201


    () (). .2. .,2007. .577.




202


 .




203


  ().  1927. . . .,1961. .271.




204


93  ..    . ., 2015.




205


    () (). .1. .,2007. .626.




206


 .




207


. .324. .1. .103. .5.




208


 . .4.




209


., .:      .  1917  1918. .,2006;     ., ., . . . .: - , 1919.




210


 . . 19181919. .,1997;  . . 19201923. .,2000.




211


.:     (). .4. .8. .608. .9., 10.




212


. 1923. 8.




213


  ().  1924. . . .,1963..543.




214


 . .540.




215


 . .539.




216


 . .541.




217


 . .542.




218


 . .541.




219


 . .542.




220


 . .543.




221


 . .541.




222


 . .541, 542.




223


 ,       ,      ,          .




224


 .. . . .13. .,1960.




225


  ().  1927. . . .,1961. .133.




226


 . .134.




227


 . .135.




228


 .




229


 .




230


 .




231


 . .135136.




232


 .. . . .3. .199, 200.




233


 . .200214.




234


     (.:  .. . . .3. .137; . .86. .1. .39. .70, 71),     .      ..  (.:  .. . . .3. .206; . .86. .1. .36. .59).




235


      , : -,  .. .




236


- ..  . 2- ., . .54.




237


  ().    1922. .543.




238


.:  . .619.




239


3 1924. ..        (): ,   ,   ,        ,  ,           ,     (. .324. .2. .16. .179).




240


 .




241


 . .626.




242


    . .,2014. .113.




243


. .373. .1. .36. .3.




244


- ..    30 1918. .,1924;  .  . 2- ., . .,1969.




245


 .. . . 1- . .,1959; 2- . .,1961.




246


 .. . .,1969.




247


 ..   . .,1957.


